Thầy thuốc Văn nghệ

Tiểu ra máu

Nhìn thấy máu trong nước tiểu thường khiến người bệnh lo lắng. Mặc dù nhiều trường hợp có nguyên nhân lành tính, nhưng đôi khi đây là một bệnh lý nghiêm trọng. Tiểu ra máu có khi chỉ hiển thị dưới kính hiển vi, còn gọi là tiểu máu vi thể khi thầy thuốc tình cờ kiểm tra nước tiểu.

Các dấu hiệu tiểu ra máu là thấy nước tiểu có màu hồng, nước tiểu có màu đỏ hay màu xá xị do có nhiều hồng cầu tức là các tế bào máu đỏ. Nếu tiểu ra lợn cợn các cục máu đông, người bệnh cảm thấy đau buốt. Nếu số lượng máu quá ít, cần nhìn dưới kính hiển vi mới phát hiện tiểu ra máu, ta gọi là tiểu máu vi thể.

Một số loại thực phẩm và một số thuốc nhuận tràng có khi làm cho nước tiểu chuyển sang màu đỏ. Tuy nhiên, màu nước tiểu trông rất khác với tiểu ra máu. Tốt nhất là nên gặp thầy thuốc khi nghi ngờ tiểu ra máu.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Tieu-ra-mau

Các nguyên nhân gây tiểu ra máu bao gồm nhiễm trùng đường tiết niệu khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể thông qua niệu đạo và nhân lên trong bàng quang. Dấu hiệu bao gồm mắc tiểu liên tục, đau rát khi đi tiểu và nước tiểu có mùi hôi.

Nhiễm trùng thận xảy ra khi vi khuẩn xâm nhập vào thận từ máu hay di chuyển lên từ niệu quản. Các dấu hiệu tương tự như viêm bàng quang mặc dù nhiễm trùng thận hay gây sốt và đau một bên sườn.

Một nguyên nhân thường gặp nữa là sỏi bàng quang hay sỏi thận. Các khoáng chất trong nước tiểu đôi khi kết tủa, tạo thành tinh thể trên thận và bàng quang. Theo thời gian, các viên sỏi trở nên cứng như đá, thường không gây đau trừ khi làm tắc nghẽn ống niểu quản.

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh phần trên niệu đạo, bắt đầu lớn lên khi nam giới đến tuổi trung niên. Khi tuyến to ra, nó chèn ép niệu đạo, ngăn chặn một phần lưu lượng nước tiểu. Các dấu hiệu phì đại tuyến tiền liệt bao gồm tiểu khó, tiểu lắt nhắt và tiểu ra máu.

Chảy máu đường tiết niệu là một triệu chứng thường gặp của viêm cầu thận cấp gây viêm hệ thống lọc ở thận.

Chảy máu đường tiết niệu có khi là dấu hiệu của một bệnh ung thư bàng quang hay ung thư tuyến tiền liệt.

Bệnh thiếu máu hồng cầu hình liềm cũng là nguyên nhân gây tiểu ra máu.

Thuốc men chống ung thư như Cytoxan gây chảy máu đường tiết niệu. Người bệnh dùng thuốc chống đông máu như aspirin và heparin cũng khiến bàng quang bị chảy máu.

Để tìm nguyên nhân chảy máu đường tiết niệu, thầy thuốc hỏi thăm tiền sử người bệnh, khám lâm sàng tìm điểm đau nơi thận hay bàng quang. Thầy thuốc cho làm xét nghiệm nước tiểu tìm các tế bào máu đỏ và kiểm tra nhiễm trùng đường tiết niệu hay khoáng chất gây ra sỏi thận.

Chẩn đoán hình ảnh là cần thiết để tìm nguyên nhân tiểu ra máu. Thầy thuốc khuyên người bệnh chụp cắt lớp CT, trong kỹ thuật này người ta sử dụng bức xạ tạo ra hình ảnh cắt ngang của các bộ phận bên trong cơ thể. Thầy thuốc cũng cho chụp cộng hưởng từ MRI, sử dụng sóng từ thay vì tia X để tạo ra hình ảnh rõ nét hơn. Thầy thuốc dùng siêu âm kết hợp sóng âm thanh tần số cao để tầm soát thận và bàng quang.

Trong thủ thuật soi bàng quang, thầy thuốc dùng một ống nhỏ trang bị camera đưa vào bàng quang để kiểm tra bàng quang và niệu đạo.

Tiểu ra máu không có điều trị đặc hiệu. Đôi khi thầy thuốc dùng thuốc kháng sinh để trị nhiễm trùng đường tiết niệu, dùng thuốc thu nhỏ tuyến tiền liệt hay dùng sóng cao tần để phá vỡ sỏi bàng quang và sỏi thận.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 427

Ý Kiến bạn đọc