Trong nước

Tọa Đàm Khoa Học – Chín năm xây dựng nền Giáo dục Kháng chiến ở Nam bộ – Thành quả và kinh nghiệm (1945 – 1954)

Nhân kỷ niệm 70 năm thành lập Sở Giáo dục Nam bộ (1947 – 2017), Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh tổ chức buổi Tọa đàm khoa học với chủ đề “Chín năm xây dựng nền Giáo dục kháng chiến ở Nam bộ – Thành quả và kinh nghiệm (1945 – 1954)”. Tọa đàm diễn ra vào lúc 8 giờ ngày 7/9/2017 tại Trung tâm Hội nghị 272 (số 272 Võ Thị Sáu, Q.3).

Đến dự có đồng chí Tất Thành Cang, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TP. Hồ Chí Minh; cùng hơn 200 đại biểu là các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Thành phố, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, chuyên gia giáo dục, nhà giáo, cán bộ tuyên giáo các địa phương khu vực phía Nam.

Toan-dam-khoa-hoc---Chin-nam-xay-dung-nen-Giao-duc-Khang-chien-o-Nam-bo---Thanh-qua-va-kinh-nghiem---Anh-1
Chủ trì Tọa đàm.

Các đồng chí: Thân Thị Thư, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh; Võ Anh Tuấn, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục Nam bộ, nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Liên hiệp quốc; Dương Thế Trung, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh chủ trì buổi tọa đàm.

Thân Thị Thư, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy TP. Hồ Chí Minh cho biết:

- Ban tổ chức đã nhận hơn 100 bài tham luận. Mỗi tham luận là một công trình nghiên cứu độc lập, tương đối hoàn chỉnh về một vấn đề của từng tác giả nên có sự khác nhau nhất định về sự kiện, số liệu và một số nhận định, đánh giá. Bên cạnh đó còn có những đóng góp, phát biểu của các vị lão thành cách mạng, các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu. Các tham luận đã góp phần làm rõ và tôn vinh những đóng góp của Sở Giáo dục Nam bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp cũng như đối với sự nghiệp cách mạng; thể hiện sự tri ân đối với giáo viên của Sở Giáo dục Nam bộ trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Thông qua tọa đàm và công tác tuyên truyền, giúp cho cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên và các tầng lớp nhân dân thành phố, đặc biệt là thế hệ trẻ hiểu rõ thêm về công lao, đóng góp của Sở Giáo dục Nam bộ; những bài học kinh nghiệm rút ra từ nghiên cứu giáo dục Việt Nam thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp (1945 – 1954) trên địa bàn Nam bộ có giá trị rất quan trọng đối với giáo dục – đào tạo Việt Nam hiện nay.

Toan-dam-khoa-hoc---Chin-nam-xay-dung-nen-Giao-duc-Khang-chien-o-Nam-bo---Thanh-qua-va-kinh-nghiem---Anh-2
Bà Thân Thị Thư phát biểu.

Kỷ niệm 70 năm thành lập Sở Giáo dục Nam bộ (1947 – 2017) là dịp để những người trong cuộc cùng nhau ôn lại và suy ngẫm về những gì Giáo dục Nam bộ làm được trong kháng chiến 9 năm trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn mọi bề, và dưới bom đạn của kẻ thù. Có những việc tưởng bình thường, nhưng thực chất là những điều kỳ diệu. Thành quả hoạt động của ngành Giáo dục Nam bộ trong kháng chiến chống Pháp được nhiều người đánh giá như vậy. Nhờ đâu mà ngành Giáo dục Nam bộ đạt được thành quả như vậy? (Mở lớp Bình dân học vụ và xóa mù chữ; thành lập các trường trung học nội trú; tìm thầy dạy bậc trung học; dạy theo chương trình và sách giáo khoa nào? Dạy bằng tiếng gì? Nâng cao trình độ học vấn cho cán bộ kháng chiến…): Đó là nhờ làm theo tư tưởng Hồ Chí Minh về giáo dục mới, tức là xác định đúng đắn mục tiêu học tập: “Học để làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại”. Bác Hồ đã dạy như vậy khi Người viết vào trang đầu cuốn Sổ Vàng của trường Nguyễn Ái Quốc Trung ương (nay là Học viện Quốc gia Hồ Chí Minh) tháng 9/1949.

(Lược ghi theo tham luận của tác giả đồng chí Võ Anh Tuấn, nguyên Phó Giám đốc Sở Giáo dục Nam bộ, nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Liên hiệp quốc)

Tham luận của bà Nguyễn Thị Yến Thu – Chủ tịch Hội Cựu giáo chức TP. Hồ Chí Minh trình bày rằng:

- 9 năm là một thời gian không dài. Trong giai đoạn phát triển lịch sử Việt Nam, đặc biệt khó khăn là cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp của nhân dân ta đầy hiểm nguy, ngàn cân treo sợi tóc, vượt lên tất cả, Sở Giáo dục Nam bộ đã đạt được một kỳ tích không nhỏ chút nào. Đó là chỉ trong 9 năm thôi, số học sinh nội trú bậc tiểu học, trung học, trên 10 vạn, trong đó đã có trên 1 vạn học sinh trung học. Tính đến cuối năm 1952, phong trào “Bình dân học vụ Nam bộ” đã xóa mù chữ cho 3 triệu đồng bào, 20% số này đã qua lớp dự bị bình dân (lớp 3). Có một tỉnh là Gia Định đã thanh toán nạn mù chữ; ngoài ra còn công tác bổ túc văn hóa cho các chiến sĩ phải biên soạn sách giáo khoa; đào tạo đội ngũ giáo viên trẻ để bổ sung cho các trường; làm đầy đủ nhiệm vụ quản lý ngành giáo dục…

Toan-dam-khoa-hoc---Chin-nam-xay-dung-nen-Giao-duc-Khang-chien-o-Nam-bo---Thanh-qua-va-kinh-nghiem---Anh-3
Các đại biểu trao đổi bên lề buổi Tọa đàm.

Trong phát biểu đề dẫn của mình, ông Dương Thế Trung, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Thành ủy ôn lại truyền thống và sự ra đời của Sở Giáo dục Nam bộ. Ông nói:

- Sau Cách mạng tháng 8/1945 tại Việt Nam cũng như Nam bộ nói riêng có đến 90% người dân mù chữ. Trong bối cảnh đó, vào tháng 8/1947, Sở Giáo dục Nam bộ và Viện Văn hóa kháng chiến Nam bộ được thành lập, ban đầu đặt tại Đồng Tháp sau đó chuyển về Tây Nam bộ. Cùng với Sở Giáo dục, Viện Văn hóa kháng chiến được thành lập có nhiệm vụ chủ yếu là nghiên cứu xây dựng nền văn hóa mới, tuyên truyền nền văn nghệ tiến bộ, xây dựng văn hóa mới, nghiên cứu nội dung và phương pháp giảng dạy các môn  học…

Sở Giáo dục Nam bộ đã chủ động sáng tạo phát triển bình dân học vụ, xây dựng hệ thống giáo dục phổ thông, hệ thống trường trung học, tiểu học bình dân thuộc Ty Giáo dục. Qua đó, Sở đã đào tạo được thế hệ cán bộ có học thức, kiên trung, sáng tạo và luôn luôn gắn bó với đời sống của nhân dân, đáp ứng yêu cầu lãnh  đạo và tham gia kháng chiến trên nhiều lĩnh vực. Nhiều người trong đó trở thành cán bộ dày dạn kinh nghiệm trong kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ. Nhiều học viên của Nam bộ tập kết ra Bắc, được cử ra nước ngoài tiếp tục học tập, nghiên cứu để trở thành nhà giáo, nhà nghiên cứu, lãnh đạo của đất nước sau này. Qua 9 năm, Sở Giáo dục Nam bộ đã xây dựng chương trình giáo khoa bằng tiếng Việt, khởi động bộ máy cho các tỉnh, bồi dưỡng lực lượng, đào tạo giáo viên, các lớp sư phạm cấp tốc; đào tạo gần 600 giáo viên bổ túc văn hóa, giáo viên tiểu học và làm công tác quản lý ở các Ty Giáo dục. Sự nghiệp đó cần tôn vinh những tấm gương tận tụy cống hiến của các thầy cô giáo và tri ân sự giúp đỡ đùm bọc của nhân dân như tấm gương của Giáo sư Hoàng Xuân Nhị, Nguyễn Văn Kỳ, Trần Văn Hanh… và nhiều tấm gương hy sinh khác đã xây dựng nền giáo dục mới, giáo dục kháng chiến ở Nam bộ.

Thanh Bình Nguyễn
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 467

Ý Kiến bạn đọc