Trong nước

Truyện Kiều và cái nhìn của nghệ sĩ hôm nay

 

Cùng lúc lên sân khấu trong tháng 6-2020, Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du được các nghệ sĩ hôm nay thể hiện ở hai thể loại: Múa Ballet và Múa Rối.

Ngày 20-6-2020, vở “Múa Ballet Kiều” kịch bản của nghệ sĩ, biên đạo múa Tuyết Minh được ra mắt khán giả TP. Hồ Chí Minh tại Nhà hát Thành Phố (số 7, Công trường Lam Sơn, Q.1, TP.HCM).

So-599--Truyen-Kieu-va-cai-nhin-cua-nghe-si-hom-nay---Anh-1
Múa ballet Kiều.

Trao đổi với giới truyền thông tại TP. Hồ Chí Minh tại cuộc họp báo trước giờ diễn “Múa Ballet Kiều”, nghệ sĩ, biên đạo múa Tuyết Minh bộc bạch:

- Truyện Kiều của Nguyễn Du với 3.254 câu thơ lục bát không chỉ hấp dẫn về cốt truyện, mà còn được xem là “Đại thành ngôn ngữ” của văn học dân tộc. Lần đầu tiên, Kiều được thể hiện bằng ngôn ngữ Ballet – nghệ thuật múa kinh điển ở tầm cao. Khi chọn Ballet để dàn dựng trước hết phải hình thành phong cách xuyên suốt của kết cấu Ngôn ngữ múa, khi mà diễn viên nữ phải thể hiện trên giày mũi cứng, và diễn viên nam phải thể hiện được những kỹ thuật nền tảng của cổ điển châu Âu có nghĩa tiêu chí kỹ thuật, kỹ xảo phải đạt được niêm luật của bộ môn múa Ballet. Đối với nghệ thuật biên đạo, nếu không có nghề hoặc không có kinh nghiệm trong dàn dựng các vở diễn lớn sẽ dễ bị sa đà vào múa trang trí tức là không bật ra được tính cách nhân vật, không toát lên được tinh thần của vở diễn với các lớp triết lý của từng cảnh diễn và thách thức lớn nhất là phải hòa hợp Ballet văn hóa phương Tây với phong cách múa Dân gian, múa Truyền thống và văn hóa phương Đông đậm bản sắc Việt.

Trong khi đó tại Hà Nội, vở diễn “Thân phận nàng Kiều” được kể lại cho khán giả Thủ đô nghe qua ngôn ngữ múa rối tại Nhà hát Lớn Hà Nội vào hồi 20 giờ trong hai ngày 18 và 19/6/2020.

Nghệ sĩ nhân dân – đạo diễn Nguyễn Tiến Dũng chia sẻ:

- Dựa trên tác phẩm kinh điển Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du, vở diễn “Thân phận nàng Kiều” được chuyển thể sang sân khấu múa rối mang đầy tính đột phá, sáng tạo và thử nghiệm mới. Vở diễn tái hiện, khắc họa tính cách từng nhân vật chính một cách khác biệt, nghệ thuật hóa bằng ngôn ngữ múa rối khiến các nhân vật trong thơ gần gũi và sắc nét hơn trên sân khấu.

So với các vở diễn trước đây, “Thân phận nàng Kiều” là một vở rối không đầu tư quá nhiều cho hình thức và kỹ thuật con rối. Cơ bản chỉ có gương mặt và bộ trang phục của con rối là được tạo hình theo nguyên mẫu nhân vật. Diễn viên sử dụng đôi tay để điều khiển con rối. Dù đơn giản nhưng lại được làm một cách chuẩn xác và kỹ lưỡng nên mang được ý nghĩa biểu tượng cho từng mẫu hình nhân vật mà ít nhiều người xem đã được nghe hoặc tưởng tượng ra. Nếu nói, vở rối “Thân phận nàng Kiều” là sự thử nghiệm tất cả mọi yếu tố từ âm nhạc, tạo hình, biên đạo múa… cũng không sai. Vượt qua những trói buộc về không gian, thời gian của sàn diễn, các nghệ sĩ đã tìm thấy không khí bảng lảng, giàu màu sắc huyền thoại vốn rất đắc địa của rối để khắc họa hình tượng nghệ thuật. Vở diễn này đã đoạt giải Vàng tại Liên hoan Sân khấu thử nghiệm Quốc tế năm 2019 tại Hà Nội và các giải quan trọng khác như giải Đạo diễn xuất sắc, giải Họa sĩ xuất sắc, 2 nghệ sĩ đoạt Huy chương Vàng và 6 nghệ sĩ của đoàn đoạt Huy chương Bạc.

Năm 2018, biên đạo múa Chun Yoo Oh của Hàn Quốc cũng đã dựng và đưa vở Kiều của Nguyễn Du lên sân khấu Múa của TP. Hồ Chí Minh. Người nghệ sĩ xứ kim chi này bày tỏ rằng:

- Từ chỗ yêu mến tài năng của đại thi hào Nguyễn Du, số phận truân chuyên của nàng Kiều đã thôi thúc tôi làm vở múa Kiều. Thông qua vở diễn này tôi lại hiểu sâu, hiểu rõ thêm về văn hóa, văn học Việt Nam. Tôi may mắn được đọc tác phẩm Truyện Kiều của Nguyễn Du khi nó được dịch sang tiếng Hàn. Hơn một năm trước tôi đọc hơn 3.000 câu thơ, vừa đọc vừa thấu hiểu, cảm nhận được sự hy sinh to lớn của nàng Kiều với gia đình, cha mẹ. Từ sự hy sinh đó có thể thấu hiểu được sự hy sinh, lòng hiếu thảo là những đức tính quý báu của những người phụ nữ Việt Nam.

Định Tường – Minh Tân
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 599

Ý Kiến bạn đọc