Thầy thuốc Văn nghệ

Viêm vú

Viêm vú là tình trạng nhiễm trùng mô vú dẫn đến sưng, nóng, đỏ và đau một bên vú. Người bệnh thấy mệt mỏi, sốt cao kèm theo ớn lạnh. Viêm vú thường gặp ở phụ nữ đang cho con bú, mặc dù đôi khi cũng xảy ra ở những phụ nữ bình thường.

Viêm vú xảy ra trong vòng 6 đến 10 tuần đầu sau sinh khi cho con bú khiến cho việc chăm sóc em bé gặp nhiều khó khăn. Khi em bé bú, vú sưng đau mà người mẹ phải cắn răng chịu đựng. Đôi khi viêm vú khiến người mẹ cai sữa cho bé sớm hơn dự định, nhưng thầy thuốc khuyên nên tiếp tục cho con bú sữa mẹ ngay cả khi dùng thuốc kháng sinh vẫn tốt hơn.

Các dấu hiệu xuất hiện đột ngột bao gồm sốt, nhạy cảm và nóng, cảm giác mệt mỏi, sưng vú và vú đau liên tục hay đau nhiều trong thời gian cho con bú. Viêm vú có xu hướng ảnh hưởng một bên vú.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Viem-vu-1

Cho con bú là một kỹ năng cần học hỏi và kỹ thuật kém thường làm cho sữa mắc kẹt trong vú đưa đến viêm vú. Các nguyên nhân khác bao gồm ống sữa bị tắc nghẽn dẫn đến nhiễm trùng vú. Vi khuẩn từ bề mặt da và miệng của trẻ đi vào ống dẫn sữa thông qua vết nứt của núm vú hay thông qua ống sữa. Sữa ứ đọng bên trong tuyến vú do trẻ bú không hết mỗi cữ bú khiến cho ống dẫn sữa dễ bị nghẹt, sữa dội ngược lên đưa đến nhiễm trùng vú. Các đặc tính kháng khuẩn của sữa giúp bảo vệ em bé phần nào khỏi bị nhiễm trùng.

Nếu không điều trị đầy đủ, một ống tuyến vú bị tắc nghẽn, ổ mủ thường phát triển trong vú tạo thành khối áp-xe cần phải phẫu thuật.

Để chẩn đoán viêm vú, thầy thuốc dựa trên khám sức khỏe tổng quát, tìm các dấu hiệu như sốt, ớn lạnh và đau ngực. Thầy thuốc khám vú tìm điểm nhạy cảm đau, nhìn thấy vùng da sưng lên và có màu đỏ, ấn vào rất đau. Thầy thuốc cho làm xét nghiệm máu tìm dấu hiệu nhiễm trùng khi bạch cầu tăng cao, nhất là bạch cầu đa nhân. Thầy thuốc cũng cho siêu âm tuyến vú tìm ổ mủ hay khối u bất thường nếu là ung thư vú.

Nuôi cấy sữa mẹ giúp thầy thuốc quyết định dùng kháng sinh nào tốt nhất. Cần đề phòng một dạng hiếm gặp của ung thư vú cũng hay gây sưng đỏ và ban đầu dễ nhầm lẫn với viêm vú. Để chẩn đoán phân biệt, thầy thuốc cần chụp quang tuyến vú, còn gọi là chụp nhũ ảnh. Nếu dấu hiệu vẫn tồn tại ngay cả sau khi dùng một đợt kháng sinh, thầy thuốc cần cho làm sinh thiết bằng cách lấy một mẫu khối u đưa vào phòng thí nghiệm để loại trừ ung thư vú.

Điều trị viêm vú thường cần đến kháng sinh trong hai tuần lễ. Người bệnh thấy khỏe mạnh một hay hai ngày sau khi bắt đầu dùng kháng sinh, nhưng điều quan trọng là cần khuyên người bệnh uống thuốc đủ liều để phòng ngừa nguy cơ tái phát. Thầy thuốc cũng khuyên dùng thuốc giảm đau nhẹ như acetaminophen (Cetamol) hay ibuprofen (Advil).

Thầy thuốc khuyên người bệnh điều chỉnh kỹ thuật cho con bú bằng cách xem lại phương pháp cho con bú, chú ý cho trẻ bú đúng tư thế và bú sạch từng bên vú. Khi cần thiết, thầy thuốc giới thiệu người bệnh đến một chuyên gia tư vấn cách cho con bú.

Ngoài ra, người bệnh nên nghỉ ngơi, tiếp tục cho con bú và uống thêm nhiều nước để giúp cơ thể chống lại nhiễm trùng.

Nếu viêm vú không thuyên giảm rõ ràng sau khi dùng kháng sinh đúng liều và đúng thời gian qui định, thầy thuốc cần cân nhắc để quyết định xem người bệnh có cần làm các xét nghiệm thêm như sinh thiết hay không.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 476

Ý Kiến bạn đọc