Văn học nước ngoài

Viên thanh tra nóng tính

Georges Simenon (1903-1989) Là MỘt Nhà Văn Bỉ Xuất Thân Từ Vùng Liège NÓi Tiếng Pháp. Một Cây Bút Nổi Bật Của Nền Văn Học Trinh Thám Vương Quốc Bỉ, Với Gần 200 Tiểu Thuyết Và Vô Số Truyện Ngắn Về Đề Tài Hình Sự Được Dịch Ra Nhiều Thứ Tiếng. Ông Cũng Là “Cha Đẻ” Của Nhân Vật Thanh Tra Cảnh Sát Jules Maigret, Nổi Danh Trên Văn Đàn Thế Giới Không Kém Gì Thám Tử Sherlock Holmes Của Văn Sĩ Gạo Cội Người Anh Arthur Conan Doyle (1859-1930), Hay Nhân Vật Thám Tử Đồng Hương Hercule Poirot Do Nữ Văn Sĩ Anh Agatha Christie
(1890-1976) Hư Cấu.

Vài tiếng đồng hồ đã trôi qua, kể từ khi khởi sự cuộc điều tra về một vụ án mới. Nạn nhân là một cô gái trẻ tuổi quyên sinh tại nơi làm việc, nhưng nguyên nhân đích thực vẫn chưa được xác định. Vẻ bực bội, thanh tra Jules Maigret quyết định tới thị sát hiện trường hòng tìm ra manh mối.

- Phố Saint Denis, số nhà 27… – Ông nói với viên tài xế taxi.

Đó là địa chỉ của “hiệu sách đặc biệt”. Chủ nhân là một người chưa có tiền án cũng như tiền sự, trạc 45 tuổi, ăn vận hợp thời, tạng người thường thấy trong các khu buôn bán sầm uất. Tên ông ta là Eugène Labrie, chào đời ở Cairo hoặc Port Said bên Ai Cập khi cha mẹ công cán ở đấy dưới thời thực dân. Vóc dáng mập mạp với đôi mắt tinh anh cùng vẻ lịch thiệp thái quá.

“Dù sao điều tra dạng vụ án như trộm cắp chuyên nghiệp hay sử dụng bạo lực cũng đỡ tức hơn – Thanh tra Maigret thầm nghĩ – Đằng này thủ phạm giấu mặt là kẻ lọc lõi, biết tạo dựng mọi chuyện một cách hoàn hảo… Còn đối tượng bây giờ có thể là kẻ giàu có am hiểu luật pháp khiến ai cũng phải cúi chào, sẵn sàng thủ vai là người tố giác với mưu đồ soạn sẵn”.

Đứng trước mặt viên thanh tra là chủ nhân cửa hiệu sách trên phố Saint Denis. Đó cũng là nhân vật chính bao trùm câu chuyện này.

*
Nép mình khiêm tốn giữa một bên là cửa hàng bán đồ ăn nguội tấp nập khách khứa, bên kia là tiệm uốn tóc đồ sộ, cửa hiệu sách vẫn đóng cửa im ỉm. Eugène Labrie loay hoay tìm chìa khóa mở lớp cửa sắt kéo bên ngoài, lộ ra một khoảng không hẹp và dài giống như hành lang lối đi. Hai bên là những tủ kính trưng bày chật kín sách trông thật ấn tượng, với đủ mọi đề tài bí ẩn hấp dẫn đang chờ độc giả khám phá.

Jules Maigret nhìn đồng hồ tay. Đã 5 giờ chiều, tương ứng với thời điểm của ngày hôm trước lúc xảy ra tấn bi kịch trong hiệu sách, trong khi khách bộ hành dập dìu ngoài hè phố không hề hay biết.

- Không dám, xin mời đi trước, thưa ngài thanh tra – Viên chủ tiệm lịch sự nói sau khi đã cẩn thận khóa trái cửa.

- Anh đi trước thì hơn – Maigret ẩy nhẹ vào vai Labrie – Để chỉ văn phòng của anh cho tôi luôn…

- Xin ngài hãy chú ý với các bậc thang… Dốc lắm đấy…

Phía cuối căn phòng mặt tiền là chiếc cầu thang hẹp dẫn xuống tầng hầm, y như trong các quán rượu lúc người ta cần đi vệ sinh.

- Xin ngài thứ lỗi, tôi mạn phép đi trước… – Chủ hiệu sách nói không được tự nhiên cho lắm.

Bên dưới có một tấm rèm bằng vải nhung đen che căn phòng nhỏ phía sau. Có thể gọi đây là thư viện căn cứ theo đầu sách bài trí trên kệ, chiếc đi-văng đỏ kê phía đối diện sát tường, sâu trong góc là một chiếc gương soi loại lớn. Ở khoảng tranh tối tranh sáng sát chiếc rèm là cánh cửa dẫn vào phòng làm việc của Eugène Labrie. Viên chủ tiệm lách người vào và bật đèn lên.

- Đấy ngài xem, rất đỗi đơn sơ… – Labrie nở nụ cười hối lỗi.

Đơn giản thật. Bàn viết làm từ gỗ thông sản xuất đại trà, kệ sắt phân loại thư mục sơn xanh dựng bên trái, trong góc phải là chiếc bếp cồn loại nhỏ, ấm đun trà, vài chiếc ly thủy tinh… Giá treo quần áo kê đối diện bồn rửa tay… Maigret có khổ người cao lớn, quá cao so với căn tầng ngầm chật hẹp giống nhà thổ hay hầm rượu này, khiến chiếc mũ dạ màu lông chuột của ông gần đụng tới vách trần. Viên thanh tra cảnh sát cảm thấy vô cùng ngột ngạt…

- Từ đây làm sao anh có thể quan sát được bên ngoài?

Labrie dịch cuốn lịch tường treo bên trên đống sổ sách kế toán, hé ra một lỗ nhỏ nhìn qua phòng thư viện.

- Chỗ này… Khi tắt đèn… Chiếc lỗ xuyên tường đóng vai trò như một tấm gương phản chiếu…

“Đồ đê tiện!” – Jules Maigret lại thầm nghĩ – “Một kẻ bỉ ổi rành rõi các điều luật hình sự nhằm đối phó với nhà chức trách”.

Anh-minh-hoa---Vien-thanh-tra-nong-tinh---Anh-1

Hiệu sách trên phố Saint Denis được độc giả truyền tai nhau về một “chiêu” quảng cáo đặc biệt cho dòng văn học khiêu dâm. Đích thân quý cô Emilienne sẽ hóa thân thành nữ nhân vật chính “bằng xương bằng thịt” tương ứng với từng đầu sách cụ thể, lôi cuốn bạn đọc hiếu kỳ, nhất là giới trung niên… Hàng ngày Emilienne sẽ dìu một quý ông nào đó xuống phòng thư viện khuất sau tấm rèm nhung dày sụ, dùng mọi cách thật ấn tượng hòng chiêu dụ khách hàng sẵn sàng bỏ tiền ra mua những ấn phẩm “trên mức tình cảm”, với giá đắt tới bốn năm trăm francs… Còn viên chủ tiệm lúc này đang dán mắt vào lỗ do thám ẩn sau cuốn lịch.

Vụ án thoạt tiên hết sức đơn giản. Hai hôm trước, tuy Eugène Labrie đã bán cơ sở kinh doanh nhạy cảm của mình, nhưng theo giao kèo ông ta vẫn tiếp tục quản lý hiệu sách thêm 8 ngày nữa, trước khi bàn giao cho chủ nhân mới. “… Dĩ nhiên nữ nhân viên bán hàng duy nhất vẫn thuộc quyền điều hành của tân chủ sở hữu”, hợp đồng ghi rõ. Vào đêm xảy ra vụ tự vẫn, lúc 11 giờ khuya nhân viên cảnh sát đi tuần dọc phố thấy một hiện tượng bất thường bởi từ hiệu sách phát ra ánh đèn le lói. Nghi ngờ có vụ trộm đột nhập cửa hàng vắng chủ, trung sĩ Lucas liền quyết định vào kiểm tra. Cửa không khóa, Lucas lần theo các bậc thang rồi phát hiện ra thi thể của một phụ nữ trẻ đã ngừng thở.

*
Ngay sáng hôm sau, chủ hiệu sách sống tại phố Metz gần đó được thanh tra cảnh sát quận vời tới thẩm vấn.

- Lúc 5 giờ chiều – Eugène Labrie khai – Giống như mọi hôm, tôi đặt ấm pha trà. Cô Emilienne có đến rót một ly rồi đem đi đâu đó… Tôi uống hết ly của mình và rời văn phòng vì có cuộc hẹn trong thành phố, giao việc đóng cửa cho nhân viên bán hàng bởi tôi hoàn toàn tin tưởng cô ấy… Emilienne đã làm việc với tôi suốt 4 năm ròng…

Điều hiển nhiên ở đây là Emilienne đã bị đầu độc bởi chính ly trà cô uống. Kết luận pháp y cho thấy có sự lạm dụng một lượng lớn thuốc ngủ. Còn Labrie không thể giải thích thỏa đáng về vết bầm trên thái dương bên trái…

Sau một hồi quanh co viên chủ tiệm đồng ý khai lại:

- Đúng ra là vào lúc 6 giờ, khi chuẩn bị ra ngoài tôi thấy Emilienne nằm bất động trên đi-văng phòng bên… Tôi nghĩ là cô ta tranh thủ chợp mắt… Tôi rời cửa hàng vì sợ trễ hẹn với dự định sẽ quay lại lúc muộn hơn…

- Nghĩa là Emilienne chưa chết khi anh rời văn phòng – Thanh tra quận gặng hỏi.

- Tôi cảm nhận được điều đó… Thân thể cô ấy còn ấm…

- Tại sao anh không gọi bác sĩ?

- Nghề kinh doanh nên tránh những rắc rối không đáng có… Ngài thừa hiểu điều đó…

Nôm na là khi Eugène rời hiệu sách thì Emilienne vẫn còn sống. Do cuộc gặp đã hẹn kết thúc quá muộn nên Labrie quyết định về thẳng nhà đi ngủ. Đó là nội dung biên bản cấp quận chuyển lên cho thanh tra Jules Maigret.

- Xin thề với ngài là tôi không có tội tình gì hết – Labrie tiếp tục nói sau khi hạ cuốn lịch xuống che khuất “lỗ thám thính” – Ngài cứ kiểm tra hết chỗ sách bày bán mà xem, tuy bìa có vẻ hơi lòe loẹt nhưng nội dung bên trong đều đã qua kiểm duyệt mới được phép lưu hành. Tôi chiêu mộ Emilienne với nhiệm vụ khơi gợi những phần ướt át nhất trong mỗi đầu sách, tương xứng với nhục cảm tiềm ẩn của đám khách hàng tiềm năng… Nếu tôi đối xử tệ với cô ta, làm gì có chuyện Emilienne chịu đứng bán hàng trọn cả 4 năm…

Viên chủ tiệm chợt ngừng giây lát, rồi lại thẽ thọt:

- Tôi thừa biết ngài đang nghĩ gì… Ngài định quy kết rằng tôi muốn giết cô ấy… Nhưng như thế phỏng có lợi ích gì, trong khi hợp đồng mua bán ghi rõ Emilienne là một phần thuộc những thứ được bàn giao… Ngài có hiểu cho tôi không, thưa thanh tra Maigret!

Giọng Labrie trở nên hồ hởi hẳn, vừa nói vừa cười tưởng đã thuyết phục được người đối diện về sự trong sạch của mình.

- Làm sao tôi lại có thể đầu độc cô ta? – Labrie tiếp tục – Sáng nay nghe nói Emilienne đã uống cả 8 vỉ thuốc ngủ… Ngài đã dùng thứ thuốc an thần ấy bao giờ chưa?… Chưa à?… Còn tôi đôi lúc cũng dùng vài viên những khi khó ngủ… Đắng lắm, nên chẳng ai nỡ ép người khác uống cả vốc một lúc…

- Thật vậy sao?… – Thanh tra Maigret xen ngang hàm ý kết luận.

Ông bỗng nhớ đến hình ảnh nạn nhân khi khám nghiệm pháp y. Một cơ thể ốm nhom thật khó gây ấn tượng với khách hàng… Không loại trừ khả năng viên chủ tiệm nham hiểm đã hòa lẫn thuốc ngủ với nước trà.

- Ngài nghĩ sai rồi, thưa thanh tra Maigret! Nếu muốn thủ tiêu cô ấy tôi phải tìm chỗ khác, chứ ngay tại đây khác gì “lạy ông tôi ở bụi này”… Vả lại, chuyện này đâu có đem lại lợi lộc gì cho tôi?

Jules Maigret lôi tẩu ra nhồi thuốc, thuận tay ông kéo một ngăn kệ phân loại thư mục dựng trước mặt. Chiếc bao thư quá khổ lấp ló ngay ngoài rìa ngăn kéo. Thông thường đây là dạng phong bì dùng để chuyển công văn tài liệu, nhưng bên trong lại là một bức thư tình mùi mẫn.

Granville ngày 6/8. Anh thân yêu! Đã ba ngày rồi thiếu vắng anh khiến em không sao chịu nổi. Cưng ơi, em không thể sống xa anh được đâu… Lá thư dài đến hai trang mô tả nỗi nhớ của Emilienne với Labrie khi cô đi nghỉ hè ven biển La Manche, được kết thúc bằng câu Emilienne, người tình trọn đời của anh kèm chữ ký bên dưới. Viên thanh tra nhìn kẻ mập ú đối diện, mặt hắn chợt biến sắc trong giây lát rồi trở lại nét bình thản cố hữu.

- Chuyện tình bi ai, đúng chăng? – Maigret hỏi giọng cay nghiệt.

- Tại sao không? – Labrie nổi quạu.

- Vậy theo ý anh thì nàng đã tự tử?

- Như đã nói đâu có ích gì khi hãm hại nàng, nhất là vào thời điểm tôi sắp chuyển xuống Nice ngụ trong căn biệt thự mới mua… – Viên chủ tiệm hạ giọng phân trần – Ngài cứ nghĩ đi rồi sẽ thấy sự vô can trong đó…

Càng nghĩ lại càng muốn đấm thẳng vào khuôn mặt bỉ ổi dễ ghét kia! – Maigret đã mất bình tĩnh – Ông nói như hét:

- Hãy khôn hồn mà nhận tội đi! Chính ngươi đã bức tử nàng… Emilienne quá rõ những trò đê tiện diễn ra dưới căn hầm này, do vậy ngươi muốn thủ tiêu nàng cho rảnh nợ trước khi hưởng cuộc sống thanh thản ở Nice.

- Ngài thanh tra… – Viên chủ hiệu sách cố nép sát tường tránh cơn thịnh nộ từ người đại diện công lực – Tôi thề có bóng đèn chứng giám là không bao giờ làm chuyện bất nhân…

- Không thề thốt gì hết! Hãy thú nhận đi! – Maigret dứ dứ nắm đấm về phía Labrie.

- Ngài sẽ hối tiếc, nếu như định… uýnh tôi tại đây.

- Ngươi vừa nói gì? – Viên thanh tra chợt rụt tay lại.

- Rằng ngài sẽ phạm tội lạm quyền, khi sử dụng vũ lực với… người vô tội.

- Ngươi còn dám phủ nhận sau bức thư tình đầy ai oán kia?… Còn dám khẳng định không liên quan gì tới Emilienne…

Jules Maigret vung tay lên tiến đến chỗ Eugène Labrie với vẻ mặt đằng đằng sát khí, đúng lúc này có tiếng chuông điện thoại réo rắt.

- Alo, thanh tra Maigret nghe đây!… Cái gì?…

Đầu dây đằng kia là giọng trung sĩ Lucas:

- Vâng… Đúng như kết quả giám định cho biết là trong nước trà không có độc tố…

Maigret dập mạnh ống nghe xuống vẻ bần thần.

- Tôi thấy yên tâm hơn khi ngài bớt giận – Tiếng viên chủ hiệu sách vẳng lại từ góc tường.

- Dù sao cũng phải cho ngươi ăn một quả đấm đích đáng! – Maigret rít qua kẽ răng rồi lại vung tay lên – Chính xác hơn là về tội lập mưu bức tử người khác!

Cú giáng thẳng hết sức vào khoảng giữa mũi và mồm kẻ đối diện khiến hắn đổ gục.

- Tôi sẽ kiện ngài về sự lạm quyền khi thi hành công vụ – Eugène Labrie vừa sờ chiếc răng cửa lung lay vừa nói với lên từ dưới sàn nhà.

Đấy chính là điểm sai lầm duy nhất của thanh tra Jules Maigret, người từng trải nhưng nóng tính, mặc dù ông đã chính xác về kẻ sát nhân.

Georges Simenon (Bỉ)
T.Q. Long (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 484

Ý Kiến bạn đọc