Tản văn

Vùng đảo chim yến

Có đến 32 đảo yến thiên nhiên từ phía bắc đến phía nam của vùng biển Khánh Hòa, nối tiếp nhau qua các vịnh Vân Phong, vịnh Nha Trang và vịnh Cam Ranh. Những đảo yến nổi giữa biển trời xanh lồng lộng, trông xa như những bức tranh sơn thủy được tô vẽ thật sinh động tài tình, khơi gợi lòng người tình ý mến yêu, khi đến kề cận bãi bờ thì kỳ vĩ tráng lệ trước dáng vẻ núi non sừng sững, gành đá gập ghềnh bên làn nước biển lấp lánh trong xanh. Hơn 20 năm, tôi mới có dịp trở lại vùng đảo này, đã qua bao mùa chim yến bay, sáng đi chiều về hối hả chuyên cần hào phóng làm nên sự sống tốt tươi cho đời, mà nay vẫn duy trì và tăng trưởng đàn chim quý quanh năm đem lại nguồn lợi ngọc ngà dâng hiến thêm niềm vui sống lành lặn trên những khuôn mặt người… Từng bước đi vững vàng của Công ty yến sào Khánh Hòa, hơn 20 năm qua đã mở rộng không gian sống và sinh sôi của loài chim yến với 169 hang yến tại 32 đảo yến thiên nhiên, làm nên một vùng đảo chim yến đẹp và lớn rộng nhất Đông Nam Á, hàng năm đạt 2/3 sản lượng tổ yến của nước ta; và, đáng nói nữa, chất lượng dinh dưỡng cùng hương thơm yến sào Khánh Hòa được tôn vinh hàng đầu thế giới…

Đảo yến Hòn Ngoại cách xa bến cảng Cầu Đá Nha Trang gần 2 giờ con tầu bồng bềnh trên sóng nước. Khác xa 20 năm trước, điều đáng nói không chỉ là số lượng tổ yến tăng vượt, chiếm hơn 50% sản lượng toàn tỉnh, mà cuộc sống vật chất và tinh thần của công nhân tổ bảo vệ đảo yến Hòn Ngoại đã được nâng cao nhiều, sớm chiều đêm tối đầy đủ tiện nghi ăn ở, có tivi, sách báo, điện thoại di động…; người người sống xa bờ mà gần gũi niềm tin khi nghĩ đến những hoạt động của Công ty mình ngày càng mở rộng hơn uy tín hơn với từng sản phẩm Sanest Khánh Hòa có được từ hang yến đảo yến xa xôi… Đảo yến Hòn Ngoại ngày nay, cũng như mấy mươi đảo yến lớn nhỏ gần xa khác của vùng đảo chim yến Khánh Hòa, đêm ngày không còn ai xâm nhập bắn chất nổ bắt cá ven gành đá bờ đảo gần kề hang yến ảnh hưởng đến môi trường sống an lành của loài chim luôn định hướng lối về với tổ yến và đàn chim con…

Rời đảo yến Hòn Ngoại trong một ngày đầu tháng 7, từ bãi bờ đến chân trời xa khơi đầy nắng mặt trời ban trưa, bước chân xuống tầu tôi thêm một lần đưa tay chào người tổ trưởng bảo vệ đảo với lòng biết ơn anh đã dìu dắt tôi qua từng vách đá cheo leo để được tận mắt nhìn hàng ngàn tổ yến trắng ngà gần xa trong hang yến dài thăm thẳm. Con tầu Sanest Khánh Hòa đi trên vịnh Cam Ranh mênh mông, qua khỏi phía đông đảo yến Hòn Nội có bãi cát trắng dài thơ mộng, một hồi lâu thì đi vào vịnh rộng Nha Trang là 1 trong 29 vịnh đẹp nổi tiếng của thế giới… Sau bữa cơm trưa trên vịnh biển, anh Dương Văn Sơn đội trưởng đội kỹ thuật mời tôi điếu thuốc lá; rồi trong giây lát khuôn mặt người cán bộ đã 24 năm gắn bó với hang yến biển đảo quê nhà bỗng lộ nét vui khi thấy tôi đang dõi mắt hăm hở nhìn dãy đảo lớn xa mờ phía trước con tầu, anh sốt sắng nói, giọng cởi mở thân tình:

Rồi anh sẽ đặt chân lên đảo yến Hòn Mun… nằm về phía đông-nam của đảo Hòn Tre…

Sao gọi là Hòn Mun…, hở anh? – Tôi ngập ngừng hỏi, nhìn người đội trưởng kỹ thuật rồi trong giây lát như nhìn thấy đảo yến Hòn Mun hiện ra đâu đây…

Đảo đá, chỉ có vài bóng cây xanh, toàn đá và đá… tuyền một màu đen như mun nên dân gian gọi là Hòn Mun. Đảo đá này có đến 16 hang yến, nơi thấp nơi cao, đi lại khai thác tổ yến từng mùa thật vất vả, những người công nhân khai thác từ lâu đã thông thuộc tinh tường từng bước chân với thói quen cẩn thận; chỉ có khổ cho tổ tuần tra đảo, gian nan nhất vẫn là trong đêm tối luôn canh phòng những ai len lỏi thả câu, dùng chất nổ đánh bắt cá mú, cá hồng, loài cá ngon, có cả tôm hùm, cá chình bông sinh sống ven bờ dưới chân đảo gần hang yến, nơi có nhiều san hô và đá ngầm… Tổ tuần tra của Công ty, trước sau cũng vì mục đích chính là bảo vệ an lành môi trường sống và sinh nở của loài chim yến, sao cho không giảm sút mà ngày càng phát triển thêm…

Con tầu đưa tôi đi, háo hức ngóng trông trên biển rộng, chỉ vài mươi phút sau thì đảo yến Hòn Mun hiện rõ giữa lưng chừng triền đảo lớn Hòn Tre. Đội trưởng kỹ thuật Dương Văn Sơn bấm máy điện thoại gọi tổ trưởng đảo Hòn Mun đưa ca nô ra đón chúng tôi khi con tầu giảm tốc độ, bồng bềnh trên sóng nước gần bờ đảo đầy gành đá nhấp nhô. Bước cao dần lên đỉnh đảo, qua từng bậc thang đá đen, đứng bên chòi canh hang yến trông về phía bắc, dãy đảo lớn Hòn Tre dài rộng như một bức tường thành khổng lồ che chắn sóng to gió lớn cho bãi bờ thành phố Nha Trang. Trước khi thêm một lần bước vào hang yến, tận mắt nhìn những tổ ngọc bám đầy vách đá, tôi lần lượt đi thăm từng chỗ nằm, bếp ăn của anh em công nhân bảo vệ đảo yến; tất cả ở đây đêm ngày giữa biển khơi, từ đầu mùa xuân đến cuối mùa đông, mỗi tháng có được 7 ngày phép thay phiên nhau về với người thân nơi đất liền…

Từ Hòn Mun này và các đảo yến đó đây trên vùng biển Khánh Hòa, hàng năm qua 3 mùa khai thác đem về đất liền muôn ngàn tổ yến thô cho Nhà máy chế biến nguyên liệu yến sào của Công ty tinh chế và sản xuất thành nhiều sản phẩm thơm ngon bổ dưỡng, đặc biệt là sản phẩm rượu yến sào thấm đậm hương vị nồng nàn mang thương hiệu Sanest Khánh Hòa; chỉ riêng nước giải khát yến sào loại đóng chai và lon, thông dụng cho người tiêu dùng, mỗi năm đưa đến các thị trường hơn 110 triệu sản phẩm. Không chỉ là sản lượng nâng cao, gấp 40 lần của 40 năm trước, chất lượng yến sào thiên nhiên Khánh Hòa qua tinh chế thành phẩm cao cấp, mới đây đã được Tạp chí kinh tế Châu Á-Thái Bình Dương đánh giá và trao giải “Thương Hiệu Nổi Tiếng Trong Hội Nhập Kinh Tế Châu Á – Thái Bình Dương”. Niềm vui này cùng bao nhiêu thành tựu khác đã được các tổ chức trong nước và quốc tế tôn vinh, là niềm vui chung trong tình ý của hơn 5.000 cán bộ công nhân viên Công ty yến sào Khánh Hòa, là nhân cách cống hiến từ trí tuệ bàn tay làm nên sản phẩm, tô điểm thêm nhân cách núi sông biển đảo giàu đẹp và tình người thuận thảo của quê hương Khánh Hòa.

Chòi canh yến trên Hòn Đụn – Nha Trang
Ảnh: panoramio.com

Lê Hữu Trường Hân, đội phó đội kỹ thuật, hãy còn trẻ, đã hơn 10 năm gắn bó với ngành nghề khai thác tổ yến. Anh vui vẻ đưa tôi thăm hang yến Hòn Mun, không quên nhắc nhở tôi cẩn thận… từ từ khi bước chân vào cửa hang yến. Trước mắt tôi, không chỉ là tổ yến trắng ngà bám chi chít hai bên vách đá mà còn có cả những con chim non ngoan ngoãn đu đưa đôi cánh nhỏ trên tổ yến… Có niềm vui thanh thỏa nào hơn trong tôi lúc này, được ngắm nhìn kề cận tổ yến quý nguyên sơ và những con chim nhỏ đang lớn dần lên, đến ngày toàn thân đủ đầy trọng lượng 14 gram, là tuổi thành thục biết bay theo cánh chim bố mẹ… tự tìm kiếm thức ăn trên những cánh rừng xa biển đảo hàng trăm dặm. Và, đáng nói đáng yêu làm sao, con chim yến nào dù bay xa bao nhiêu, sáng đi chiều về, lúc nào cũng bay đúng lối vào hang đảo, nơi có tổ yến của mình; chim yến định hướng đi và tỏ rõ hướng về hang đảo, như tình cảm thủy chung của chim trống và chim mái cùng dắt dìu nhau bay, cùng làm tổ, cùng ấp nở chim non và cùng mớm thức ăn cho con…

Con tầu Sanest Khánh Hòa rời Hòn Mun, tiếp tục chuyển hướng về phía bắc khi mặt trời bắt đầu nghiêng về phía tây. Giữa lồng lộng biển khơi đầy nắng, qua khung cửa con tầu, Lê Hữu Trường Hân thân mật chỉ cho tôi đảo yến Hòn Đụn nổi trên sóng nước xa xa, trông như dáng hình con ốc đụn khổng lồ. Biển lấp lánh nắng và đảo yến Hòn Đụn sáng rực màu tím hồng như ngọc saphia… Đã bao lần, sáng chiều bên bờ biển Nha Trang tôi mải mê ngắm nhìn Hòn Đụn nơi chân trời biển xa, giờ đây đảo yến tráng lệ kia đang từng phút gần kề phía trước…

Bên cạnh Hòn Đụn là Hòn Hố, anh thấy đó…, cũng là đảo yến truyền thống mà nay đã phát triển thêm nhiều hang yến thiên nhiên, có đến 34 hang yến quanh Hòn Đụn và Hòn Hố, góp phần nâng lên 169 hang yến của 32 đảo yến trong toàn tỉnh… – Đội phó kỹ thuật Lê Hữu Trường Hân nói, giọng vui sôi nổi về kỳ công dám nghĩ dám làm của những người quyết tâm mở rộng vùng đảo chim yến – Trước năm 1975, kể cả những năm sau ngày thành lập Công ty, đảo yến truyền thống chỉ có 8 đảo và 40 hang yến thôi, mà hôm nay thì…

Hơn 20 năm trước, lần đầu tiên tôi đến với Công ty yến sào Khánh Hòa, dù ban lãnh đạo năng nổ nhiệt tình cải tổ khuôn mặt đời sống và hoạt động của Công ty, nhưng trước sau sản lượng tổ yến tại các hang đảo truyền thống: Hòn Ngoại, Hòn Nội, Hòn Xa Cừ, Hòn Mun, Hòn Đụn, Hòn Hố, Hòn Nọc và Hòn Chà Là mỗi năm luôn cầm chừng con số hơn 2.000 kilô tổ yến. Điều kiện khai thác lúc bấy giờ không thể khác hơn. Ngày nay, từ nghĩ suy tâm trí nâng cao nguồn tài nguyên thiên nhiên quý báu thích hợp với môi trường sống sinh sôi của loài chim yến Khánh Hòa, bằng nghiên cứu khoa học, năng động và sáng tạo…; từ quyết tâm của lãnh đạo Công ty cho đến cán bộ công nhân, bàn tay trí tuệ của nhiều người đã phát triển hang đảo cho loài chim tìm đến trú ngụ, nhân rộng đàn chim yến, tăng sản lượng tổ yến; lại thêm công trình ấp nở nhân tạo và cứu hộ đàn chim con cùng với nhà trú đông cho chim vào mùa lạnh mưa to gió lớn…; tất cả, sau nhiều năm phấn đấu đã làm nên con số hồng hào với sản lượng gần 3.500 kilô tổ yến khai thác được trong năm qua và hứa hẹn những năm sau nữa… Ngoài 32 đảo yến trong tỉnh, từ năm 2009, Công ty yến sào Khánh Hòa đã đầu tư kỹ thuật, năng lực quản lý ngành nghề chuyên môn sẵn có, lần lượt mở rộng, phát hiện thêm nhiều đảo yến tại Côn Đảo, Ninh Thuận, Phú Yên, Quảng Ngãi và Quảng Bình; đến nay, các tỉnh này có được 18 đảo yến với 45 hang yến lớn nhỏ, từ đó hàng năm có triển vọng khai thác thêm nhiều tổ yến trên vùng biển Đông rộng dài của đất nước. Giờ đây, ngồi trên con tầu Sanest Khánh Hòa thăm vùng đảo chim yến Khánh Hòa tráng lệ huyền ảo mà chất chứa hiện thực dồi dào nhất về sản lượng và chất lượng yến sào Việt Nam, nghĩ đến các đảo lớn đảo nhỏ đó đây sắp vào mùa thu hoạch lần thứ hai trong năm khi đàn chim con đã cất cánh bay, tôi nghe lòng vui biết ơn Công ty yến sào Khánh Hòa đã thu xếp cho mình có chuyến đi dài thú vị hữu ích trong đời, được bước chân lên đảo yến xa khơi, tận mắt nhìn kề cận từng tổ yến trắng ngà bám hai bên vách đá, có cả những cánh chim con háo hức muốn tung cánh bay ra khỏi hang đảo đến chân trời xa…

Con tầu qua khỏi đảo Hòn Tre, Hòn Nọc, trước mắt tôi Hòn Đụn hiển hiện dần dáng hình đường bệ kỳ vĩ với đỉnh núi nhọn vút cao trên mặt biển xanh, gần đó là cụm đảo yến Hòn Hố trông xa như hai cánh buồm hướng ra biển Đông. Theo lộ trình, con tầu không dừng lại đảo yến, chỉ vòng quanh chân đảo, đủ tầm nhìn từng hang yến lớn nhỏ đó đây luôn có các chòi canh kề cạnh cửa hang. Tất cả đang chờ ngày dựng giàn giáo vững vàng trong những vách đá cheo leo cho bàn tay công nhân khai thác khéo léo nâng đỡ từng tổ yến nặng 12 gram gần bằng trọng lượng của con chim bay xa kiếm tìm thức ăn, nhiều ngày đi về nhả tinh chất ruột gan đan kết dần thành tổ yến quý. Một ngày thăm thú ngắm nhìn lắng nghe, qua từng đảo lớn đảo nhỏ đảo gần đảo xa, để thêm một lần tôi hiểu biết những gì quý báu ngọc ngà phải qua bao kỳ công của thiên nhiên và con người mới có được…

Đảo yến Chà Là có 10 hang yến tọa lạc cuối phía bắc vịnh Nha Trang, tiếp giáp với vịnh Vân Phong. Đảo rộng bốn bề chờn vờn sóng nước với gành đá bãi bờ và cây xanh quanh triền đảo. Trước khi chào tạ từ những công nhân bảo vệ đảo, thêm một lần tôi thành khẩn thắp hương nơi Miếu Bà Chúa Đảo Lê Thị Huyền Trâm, người hơn 200 năm trước đã có công bảo vệ và tiếp nối cha ông tổ chức khai thác phát triển ngành nghề yến sào trên vùng đảo chim yến Khánh Hòa ngày nay. Dưới nắng chiều, biển dồi dập từng làn sóng lớn, đưa con tầu hướng về đất liền thành phố Nha Trang. Phải hơn 1 giờ nữa mới đến bến cảng Cầu Đá, nơi sáng nay khi nắng vừa lên con tầu Sanest Khánh Hòa bắt đầu xuất phát ra khơi xa, lần lượt qua từng đảo yến với lộ trình dài gần 100 kilômét trên biển Đông. Trước khi gần gũi tận tường vùng đảo chim yến của Công ty yến sào Khánh Hòa, tôi đã gặp Tổng giám đốc Lê Hữu Hoàng để nghe anh nói về loài chim, hang đảo, tổ yến với tình ý trân trọng biết ơn loài chim quý… khởi nguồn cho những động lực làm giàu đẹp thêm quê hương. Những gì tốt đẹp Công ty làm được từ hơn 20 năm trước đến nay, qua ánh mắt và lời lẽ của Lê Hữu Hoàng, tôi nhận rõ anh trân trọng bao công khó từng tháng năm ban đầu mà những người lãnh đạo Công ty trước anh đã từng bước giải quyết, đóng góp công sức trí tuệ làm nên nền tảng vững vàng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự năng động phát triển dồi dào với thành tựu ngày càng lớn hơn, được tôn vinh thương hiệu Yến Sào Khánh Hòa trên thị trường ưa chuộng của thế giới… Điều đáng vui, chính là niềm vui hân hoan của hơn 5.000 cán bộ công nhân viên đang đóng góp trí tuệ bàn tay dựng xây nên thương hiệu Yến Sào Khánh Hòa; tất cả đang sống ổn định, vui niềm vui chí thú trong từng công việc luôn đem lại uy tín chất lượng cao của từng sản phẩm yến sào Khánh Hòa…

 NGUYỄN HOÀNG THU

Ý Kiến bạn đọc