Truyện ngắn

Tiền bạc trong đời sống vợ chồng

Đây Là Một Trong Những Vấn Đề Chính Của Đời Sống Lứa Đôi. Bài Viết Phản Ánh Thực Tế Cùng Những Quan Điểm Ở Một Xứ Sở Phát Triển, Song Vẫn Có Thể Giúp Ta Đối Chiếu Lại Cách Xử Sự Của Mình Trong Vấn Đề Nhạy Cảm Này.

 

Tiền bạc có gây cho bạn những lo buồn không? Có khi nào nó gây ra những sự trở ngại trong gia đình bạn? Giữa vợ chồng bạn, người nào cho thấy là tiết kiệm hơn? Tiêu xài có gây cho bạn những điều ân hận nào không?

Đó là đại khái một số câu hỏi về chuyện tiền bạc và vai trò của nó trong đời sống vợ chồng mà một tạp chí đã gởi đến 250 lứa đôi có một mức sống khiêm tốn. Đa số cặp vợ chồng này đều dưới 35 tuổi. Ba phần tư trong số đó lấy nhau khoảng dưới 12 năm. Một phần ba số phụ nữ đi làm việc. Cứ xét đoán theo những lời bình luận của mỗi người trong những lứa đôi ấy (thường thì láu lỉnh, nhưng đôi khi cũng chua chát) về thái độ của người bạn đời đối với tiền bạc thì không một ai có thể hững hờ trước những vấn đề đụng chạm đến một trong những khía cạnh gay gắt nhất của hôn nhân, là sự hời hợt giữa những quan điểm khác nhau trong chuyện tiền bạc, trong chuyện uy tín và sự yên lành. Bởi lẽ gần đến 60% va chạm ở trong đời sống vợ chồng là chuyện tiền bạc. Một phụ nữ được hỏi, đã trả lời rằng:

- Đúng hơn, phải nói chúng tôi đã có những cuộc tranh cãi dai dẳng và khá sôi nổi về chuyện tiền bạc. Thế là chúng tôi phải xả bớt hơi, để sau đó được dễ chịu hơn.

Căn cứ tiền lương của người chồng thì lứa đôi ấy thuộc vào loại gia đình có sự thu nhập vốn là đối tượng của việc điều tra. Chính ở trong lớp hạng này mà những cãi cọ về chuyện tiền bạc xảy ra thường xuyên, có thể vì họ vốn bị hạn chế trong nhiều loại hoạt động giải trí nên mỗi lần có chuyện chọn lựa phải tìm được sự thỏa thuận, không giống như những gia đình có đồng tiền lương hẹp hoặc những gia đình khá giả.

Chồng cũng như vợ có nhiều cơ may để sống hòa hợp hơn, trên bình diện tài chánh, khi mỗi người có thể sử dụng một món tiền riêng. Gần phân nửa những cặp được hỏi, thuộc về trường hợp như thế. Một nhà kinh tế Hoa Kỳ, chuyên viên trong các vấn đề gia đình là bà Louise Addiss cho rằng yếu tố ấy góp phần rất lớn để tạo hòa hợp lứa đôi. Bà nói:

- Những vợ chồng ấy chứng tỏ có sự tin cậy lẫn nhau và có hiểu biết đúng đắn về đời, bởi lẽ cuộc sống trở thành bất kham nếu người ta phải chứng minh các món chi tiêu của mình đến đồng xu nhỏ.

Còn về nghệ thuật sử dụng tiền bạc thì một chuyên gia phụ trách khu vực “ngân quỹ gia đình” có tuyên bố rằng:

- Khi trao đổi với những vợ chồng trẻ, người ta nhận thấy một trong hai người có một khả năng thích ứng nhiều hơn trong việc sử dụng tiền bạc. May mắn cho vợ chồng nào nhận biết điều đó một cách nhanh chóng. Điều có vẻ như ngược lại với các truyền thống gia đình, là chính kẻ nào có khả năng hơn sẽ quản trị ngân sách ấy.

Trong 30% gia đình, tiền bạc là một nguyên nhân quan trọng của những cãi vã giữa vợ chồng. Ở những trường hợp như thế, nói chung người khổ sở nhiều phải là người gánh vác công việc thanh toán đa số hóa đơn.

Trung bình độ 3/4 vợ chồng đã trải qua những giai đoạn cuộc sống khó khăn. Theo một kỹ sư có thu nhập trên trung bình thì “không bao giờ người ta thấy tạm đủ”. Và một giám đốc ngân hàng đã nói:

- Gần 1/3 đôi lứa đến lúc nào đó thấy không còn khả năng thanh toán đúng theo hạn kỳ của một món hàng mua chịu, chẳng hạn một vật dụng trong bếp núc, một thứ tủ bàn hay một chiếc xe. Đa số đã giãi bày với chủ nợ để xin một sự gia hạn. Nhưng vài gia đình không thoát khỏi sự phá sản hoàn toàn. Hoặc vì tự ái, hoặc sợ la rầy, họ không dám nhờ cha mẹ giúp đỡ. Một phần ba các đôi lứa ấy bảo rằng cha mẹ đã la mắng họ về cách tiêu xài, và đôi khi cũng có lý. Mức sống càng cao thì người ta càng dễ bị thiếu hụt tiền bạc.

Giữa một việc làm có đồng lương cao nhưng tương lai lại bất ổn và một công việc làm khác lương thấp nhưng ổn định, thì đa số các vợ chồng lựa chọn công việc thứ hai. Chuyên gia nói trên giải thích khát vọng về sự ổn định ấy, như sau:

- Thời cuộc có những thay đổi hết sức lớn lao. Được mua hàng chịu, những vợ chồng trẻ mắc nợ nhiều hơn là cha mẹ mình ngày xưa. Họ bị lệ thuộc nhiều về tiền bạc hơn những thế hệ đi trước. Chọn lựa một nghề ổn định, họ muốn ít nhất mình có căn bản kinh tế vững chắc ở một thời buổi mà nhiều nền tảng truyền thống đã bị mất đi hay bị biến đổi.

Đa số những lứa đôi được phỏng vấn vẫn ý thức rất rõ về các nhược điểm của họ. Thông thường, các người phụ nữ thừa nhận là có tâm lý ưa thích mua nhiều món đồ không mấy thiết thực của gia đình. Các người đàn ông lại muốn sắm những chiếc xe có phân khối cao, thuộc loại đời mới, vượt xa điều kiện của hoàn cảnh họ cho phép. Trung bình 20% phụ nữ tỏ ra hơi tiếc đã mua một số quần áo. Khá nhiều sự điên rồ ấy là do họ bị các kẻ chào hàng lôi cuốn.

Đối với 40% lứa đôi, tiêu tiền khôn ngoan nhất là dành dụm để mua nhà. Khoảng 20% khác cho rằng gởi tiền tiết kiệm là khôn khéo nhất, ngoài ra cũng có những kẻ đa cảm nhắc nhở về những hao tốn của ngày lễ cưới.

Một thiểu số thấp thì chọn cách sử dụng tiền để hoàn thành sự học vấn. Người vợ một nhà vật lý nói rằng:

- Mỗi tháng, dành một số tiền để chồng tôi theo đuổi các khóa học và hoàn thành chương trình học là những gì chúng tôi đã xử sự thông minh hơn cả. Bởi vì người ta có thể lấy cắp túi tiền của bạn nhưng không bao giờ cướp được kiến thức mà bạn tích lũy.

Về chuyện tài chính thì lương tri của phụ nữ được biểu lộ trong lĩnh vực khác: người ta đặt câu hỏi “Nếu ai đó mách cho bạn một sự làm ăn có lợi nhưng mà bấp bênh, thì bạn dám thực hiện không?”, trên phân nửa số lứa đôi được hỏi, trả lời bằng sự phủ định. Và nếu nói đến sự khác biệt, thì cứ một người phụ nữ chấp nhận để thử thời vận, lại có 5 người từ chối.

95% những người chồng đều có bảo hiểm nhân mạng. Một trong những điều ngạc nhiên của cuộc điều tra là sự nhận thấy 70% phụ nữ cũng có đăng ký bảo hiểm. Bà Addiss cho đây là một điều tốt:

- Chúng ta thường có khuynh hướng quên rằng khi một người mẹ mất sớm, thường phải tìm một người khác thay thế, và điều ấy rất tốn kém.

Dành một phần tiền để trả tiền học cho con cái là mối bận tâm hàng đầu. Trên 80% những cha mẹ nghĩ cách giải quyết chi phí ấy nhờ các lợi tức phụ thuộc, nhờ tiền tiết kiệm, hoặc nhờ những phương pháp dành tiền khác. Nhưng đa số người thừa nhận là những dự định của họ xây dựng trên những hy vọng nhiều hơn trên kế hoạch cụ thể.

Trên một phân nửa gia đình có một ngân quỹ cố định. Nhưng theo như bà chuyên gia trên đây nhận xét thì ấn định một ngân quỹ không có nghĩa là tính toán đến từng xu nhỏ. Một ngân quỹ, xét trên thực tế, là một chương trình tổng quát về những chi tiêu, và nhiều lứa đôi đã có một chương trình ấy mà không hay biết.

Có nhiều gia đình đã bỏ việc lập ngân quỹ vì họ cho rằng điều đó làm cho cuộc sống trở nên buồn tẻ, một phần vì lợi tức của họ không được ổn định nên khó áp dụng cho một công thức. Nhưng gần phân nửa từ chối thực hiện việc này vì thấy khó lòng thực hiện đúng theo dự tính. Một bà phát biểu: “Cuộc sống có quá nhiều sự bất ngờ”.

Một trong những vấn đề cuối cùng của cuộc điều tra đụng chạm đến một điểm khá tế nhị: “Bạn có cảm thấy ân hận khi phải tiêu xài trong những trường hợp nào đó, và đó là trường hợp nào?”. Một sinh viên y khoa đã có 3 con, trả lời:

- Tôi rất ân hận mỗi lần vợ chồng tôi đi ăn tiệm.

Khoảng 65% những chồng và vợ thú nhận rằng điều khiến họ ân hận hơn cả là mua quần áo. Tiếp đến là sự liệt kê những món đồ dùng trong nhà và các loại trang trí khác do bị ảnh hưởng của sự rao hàng.

Giải trí và đi xem hát được kể là hạng thứ ba. Điều cần ghi nhận là những gia đình có lợi tức cao cũng có những băn khoăn về mặt nội tâm như những gia đình có lợi tức thấp.

Bà chuyên gia trên đây nhấn mạnh là những đôi lứa ngày nay bị đòi hỏi hơn là những đôi lứa của thế hệ trước kia. Bà nói:

- Ngày tôi lấy chồng thì trong các tiệm chạp phô có khoảng 2.000 món đồ. Ngày nay, trong một siêu thị đầy đủ có 9.000 món. Người mẹ gia đình hiện đại nhọc lòng trong sự giới hạn chi tiêu nhiều hơn thời tôi ngày nào.

Nhưng vẫn theo bà, thì dù cuộc sống hiện đại có nhiều cám dỗ nhưng các lứa đôi mới bước vào đời đã biết xoay xở một cách tốt đẹp. Bà kết luận rằng:

- Tôi nghĩ phải cần ca ngợi phương cách đúng đắn mà những lứa đôi ngày nay đã biết quản lý và biết sử dụng nguồn lợi của mình.

M. Teigh Bloom (Hoa Kỳ)
Vũ Hạnh (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 575

Ý Kiến bạn đọc