Thầy thuốc Văn nghệ

Vỡ lách

 

Vỡ lách là một cấp cứu y tế xảy ra do vết rách trên bề mặt lá lách. Lá lách nằm ngay dưới lồng xương sườn bên trái giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng và lọc các tế bào máu cũ.

Một cú đánh mạnh vào bụng trong tai nạn thể thao, một vụ đánh đấm hoặc tai nạn xe hơi là nguyên nhân thông thường của vỡ lách. Nếu không điều trị khẩn cấp, chảy máu bên trong do vỡ lách có thể đe dọa tính mạng. Một số người vỡ lách cần phẫu thuật khẩn cấp. Những trường hợp nhẹ cần theo dõi chặt chẽ trong bệnh viện.

Triệu chứng vỡ lách đôi khi không rõ ràng. Các dấu hiệu vỡ lách bao gồm đau bụng trên bên trái, bụng chướng, chóng mặt và ngất xỉu.

Nguyên nhân gây vỡ lách là gì?

Lá lách vỡ thường gây ra do một cú đánh vào bụng trên bên trái hay ngực dưới bên trái xảy ra trong các tai nạn thể thao, đánh đấm và đụng xe. Lá lách có thể vỡ ngay sau khi chấn thương bụng hay vài ngày hoặc vài tuần sau chấn thương.

Lá lách có thể trở nên to ra khi tế bào máu tích tụ trong lá lách khi mắc bệnh bạch cầu đơn nhân, bệnh nhiễm trùng, bệnh gan và ung thư máu. Lúc này, lá lách cũng dễ bị vỡ.

So-585--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Vo-lach---Anh-1

Lá lách vỡ gây chảy máu bên trong đe dọa tính mạng.

Nếu chẩn đoán lách to, cần tránh các hoạt động trong vài tuần có thể khiến nó bị vỡ bao gồm chơi các môn thể thao tiếp xúc, nâng vật nặng và các hoạt động làm tăng nguy cơ chấn thương bụng.

Để chẩn đoán vỡ lách, thầy thuốc hỏi han tiền sử chấn thương, khám sức khỏe tổng quát, ấn vào bụng để xác định kích thước của lá lách và nguy cơ chảy máu bên trong. Xét nghiệm máu đánh giá các yếu tố như thiếu máu, số lượng tiểu cầu và mức độ đông máu.

Thầy thuốc sử dụng siêu âm để thăm dò ổ bụng và lấy một mẫu chất lỏng từ bụng bằng kim.

Nếu chẩn đoán không rõ ràng, thầy thuốc đề nghị chụp cắt lớp CT ổ bụng bằng thuốc nhuộm tương phản hoặc chụp cộng hưởng từ MRI ổ bụng để tìm nguyên nhân khác.

Phương pháp điều trị cho vỡ lách ra sao?

Điều trị cho lá lách vỡ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng bệnh nhân. Một số người yêu cầu phẫu thuật ngay lập tức. Những người khác chữa lành qua nghỉ ngơi theo thời gian.

Nhiều vết thương lá lách nhỏ hoặc vừa có thể tự lành mà không cần phẫu thuật. Bệnh nhân ở lại bệnh viện trong khi thầy thuốc theo dõi tình trạng chảy máu. Cung cấp dịch vụ chăm sóc không phẫu thuật như truyền dịch truyền máu nếu cần thiết.

Thầy thuốc cho chụp cắt lớp điện toán CT theo dõi định kỳ để kiểm tra xem lá lách đã lành chưa và xác định xem người bệnh có cần phẫu thuật hay không.

Phẫu thuật một lá lách bị vỡ bao gồm:

Thầy thuốc sử dụng các mũi khâu hay các kỹ thuật khác khâu vá nơi vỡ. Trường hợp nghiêm trọng do chảy máu quá nhiều, thầy thuốc quyết định cắt bỏ lá lách. Nếu cần phải cắt bỏ lá lách, người bệnh có nguy cơ bị nhiễm trùng nghiêm trọng như nhiễm trùng huyết. Nguy cơ nhiễm trùng huyết cao nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt là 2 năm đầu sau khi cắt lách.

Thầy thuốc thường đề xuất các phương pháp để giảm nguy cơ nhiễm trùng như tiêm chủng ngừa vaccin chống viêm phổi và cúm.

Đôi khi thầy thuốc chỉ cần loại bỏ một phần lá lách tùy thuộc vào vỡ lách nhiều hay ít. Cắt lách một phần làm giảm nguy cơ nhiễm trùng do cắt bỏ toàn bộ lá lách.

Phẫu thuật lách nói chung là an toàn, nhưng bất kỳ phẫu thuật nào cũng có rủi ro, chẳng hạn như chảy máu, đông máu, nhiễm trùng và viêm phổi.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghê TP.HCM số 585

Ý Kiến bạn đọc