Thầy thuốc Văn nghệ

Ung thư tuyến nước bọt

Mỗi người có 3 tuyến nước bọt lớn là tuyến mang tai, tuyến dưới lưỡi và tuyến dưới hàm. Ngoài ra còn nhiều tuyến nước bọt nhỏ ở dưới môi, bên trong má và bên trong miệng. Ung thư tuyến nước bọt thường xảy ra nhất ở tuyến mang tai. Điều trị ung thư tuyến nước bọt cần đến phẫu thuật, ngoài ra còn có xạ trị và hóa trị.

Các dấu hiệu ung thư tuyến nước bọt bao gồm có khối u sau tai, gần hàm hay cổ, tê một phần khuôn mặt, đau dai dẳng ở tuyến nước bọt và nuốt khó. Bệnh ung thư tuyến nước bọt xảy ra khi một số tế bào trong tuyến nước bọt đột biến DNA cho phép tế bào phân chia nhanh chóng, tích tụ thành khối u xâm chiếm các mô lân cận và di căn tới các vùng xa của cơ thể.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Ung-thu-tuyen-nuoc-bot

Các loại ung thư tuyến nước bọt bao gồm ung thư tế bào tuyến, ung thư tế bào biểu mô, ung thư ống dẫn nước bọt và ung thư tế bào vảy.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư tuyến nước bọt bao gồm người cao tuổi. Ung thư tuyến nước bọt thường xảy ra ở người lớn trên 60 tuổi.

Yếu tố thứ hai là tiếp xúc với bức xạ cũng làm tăng nguy cơ ung thư tuyến nước bọt.

Yếu tố thứ ba là việc làm liên quan đến bệnh ung thư tuyến nước bọt bao gồm sản xuất cao su, khai khoáng amiant và đường ống dẫn nước.

Một số loại siêu vi liên quan đến ung thư tuyến nước bọt bao gồm siêu vi gây bệnh HIV và siêu vi Epstein-Barr gây bệnh u nhú ở người.

Muốn chẩn đoán ung thư tuyến nước bọt, thầy thuốc hỏi han tiền sử bệnh, thời gian phát hiện khối u.

Khi khám bệnh, thầy thuốc sờ thấy khối u ở vùng tuyến nước bọt và có thể thấy nổi hạch vùng lân cận.

Thầy thuốc cho chụp cộng hưởng từ MRI và chụp cắt lớp vi tính CT giúp xác định kích thước và vị trí của ung thư tuyến nước bọt.

Thầy thuốc thu thập một mẫu mô sinh thiết để tìm tế bào ung thư. Trong thủ thuật sinh thiết, thầy thuốc đưa kim vào khối u và rút ra ít tế bào tuyến nước bọt, đưa vào phòng thí nghiệm.

Điều trị ung thư tuyến nước bọt phụ thuộc vào loại ung thư, kích thước và giai đoạn của ung thư tuyến nước bọt.

Phẫu thuật ung thư tuyến nước bọt bao gồm loại bỏ một phần tuyến nước bọt. Nếu người bệnh có khối u lớn hơn, thầy thuốc khuyên nên loại bỏ toàn bộ tuyến nước bọt. Nếu ung thư đã lan đến các hạch bạch huyết ở cổ, thầy thuốc cần loại bỏ hầu hết các hạch bạch huyết.

Nếu xương, da hay dây thần kinh bị loại bỏ trong phẫu thuật, thầy thuốc cần thay thế bằng phẫu thuật tái tạo bằng cách dùng da tự thân hay vật liệu nhân tạo nhằm cải thiện khả năng nhai, nuốt, nói hay thở.

Loại bỏ các khối u tuyến mang tai đôi khi làm hư hại dây thần kinh, gây tê liệt một phần khuôn mặt, thầy thuốc thay thế bằng dây thần kinh lấy từ các khu vực khác.

Xạ trị sử dụng chùm tia năng lượng cao để tiêu diệt tế bào ung thư. Trong thời gian xạ trị, người bệnh nằm trên bàn trong khi máy di chuyển xung quanh đưa tia X lên vùng có khối u. Một loại xạ trị mới sử dụng các hạt gọi là neutron có hiệu quả hơn trong điều trị bệnh ung thư tuyến nước bọt. Nếu khối u rất lớn hay nằm ở một nơi quá nguy hiểm, thầy thuốc có thể dùng riêng xạ trị để điều trị ung thư tuyến nước bọt.

Hóa trị sử dụng hóa chất tiêu diệt tế bào ung thư. Hóa trị là lựa chọn cho người bị ung thư tuyến nước bọt đã di căn đến các vùng xa.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 431

Ý Kiến bạn đọc