Thầy thuốc Văn nghệ

Thời kỳ mãn kinh

Mãn kinh là thời điểm đánh dấu chấm hết chu kỳ kinh nguyệt. Nó được chẩn đoán sau khi phụ nữ trải qua 12 tháng không có kinh. Mãn kinh thường xảy ra từ tuổi 40 đến 50.

Mãn kinh là một quá trình sinh học tự nhiên. Nhưng các triệu chứng thể chất như nóng bừng và gắt gỏng làm gián đoạn giấc ngủ, giảm năng lượng và ảnh hưởng đến sức khỏe.

Trong những tháng năm dẫn đến mãn kinh, người bệnh gặp các dấu hiệu như kinh nguyệt thất thường, khô âm đạo, cơn nóng bừng, rối loạn giấc ngủ, tăng cân, sợi tóc mỏng và da khô. Triệu chứng khác nhau đối với từng phụ nữ. Thông thường, kỳ kinh bỏ qua một tháng và trở lại trong vài tháng. Mãn kinh là kết quả suy giảm tự nhiên của kích tố sinh sản. Tới tuổi 40, buồng trứng sản sinh ít estrogen và progesteron, mà đây là các kích tố điều hòa kinh nguyệt. Lúc này, thời kỳ kinh nguyệt trở nên dài hơn hay ngắn hơn, thường xuyên hơn hay ít hơn cho đến khi cuối cùng, buồng trứng ngừng sản xuất và không còn kinh nguyệt.

Cắt bỏ tử cung thường không gây ra thời kỳ mãn kinh ngay. Mặc dù không còn kinh nguyệt, buồng trứng vẫn giải phóng trứng và tạo ra estrogen và progesteron. Nhưng phẫu thuật loại bỏ cả tử cung và buồng trứng sẽ gây ra thời kỳ mãn kinh ngay.

So-492--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Thoi-ky-man-kinh---Anh-1

Hóa trị và xạ trị cũng gây ra mãn kinh trong hoặc ngay sau khi điều trị.

Khoảng một phần trăm phụ nữ trải qua thời kỳ mãn kinh trước tuổi 40 gọi là mãn kinh sớm. Mãn kinh có thể là hậu quả của thiếu hụt buồng trứng nguyên phát khi buồng trứng không sản sinh ra kích tố sinh dục do yếu tố di truyền hay bệnh tự miễn dịch.

Sau khi mãn kinh, nguy cơ mắc các bệnh tăng lên bao gồm các bệnh tim và mạch máu. Bệnh tim là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở phụ nữ. Vì vậy, cần tập thể dục thường xuyên, ăn uống lành mạnh và duy trì giảm cân.

Loãng xương khiến xương trở nên giòn và yếu dẫn đến gãy xương. Trong vài năm đầu sau khi mãn kinh, mật độ xương giảm nhanh làm tăng nguy cơ loãng xương.

Tiểu không tự chủ do các mô âm đạo và niệu đạo bị mất độ đàn hồi, khiến người bệnh đi tiểu thường xuyên, đi tiểu khi ho hay cười. Người bệnh dễ bị nhiễm trùng đường tiểu.

Chứng khô âm đạo do độ ẩm giảm và mất đàn hồi gây khó chịu và chảy máu nhẹ khi quan hệ tình dục. Kem dưỡng ẩm và chất bôi trơn giúp cải thiện tình trạng này. Nhiều phụ nữ tăng cân trong thời kỳ mãn kinh và sau khi mãn kinh vì quá trình chuyển hóa chậm lại. Nên ăn ít hơn và tập thể dục nhiều hơn để duy trì giảm cân.

Các xét nghiệm thường không cần thiết để chẩn đoán mãn kinh. Đôi khi cần xét nghiệm FSH và estrogen bởi vì mức FSH tăng lên và nồng độ estrogen giảm khi mãn kinh xảy ra.

Mãn kinh không có thuốc điều trị chuyên biệt. Phương pháp điều trị tập trung vào việc giảm các dấu hiệu khó chịu và ngăn ngừa tình trạng lão hóa. Liệu pháp estrogen là phương pháp điều trị hiệu quả nhất làm giảm các cơn nóng bừng. Thầy thuốc khuyên dùng estrogen liều thấp nhất và trong thời gian ngắn nhất. Estrogen cũng giúp ngăn ngừa loãng xương. Sử dụng lâu dài liệu pháp estrogen có nguy cơ về tim mạch và ung thư vú. Một số loại thuốc chống trầm cảm là chất ức chế serotonin chọn lọc SSRI làm giảm các cơn nóng bừng sau mãn kinh. Gabapentin dùng điều trị chứng động kinh nhưng cũng giúp giảm cơn bốc hỏa. Thuốc này rất hữu ích cho phụ nữ không thể dùng liệu pháp estrogen. Clonidin, thuốc viên hay chất đắp thường dùng điều trị huyết áp cao, cũng giúp điều trị cơn nóng bừng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 492

Ý Kiến bạn đọc