Thầy thuốc Văn nghệ

Trầm cảm sau sinh

 

Em bé chào đời gây ra một mớ cảm xúc mạnh mẽ từ phấn khích, vui sướng đến sợ hãi và lo lắng. Nhưng nó cũng dẫn đến một điều không ngờ tới đó là trầm cảm.

Hầu hết những người mới làm mẹ đều trải qua “cơn buồn nôn” sau khi sinh con bao gồm thay đổi tâm trạng, khóc lóc, lo lắng và khó ngủ. Những cơn buồn nôn bắt đầu trong vòng 2 đến 3 ngày sau sinh và kéo dài đến 2 tuần.

Nhưng một số người mới làm mẹ trải qua một dạng trầm cảm kéo dài và nặng hơn gọi là trầm cảm sau sinh.

Ban đầu, trầm cảm sau sinh dễ nhầm lẫn với các chứng bệnh khác nhưng các dấu hiệu dữ dội hơn và kéo dài hơn và cản trở khả năng chăm sóc em bé.

Các dấu hiệu bao gồm tâm trạng chán nản và thay đổi tâm trạng nghiêm trọng, khóc nhiều, chán ăn hay ăn nhiều hơn bình thường, mất ngủ hay ngủ quá nhiều, giảm hứng thú và niềm vui trong các hoạt động, cảm giác vô dụng, xấu hổ và tội lỗi, thường xuyên nghĩ đến cái chết và tự tử.

So-618--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Tram-cam-sau-sinh---Anh-1

Người mẹ cũng bị rối loạn tâm thần sau sinh.

Với chứng rối loạn tâm thần sau sinh, các dấu hiệu rất nghiêm trọng bao gồm lú lẫn và mất phương hướng, bị ám ảnh về em bé, có ảo giác và ảo tưởng, rối loạn giấc ngủ, hoang tưởng, cố gắng làm hại bản thân hay đứa con.

Không có nguyên nhân duy nhất gây ra trầm cảm sau sinh, nhưng các vấn đề về thể chất và cảm xúc đóng một vai trò.

Sau khi sinh con, các nội tiết tố sụt giảm đáng kể trong cơ thể góp phần gây ra chứng trầm cảm sau sinh. Hoạt động tuyến giáp cũng giảm mạnh khiến ta cảm thấy mệt mỏi, uể oải và trầm cảm.

Mang thai ngoài ý muốn cũng gây ra trầm cảm.

Nếu không điều trị, trầm cảm sau sinh cản trở tình cảm mẹ con và gây ra các vấn đề trong gia đình.

Trầm cảm sau sinh không điều trị kéo dài hàng tháng hay lâu hơn, đôi khi trở thành trầm cảm mãn tính.

Con của bà mẹ bị trầm cảm sau sinh không điều trị dễ gặp các vấn đề về cảm xúc và hành vi như khó ngủ và khó ăn uống, quấy khóc nhiều và chậm phát triển ngôn ngữ.

Để chẩn đoán chứng trầm cảm sau sinh, thầy thuốc nói chuyện với ta về cảm xúc, suy nghĩ và sức khỏe tâm thần để phân biệt giữa trường hợp buồn nôn sau sinh ngắn hạn và các dạng trầm cảm nặng hơn. Người mẹ không nên xấu hổ vì trầm cảm sau sinh rất phổ biến. Nên chia sẻ các triệu chứng với thầy thuốc để đưa ra kế hoạch điều trị hữu ích hơn.

Thầy thuốc cho xét nghiệm máu để xác định xem tuyến giáp kém hoạt động có góp phần vào bệnh lý không.

Trầm cảm sau sinh thường điều trị bằng liệu pháp tâm lý và thuốc men.

Ta cần nói chuyện với bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý học hay chuyên gia sức khỏe tâm thần để giải quyết những lo lắng. Đôi khi liệu pháp gia đình cũng cần thiết.

Thầy thuốc đề nghị một loại thuốc chống trầm cảm. Nếu đang cho con bú, bất kỳ loại thuốc nào cũng sẽ đi vào sữa mẹ. Tuy nhiên, hầu hết các loại thuốc chống trầm cảm ít nguy cơ gây tác dụng phụ cho con trẻ.

Rối loạn tâm thần sau sinh cần được điều trị ngay lập tức thường là ở bệnh viện. Điều trị bao gồm thuốc men như thuốc chống loạn thần, thuốc ổn định tâm trạng và thuốc benzodiazepin.

Liệu pháp co giật điện ECT rất cần thiết nếu trầm cảm sau sinh nghiêm trọng. Đây là thủ thuật dùng dòng điện nhỏ truyền qua não gây ra cơn động kinh ngắn. Điều trị rối loạn tâm thần sau sinh đôi khi ảnh hưởng đến khả năng cho con bú của người mẹ.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 618

Ý Kiến bạn đọc