Thầy thuốc Văn nghệ

Viêm túi mật

Vừa qua thầy lang tôi gặp hai trường hợp viêm túi mật do giun chui ống mật. Người bệnh có cơn đau điển hình là đau quặn từng cơn dữ dội vùng dưới bờ sườn phải, kèm theo sốt và nôn ói ra mật xanh mật vàng. Siêu âm ổ bụng cho thấy hình ảnh đặc trưng là hình đường ray xe lửa tương ứng với giun trong ống mật. Túi mật là một cơ quan nhỏ hình quả lê nằm bên dưới gan. Túi mật chứa mật là chất dịch sền sệt tiết vào ruột non để tiêu hóa thức ăn. Trong hầu hết các trường hợp, sỏi mật ngăn chặn ống dẫn mật gây ra viêm túi mật, tuy nhiên cũng có khi do giun hay do sẹo gây ra. Nếu không điều trị, viêm túi mật dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, đôi khi đe dọa tính mạng như vỡ túi mật và viêm phúc mạc. Điều trị viêm túi mật thường là loại bỏ túi mật.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Viem-tui-mat

Dấu hiệu viêm túi mật bao gồm đau dưới sườn phải lan lên vai phải hay ra sau lưng kèm theo sốt và buồn nôn. Các dấu hiệu này xuất hiện sau bữa ăn, nhất là sau bữa ăn thịnh soạn có nhiều chất béo. Hầu hết viêm túi mật là kết quả của các viên sỏi phát triển trong túi mật do sự mất cân bằng các chất cholesterol và muối mật. Sỏi mật làm tắc nghẽn ống dẫn mật và dẫn đến viêm. Một khối u cũng ngăn ngừa mật thoát ra khỏi túi mật dẫn đến viêm túi mật. Sưng phù hay có sẹo trong ống mật cũng gây tắc nghẽn dẫn đến viêm túi mật.

Viêm túi mật đưa đến một số biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng túi mật, hoại tử túi mật, rách túi mật và vỡ túi mật. Các xét nghiệm dùng để chẩn đoán viêm túi mật bao gồm xét nghiệm máu tìm dấu hiệu nhiễm trùng và các thủ thuật như siêu âm bụng hay chụp cắt lớp vi tính CT tạo ra hình ảnh túi mật cho thấy dấu hiệu viêm túi mật. Trong xét nghiệm HIDA, thầy thuốc tiêm thuốc nhuộm có chất phóng xạ vào cơ thể để nhìn thấy rõ khi di chuyển qua ống mật.

Muốn điều trị viêm túi mật, cần nhập viện để theo dõi viêm túi mật và phẫu thuật khi cần. Các phương pháp điều trị thường là nhịn ăn uống lúc đầu để giảm căng thẳng túi mật. Muốn không bị mất nước, người bệnh cần được truyền chất lỏng thông qua một tĩnh mạch trên cánh tay. Nếu túi mật bị nhiễm trùng, thầy thuốc khuyên dùng kháng sinh thích hợp. Thuốc giảm đau giúp kiểm soát cơn đau cho đến khi hết viêm túi mật và triệu chứng thường giảm trong một hay hai ngày. Vì viêm túi mật hay tái phát nên hầu hết người bệnh cuối cùng đều yêu cầu cắt bỏ túi mật. Thời gian phẫu thuật phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và nguy cơ trong và sau khi phẫu thuật.

Cắt túi mật được thực hiện bằng cách dùng một camera nhỏ gắn vào cuối một ống mềm cho phép thầy thuốc nhìn thấy bên trong bụng và dùng dụng cụ phẫu thuật để loại bỏ túi mật. Các dụng cụ và máy ảnh chèn vào thông qua 4 vết mổ ở bụng, và thầy thuốc quan sát màn hình trong quá trình phẫu thuật. Rất hiếm khi cần mở một vết mổ dài ở bụng.

Một phương pháp ít xâm lấn hơn để loại bỏ túi mật là phẫu thuật nội soi ổ bụng tự nhiên (NOTES) nhằm làm giảm sẹo xấu. Phẫu thuật này đang thực hiện tại vài trung tâm lớn và sẽ là một kỹ thuật thay thế quan trọng. Sau khi cắt túi mật, mật chảy trực tiếp từ gan vào ruột non chứ không lưu trữ trong túi mật. Người ta không cần túi mật mà vẫn sống khỏe mạnh bình thường tuy đôi khi hay bị đầy bụng và tiêu chảy sau khi ăn.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 444