Kính văn nghệ

Tôi yêu tiếng nước tôi…

PGS-TS Bùi Hiền, Nguyên Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội, Nguyên Phó Viện trưởng Viện Nội dung và Phương pháp dạy học phổ thông đang gây bão…

- Cái vụ đề xuất cải tiến tiếng Việt chứ gì?

- Ừa, nguy hiểm quá, gạch đá ném tứ tung, có người còn dẫn nguồn chứng minh ông ấy “đạo” của người khác, trong khi ông ấy bảo đây là công trình nghiên cứu tâm huyết của mình trong khoảng 20 năm qua.

- Tôi thấy số đông cho rằng ông “điên khùng” khi đưa ra đề xuất này, nhưng ông ấy cãi lại rằng: – Ngôn ngữ bao gồm chữ viết, tiếng nói. Ổng còn nói, chỉ nghiên cứu và đề xuất cải tiến chữ viết trên cơ sở nghiên cứu những bất hợp lý về hình thức thể hiện chứ không phải nội dung, ý nghĩa. Hơn nữa, những gì ổng đang làm là một công trình nghiên cứu đang thực hiện chứ không phải đề xuất tùy hứng. Ổng khẳng định là mình không nghĩ ra một bộ chữ mới, mà hoàn toàn dựa vào bộ chữ hiện nay, chỉ đề xuất cải tiến những điểm chưa hợp lý.

PGS-TS-Bui-hien
PGS.TS. Bùi Hiền

- Nhưng nếu theo cách cải tiến của ông PGS-TS này thì tiếng Việt đọc kỳ mà viết cũng kỳ quá, trên mạng xã hội dẫn chứng rần rần, chóng mặt luôn.

- Tôi có coi mấy cái ví dụ đó rồi, kinh khủng thiệt, nhưng ông PGS-TS cãi rằng, ngôn ngữ tiếng Việt sử dụng chữ tượng thanh, tức là diễn âm chứ không diễn đạt ý. Muốn có ý thì phải ghép các chữ với nhau mới ra. Về nguyên tắc thì mỗi ký tự có một âm. Nhưng ở ngôn ngữ tiếng Việt thì có nhiều âm ứng với 2-3 ký tự. Điều này gây nên sự phức tạp khi học tiếng Việt. Không chỉ người mới học mà cả người đã biết chữ cũng hay nhầm lẫn, viết sai. Ví dụ như G-Gh, Tr-Ch; X-S; K-C, Ng-Ngh… Trong đó, các chữ Tr-Ch; X-S, nếu phát âm theo phương ngữ ở một số nơi thì có thể phân biệt được. Ổng còn nói, ổng đang lấy chuẩn tiếng Hà Nội, Thủ đô của nước ta, để so sánh nên các chữ này khi phát âm tiếng Hà Nội là giống nhau.

- Trời ơi, ổng nói, 31 chữ cái ổng đề xuất (thay cho 38 chữ hiện nay) có thể thống nhất được chữ viết trên cả nước, không gây khó khăn, nhầm lẫn cho người học, người sử dụng. Đặc biệt với những học sinh lần đầu học chữ sẽ giảm bớt nhiều rắc rối. Thời gian học sẽ giảm bớt, việc ghi nhớ chắc chắn. Ngoài ra, có thể tiết kiệm trong việc tạo lập văn bản. Tôi đã thử viết 10 trang và thấy với bộ chữ mới, tôi có thể giảm hơn 1 trang.

- Ai không biết, chứ cá nhân tôi không đồng ý với ông PGS-TS này. Ổng làm rối tung lên mọi thứ đang bình yên.

- Tôi chưa biết nghiên cứu của ông PGS-TS này giá trị thực tiễn đến đâu. Nhưng  nói âm Hà Nội chuẩn là sai về căn cứ. Viết sai do phát âm vùng miền không chuẩn. Tốt nhất là nên luyện lại phát âm đi, đừng bắt chữ cái phải làm theo phát âm vì chữ cái đã rất chuẩn. Tôi nghĩ, chắc là ông nhầm, chứ “con chó” với “con tró” sao giống nhau được.

- Về mặt lý thuyết, ông Hiền cho rằng đề xuất cải tiến tiếng Việt của ông có nhiều ưu điểm nhưng tôi cho rằng, quan điểm rất không ổn hay nói cách khác là nguy hiểm vô cùng. Ông Hiền chưa lường hết những bất hợp lý, những hạn chế, bất cập của hệ thống bảng chữ cái mới. Sau một thời gian áp dụng, bảng quy tắc ngữ pháp và chữ cái Tiếng Việt của ông sẽ gặp nhiều lỗi, nhiều sai sót còn khủng khiếp hơn bảng chữ cái hiện hành, hậu quả thật khôn lường!

Chữ Quốc ngữ hiện nay hình thành từ thế kỷ XVI-XVII, được các nhà truyền giáo phương Tây mà công lao lớn nhất là do Alexandre de Rhodes đã dùng cách phiên âm tiếng Việt sang dạng chữ La-tinh. Do đó, cấu trúc từ ngữ, cách viết của Tiếng Việt có liên quan và chịu nhiều ảnh hưởng của các ngôn ngữ La-tinh, không đơn giản muốn sửa là sửa. Không biết ông Hiền đã cân nhắc, xem xét kỹ vấn đề này trước khi đưa ra cải tiến trên chưa.

- Qua xem xét sơ bộ đề xuất của ông Hiền, tôi thấy ngay từ đầu ông ta đã gặp nhiều sai sót nghiêm trọng, ví dụ: Chữ cái mới C thay cho Ch, Tr là không ổn. Ch, Tr có âm đọc khác nhau hoàn toàn như quả chanh, bức tranh; chồng chất, trồng cây; Á châu, con trâu; trẻ (tuổi), chẻ (cây)… Chỉ có những người nói ngọng, nói sai, viết sai chính tả tiếng Việt mới lẫn lộn hai phụ âm này. Còn: Z = D, Gi, R. Trong tiếng Việt âm D và Gi gần giống nhau nhưng âm R rất khác xa 2 âm kia, không thể gộp chung lại được. Không thể nói rau cải thành Dau cải, rã rời thành giã giời. Chỉ có những người nói và viết sai chính tả (cũng như trường hợp Ch và Tr) mới lẫn lộn âm R với D, Gi; tiếp đến là chữ cái mới K thay cho C, Q, K: Hiện nay, Tiếng Việt phát âm sau từ C và K giống nhau nhưng viết khác nhau, nhưng từ Q là một âm đặc biệt khác với C và K. Hai từ cuốc (cái cuốc) và quốc (tổ quốc) có âm khác nhau, không thể sửa thành tổ kuôc được. Còn việc dùng Q = Ng, Ngh, X = Kh; W =Th làm rối rắm cấu trúc ngữ pháp, xa lạ với các ngôn ngữ La-tinh hiện hành. Không biết PGS-TS Hiền dựa vào đâu để đưa ra quy ước này? Ví dụ phụ âm ng và ngh có mối quan hệ gần gũi với các phụ âm tương tự trong tiếng La-tinh như các từ song, sing, king, reading, Hongkong trong tiếng Anh. Khi thay đổi như trên, liệu có tốt hơn cũ hay không hay là gây ra nhiều phiền phức khác?

- Thôi, ông bạn làm ơn ngưng ở đây, để tôi đi uống thuốc hạ huyết áp đã…!

Tú Văn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 478

Ý Kiến bạn đọc