Thầy thuốc Văn nghệ

Viêm gan C

Viêm gan C là một bệnh nhiễm siêu vi dẫn đến tổn thương gan nghiêm trọng. Siêu vi C lây lan qua máu bị ô nhiễm. Ngày nay, thầy thuốc chữa khỏi viêm gan C bằng thuốc uống mỗi ngày trong vòng từ 2 đến 6 tháng. Tuy nhiên, khoảng một nửa số người bị viêm gan C không biết họ bị nhiễm bệnh vì không có triệu chứng gì. Vì lý do đó, thầy thuốc khuyên nên xét nghiệm sàng lọc siêu vi gan C khi có cơ hội.

Nhiễm trùng lâu dài với siêu vi gan C gọi là viêm gan C mãn tính, thường “im lặng” trong nhiều năm, cho đến khi siêu vi gây tổn hại đến gan và gây ra các dấu hiệu như hay chảy máu, dễ bầm tím, vàng da vàng mắt, tiểu sẫm màu, ngứa ngáy, chướng bụng (cổ trướng) và mạch máu nổi lên như màng nhện.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Viem-gan-C

Viêm gan C mãn tính khởi đầu bằng giai đoạn cấp tính bao gồm sốt, vàng da, mệt mỏi và buồn nôn. Viêm gan C không phải lúc nào cũng trở thành mãn tính. Một số người giải thoát siêu vi C khỏi cơ thể sau giai đoạn cấp tính, gọi là sự thanh thải tự nhiên.

Trên toàn cầu, siêu vi C tồn tại dưới nhiều hình thức riêng biệt, gọi là kiểu gen. Kiểu gen phổ biến nhất ở Bắc Mỹ và châu Âu là loại 1. Kiểu 2 xuất hiện ở Hoa Kỳ và châu Âu, nhưng ít phổ biến hơn loại 1. Cả loại 1 và loại 2 cũng lan truyền trên phần lớn thế giới, trong đó có Việt Nam.

Viêm gan C trong nhiều năm gây ra các biến chứng đáng kể như xơ gan làm cho gan khó hoạt động. Biến chứng nguy hiểm nhất là ung thư gan và suy gan.

Thầy thuốc khuyên mọi người có nguy cơ cao nhiễm siêu vi C xét nghiệm máu để sàng lọc viêm gan C. Những người này bao gồm bất cứ ai đã từng tiêm chích ma túy, bất cứ ai có kết quả xét nghiệm chức năng gan bất thường, trẻ sinh ra từ mẹ viêm gan C, nhân viên chăm sóc sức khỏe và nhân viên cấp cứu đã tiếp xúc với máu hay kim tiêm, người được truyền máu hay cấy ghép tạng và người bị nhiễm HIV.

Nếu xét nghiệm máu ban đầu cho thấy mắc bệnh viêm gan C, các xét nghiệm máu bổ sung sẽ đo lường số lượng siêu vi viêm gan C trong máu, xác định kiểu gen và kiểm tra tổn thương gan qua siêu âm gan và sinh thiết gan.

Thầy thuốc điều trị viêm gan C bằng các thuốc kháng siêu vi thế hệ mới để xóa siêu vi khuẩn khỏi cơ thể. Mục tiêu điều trị là không còn siêu vi gan C phát hiện trong cơ thể ít nhất 12 tuần sau khi điều trị xong. Các loại thuốc chống siêu vi mới cho kết quả tốt hơn, ít tác dụng phụ và thời gian điều trị ngắn hơn có khi chỉ cần 8 tuần. Việc lựa chọn thuốc và thời gian điều trị phụ thuộc vào kiểu gen và sự hiện diện của tổn thương gan. Trong suốt quá trình điều trị, thầy thuốc sẽ theo dõi phản ứng của thuốc. Nếu có biến chứng nghiêm trọng từ viêm gan C, ghép gan là lựa chọn cuối cùng. Trong quá trình cấy ghép, thầy thuốc lấy gan bị tổn thương ra và thay thế bằng một lá gan khỏe mạnh. Hầu hết lá gan được cấy ghép là của người hiến tạng đã chết, một số nhỏ đến từ người còn sống hiến tặng một phần gan của họ. Nên nhớ việc cấy ghép gan không chữa được bệnh viêm gan C mà cần điều trị bằng thuốc kháng siêu vi để ngăn ngừa tổn thương gan cấy ghép. Mặc dù không có thuốc chủng ngừa bệnh viêm gan C, thầy thuốc khuyên nên chủng ngừa viêm gan A và B vì đây là các siêu vi có thể gây tổn thương gan và làm phức tạp quá trình điều trị viêm gan C.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 461