Thầy thuốc Văn nghệ

Thoái hóa điểm vàng

Thoái hóa điểm vàng là bệnh mắt gây mất thị lực trung tâm do các mạch máu bất thường trong đáy mắt rò rỉ chất lỏng hay máu vào khu vực điểm vàng. Chúng ta biết rằng võng mạc nằm ở đáy mắt giúp nhìn rõ mọi vật. Phần quan trọng nhất của võng mạc là điểm vàng ở ngay trung tâm võng mạc nên nếu bị thoái hóa điểm vàng sẽ ảnh hưởng đến tầm nhìn và gây mù lòa. 

Các triệu chứng thoái hóa điểm vàng bao gồm 3 chữ M nghĩa là Mờ, Méo và Mất thị lực trung tâm. Đầu tiên là hình ảnh sự vật cứ mờ dần (Mờ), nhìn đường thẳng biến thành đường cong queo hay dợn sóng (Méo) và phần trung tâm có đốm đen lan rộng (Mất thị lực trung tâm). Thoái hóa điểm vàng có thể theo hai cách khác nhau: Cách đầu tiên là các mạch máu bất thường phát sinh từ màng mạch là lớp mạch máu ở giữa võng mạc và màng cứng, rồi lan xuống dưới điểm vàng của võng mạc. Những mạch máu tân tạo này rò rỉ chất lỏng hay máu vào giữa màng mạch và điểm vàng gây cản trở chức năng võng mạc và làm mất thị lực trung tâm. Cách thứ hai là chất lỏng thoát ra từ màng mạch, tích tụ giữa màng mạch và lớp tế bào sắc tố ở võng mạc gây bong võng mạc. Nguy cơ thoái hóa điểm vàng tăng theo độ tuổi, đặc biệt là sau tuổi 50 và phổ biến ở người trên 65. Trong gia đình có người bị thoái hóa điểm vàng, thì người bệnh cũng dễ mắc bệnh này hơn. Hút thuốc lá làm tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng. Béo phì thừa cân, mắc bệnh tim mạch, huyết áp cao hay mỡ máu cao cũng làm tăng nguy cơ thoái hóa điểm vàng.

Bảng lưới Amsler

Khi khám bệnh, thầy thuốc hỏi thăm tiền sử gia đình và bản thân, khám mắt toàn diện, làm một số xét nghiệm tìm thoái hóa điểm vàng và dùng bảng lưới Amsler để tìm khuyết tật trung tâm. Thoái hóa điểm vàng làm cho đường thẳng trong lưới bị mờ, mất hay méo. Thầy thuốc nhỏ mắt làm giãn đồng tử và dùng đèn soi đáy mắt kiểm tra võng mạc tìm chất lỏng hay máu. Khi cần, thầy thuốc cho chụp huỳnh quang mắt bằng cách tiêm một loại thuốc nhuộm màu vào tĩnh mạch cánh tay. Các thuốc nhuộm màu đi đến mạch máu trong mắt làm nổi bật các mạch máu này giúp xác định nơi máu rò rỉ hay bất thường ở võng mạc. Đôi khi thầy thuốc cho chụp cắt lớp quang học giúp hiển thị hình ảnh cắt ngang của mắt và xác định bất thường ở võng mạc hay mạch máu trong mắt.

Thoái hóa điểm vàng là một bệnh không thể chữa khỏi. Nếu chẩn đoán sớm, mục đích điều trị là làm chậm tiến độ thoái hóa điểm vàng và ngăn ngừa mất thị lực đưa đến mù lòa. Thuốc men giúp ngưng tăng trưởng mạch máu mới và bao gồm chất evacizumab hay ranibizumab tiêm trực tiếp vào mắt, lặp lại mỗi 4 tuần để duy trì tác dụng. Trong một số trường hợp thuốc cho kết quả rất tốt, mạch máu co lại và hấp thu chất lỏng dưới võng mạc giúp phục hồi tế bào võng mạc. Ngoài ra, thầy thuốc dùng liệu pháp quang động điều trị các mạch máu bất thường ở trung tâm điểm vàng. Trong thủ thuật này, thầy thuốc tiêm chất verteporfin vào tĩnh mạch cánh tay rồi đến mạch máu trong mắt. Ánh sáng từ chùm tia laser đặc biệt kích hoạt thuốc này khiến các mạch máu bất thường bị tắc lại và ngưng rò rỉ giúp cải thiện tầm nhìn nhưng cần điều trị lặp đi lặp lại theo thời gian. Với liệu pháp quang đông, thầy thuốc dùng một chùm tia laser năng lượng cao trực tiếp phá hủy các mạch máu bất thường, tuy nhiên nếu mạch máu ở ngay trung tâm điểm vàng thì không dùng cách này được.

Bs. Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 385

Ý Kiến bạn đọc