Thầy thuốc Văn nghệ

Viêm lưỡi bản đồ

Viêm lưỡi bản đồ là một bệnh vô hại ảnh hưởng bề mặt của lưỡi. Bình thường lưỡi được che phủ bằng nhiều gai nhỏ mịn nhú lên như sợi tóc. Khi mắc bệnh viêm lưỡi bản đồ, ta thấy nhiều đốm xuất hiện trên bề mặt lưỡi, các đốm này bị mất gai nên nhẵn và hơi lõm xuống, đường viền xung quanh nhô lên ngoằn ngoèo có màu trắng giống như vẽ bản đồ. Các tổn thương tự lành trong một khu vực và sau đó di chuyển qua phần khác của lưỡi, nên còn gọi là viêm lưỡi di cư lành tính. Mặc dù bệnh viêm lưỡi bản đồ không liên quan đến nhiễm trùng hay ung thư, nhưng đôi khi gây khó chịu và nhạy cảm với thức ăn.

Viem-luoi-ban-do

Các dấu hiệu của viêm lưỡi bản đồ bao gồm những viền màu trắng phía trong có màu đỏ sậm hơn màu lưỡi bình thường và mất gai lưỡi, thường xuyên thay đổi vị trí, kích thước và hình dạng. Người bệnh cảm thấy đau hay bỏng rát khi ăn thức ăn nóng, cay, mặn hay chua. Nhưng nhiều người bị viêm lưỡi bản đồ mà không có triệu chứng gì trong nhiều tháng hay nhiều năm.

Hiện nay nguyên nhân của bệnh viêm lưỡi bản đồ vẫn chưa được biết rõ nhưng khi sinh thiết vùng lưỡi tổn thương thì thấy tính chất giống như bệnh vẩy nến và hội chứng Reiter. Các yếu tố nguy cơ mắc bệnh lưỡi bản đồ là người từng mắc bệnh vẩy nến và tiền sử trong gia đình có người cũng mắc bệnh này. Bệnh có thể phát triển nhanh chóng sang các vị trí khác nhau ở lưỡi nhưng cũng có khi khỏi tự nhiên không để lại di chứng gì.

Để chẩn đoán, thầy thuốc hay nha sĩ dùng đèn sáng kiểm tra lưỡi và miệng, yêu cầu người bệnh di chuyển lưỡi qua các vị trí khác nhau, sờ lưỡi xem có đau hay có thay đổi trong kết cấu của lưỡi không và tìm các dấu hiệu nhiễm trùng như sốt hay sưng hạch bạch huyết nơi cổ.

Thầy thuốc thường chẩn đoán phân biệt bệnh viêm lưỡi bản đồ với ung thư lưỡi. Trong trường hợp này, các vết loét thường có đáy cứng, bờ sần sùi không đau, xuất hiện bên hông lưỡi và không lành sau hai tuần. Ung thư lưỡi thường xảy ra ở những người trên 40 tuổi, có tiền sử nghiện thuốc lá hay nghiện rượu. Nghiên cứu cho thấy 80% người bệnh ung thư miệng hay lưỡi là người nghiện rượu vì rượu kích thích các gen gây ung thư lưỡi. Nhưng bệnh ung thư lưỡi thường dễ nhầm lẫn với các bệnh răng miệng khác, vì vậy khi nghi ngờ cần đi khám chuyên khoa ung bướu.

Thầy thuốc cũng cần chẩn đoán phân biệt với bệnh tưa lưỡi là bệnh nhiễm nấm men Candida Albicans. Trong bệnh này, cũng có những đốm màu trắng mịn trên lưỡi, trong má và đôi khi lan cả ra vòm miệng và amiđan nhưng khác nhau là đau và chảy máu khi cọ xát. Nấm men có thể lan xuống thực quản gây nuốt đau nuốt khó, thức ăn như bị mắc nghẹn ở cổ. Nếu các tổn thương trên lưỡi không tự lành trong 10 ngày, người bệnh nên đi gặp thầy thuốc hay nha sĩ.

Viêm lưỡi bản đồ là một bệnh lành tính, không đe dọa sức khỏe người bệnh và không gây ra biến chứng hay di chứng lâu dài. Viêm lưỡi bản đồ cũng không đòi hỏi bất kỳ phương pháp điều trị đặc hiệu nào. Thầy thuốc thường cho toa các loại thuốc giảm đau và sinh tố nhóm B, C. Người bệnh nên súc miệng bằng nước muối sinh lý kèm theo một chất gây tê hay thoa thuốc mỡ có corticoid. Tránh dùng các chất làm cho lưỡi tăng nhạy cảm bao gồm đồ ăn nóng, cay chua hay mặn, kiêng thuốc lá và bia rượu, không dùng kem đánh răng có vị the hay có chất tẩy trắng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghê TP.HCM số 395

Ý Kiến bạn đọc