Thầy thuốc Văn nghệ

TOP 10 Y học 2018

1. Hệ thống bơm Insulin vòng kín kết hợp

Được coi như tuyến tụy nhân tạo đầu tiên trên thế giới, hệ thống bơm insulin vòng kín kết hợp giúp theo dõi bệnh tiểu đường loại 1 dễ hơn.

Được Hoa Kỳ chấp thuận từ cuối năm 2016, công nghệ mới này cho phép truyền thông trực tiếp giữa thiết bị theo dõi đường huyết liên tục và bơm insulin nhằm ổn định lượng đường trong máu ở mức tốt nhất. Công nghệ này thay thế khái niệm “vòng mở” đòi hỏi bệnh nhân phải theo dõi đường huyết liên tục để xác định lượng insulin cần tiêm.

Nhiều bệnh nhân mong đợi hưởng công nghệ này vào năm 2018 vì nhiều hãng bảo hiểm sẽ hoàn trả cho hệ thống. Các chuyên gia tin rằng kết quả tốt ở bệnh nhân tiểu đường loại 1 sẽ đẩy nhanh công nghệ tương tự cho bệnh tiểu đường loại 2.

2. Điều trị chứng ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ là rối loạn giấc ngủ phổ biến nhất, tác động đến hơn 20 triệu người Mỹ và thường dẫn đến chứng huyết áp cao, bệnh suy tim hay đột quị. Mặc dù thiết bị áp suất dương tính liên tục CPAP là phương pháp điều trị bằng vàng, nhưng nhiều bệnh nhân ngừng thở khi ngủ không chịu sử dụng. Các công ty đang tiếp thị một thiết bị cấy ghép mới để mở các cơ quan đường thở trong khi ngủ. Công nghệ này hoạt động như máy điều hòa nhịp tim, sử dụng cảm biến thở chạy bằng pin. Hệ thống này có kết quả tích cực trong thử nghiệm lâm sàng và cung cấp giấc ngủ ngon hơn cho nhiều bệnh nhân.

3. Liệu pháp gen cho bệnh võng mạc di truyền

Vào năm 2018, Hoa Kỳ sẽ chấp thuận một liệu pháp gen mới cho các bệnh võng mạc di truyền. Việc cung cấp một gen mới cho các tế bào đích thông qua tác nhân siêu vi giúp cải thiện thị lực ở một số bệnh nhân bị chứng võng mạc hoại tử bẩm sinh. Do đột biến RPE65, bệnh di truyền hiếm gặp này thường dẫn đến mất thị lực và mù lòa, hiện nay không có phương pháp điều trị nào khả thi. Tuy nhiên, liệu pháp gen mới mang lại một bản sao hoạt động “bình thường”. Các gen này được cấy vào bên trong một siêu vi đã biến đổi và đưa nó vào các tế bào võng mạc.

4. Giảm mỡ xấu đến mức chưa từng có

Lipoprotein mật độ thấp LDL, hay còn gọi nôm na là mỡ “xấu”, thường gây ra các cục mỡ làm tắc nghẽn động mạch đưa đến bệnh tim. Với một số thuốc thế hệ mới, nồng độ LDL giảm xuống 75%.

Các nghiên cứu cho thấy giảm 20% nguy cơ tử vong do tim mạch, nhồi máu cơ tim hay đột quị ở bệnh nhân dùng statin kết hợp với một loại thuốc hạ cholesterol thế hệ mới gọi là thuốc ức chế PCSK9 như alirocumab để đạt được mức LDL cực thấp.

5. Chăm sóc sức khỏe từ xa

Loại bỏ các rào cản địa lý để chăm sóc sức khỏe dẫn đến kết quả tốt hơn, hiệu quả hơn và tối ưu hơn cũng như tiết kiệm đáng kể chi phí. Công nghệ y tế từ xa mà từ chuyên môn gọi là “telehealth” cho phép chăm sóc cả những người khuyết tật về thể chất và những người dễ bị nhiễm bệnh nhất. Bệnh nhân được trang bị máy móc ghi nhận và báo cáo thông tin cho thầy thuốc để thầy thuốc theo dõi bệnh lý. Theo dự đoán, có 7 triệu người dùng vào năm 2018, tăng gấp 20 lần so với năm 2013.

6. Vaccin thế hệ mới

Phát triển một loại vaccin ước tính mất hai trăm triệu đô la và phải mất ít nhất mười năm. Với sự bùng phát dịch Ebola và Zika, rõ ràng quá trình này cần được đẩy nhanh hơn để hạn chế đại dịch.

Vào năm 2018, các nhà khoa học sẽ nâng cấp toàn bộ cơ sở hạ tầng vaccin để phát triển vaccin mới nhanh hơn và cung cấp vaccin tốt hơn tới các quần thể rộng lớn. Các nhà khoa học đang hoàn thiện vaccin làm đông khô cho phép vận chuyển đến các địa điểm xa hơn. Các công ty đang phát triển vaccin cúm bằng cách sử dụng cây thuốc lá, côn trùng và hạt nano. Vào năm 2018, một miếng dán cho vaccin cúm dự kiến sẽ xuất hiện trên thị trường.

7. Liệu pháp điều trị ung thư vú nhắm mục tiêu

Vào năm 2018, các liệu pháp nhắm mục tiêu được sử dụng rộng rãi hơn để điều trị ung thư vú, một căn bệnh giết chết hơn 40 ngàn phụ nữ Mỹ mỗi năm. Một loạt các phương pháp điều trị nhắm mục tiêu mới – chẳng hạn như chất ức chế PARP và chất ức chế CDK 4/6 mới cho ung thư vú đang có kết quả tích cực trong các thử nghiệm lâm sàng.

8. Phục hồi nâng cao sau phẫu thuật

Trong nhiều thập kỷ, các thủ tục trước và sau phẫu thuật đã được chuẩn hóa: không ăn trước khi giải phẫu; dùng thuốc giảm đau có ma túy; và nghỉ ngơi ở trên giường trong quá trình hồi phục. Các nhà khoa học đang tiến hành chiến lược mới sau phẫu thuật mang lại kết quả ấn tượng. Nghiên cứu cho thấy phương pháp phục hồi nâng cao sau phẫu thuật, viết tắt là ERAS cho phép bệnh nhân ăn trước khi giải phẫu, hạn chế thuốc dạng á phiện, khuyến khích đi bộ thường xuyên giảm tỉ lệ biến chứng và tăng tốc độ hồi phục.

9. Đơn vị giám sát tập trung

Các bệnh viện từ lâu đã phải vật lộn với “sự mệt mỏi báo động” khi thầy thuốc bận rộn bị giảm nhạy cảm do tiếng ồn liên tục của các hệ thống theo dõi tim từ xa. Các dấu hiệu cảnh báo quan trọng thường bị bỏ lỡ. Báo cáo cho thấy có tới gần phân nửa số ca ngừng tim không được phát hiện kịp thời. Giám sát tập trung là câu trả lời. Nhân viên sử dụng thiết bị tiên tiến, bao gồm cảm biến và máy ảnh độ nét cao để theo dõi huyết áp, nhịp tim, hô hấp, nồng độ oxy. Các dữ liệu được đồng bộ hóa để can thiệp tại chỗ khi cần. Một nghiên cứu báo cáo tỉ lệ sống sót trên 90% bệnh nhân mà đơn vị giám sát tập trung đã đưa ra cảnh báo trước.

10. Làm mát da đầu giảm rụng tóc khi hóa trị liệu

Thực hành “làm mát da đầu”, làm giảm nhiệt độ da đầu vài độ ngay trước, trong và sau khi hóa trị đã chứng minh là có hiệu quả cao trong việc bảo quản tóc ở phụ nữ được hóa trị liệu trong giai đoạn sớm ung thư vú. Hệ thống làm mát da đầu được Hoa Kỳ chấp thuận vào tháng 5-2017.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số Xuân 2018

Ý Kiến bạn đọc