Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Thơ Bút Tre… biến tấu

Nhà thơ Bút Tre tên thật là Đặng Văn Đăng, nguyên Trưởng ty Văn hóa tỉnh Phú Thọ. Ông tạo ra trường phái thơ Bút Tre vì những câu thơ không bay bướm, hoa mỹ mà rất mộc mạc, giản dị và buồn cười với cách đặt câu, gieo vần, dùng từ rất tự nhiên. Một ví dụ: Thời Đại tướng Nguyễn Chí Thanh phụ trách nông nghiệp có phát động phong trào làm phân bắc, phân xanh. Ông liền có thơ:

Hoan hô anh Nguyễn Chí Thanh
Anh về phân bắc phân xanh đầy đồng.

Hoặc những câu thơ tả thực rất… không giống ai:

Con đò vừa dịch đít sang ngang
Bên sông đã thấy cái làng thò ra.

Anh-minh-hoa---Tho-but-tre-bien-tau

Thơ Bút Tre được biến tấu mọi lúc mọi nơi khiến những người nghiêm túc, tiết kiệm nụ cười cũng phải… bật cười.

*

Hồi ấy các lớp Nghiệp vụ quản lý ở Đồng Nai đều được đi tham quan thực tế các trường tỉnh ngoài. Và hễ có thời cơ là thơ Bút Tre được… biến tấu. Có lần đi Đà Lạt, thầy hiệu trưởng là người Nghệ An sinh ra bên dòng sông La nên được cha mẹ đặt tên là Nguyễn Sông La, xe chở đoàn gần đến trường đã thấy thầy La mặc côm-lê, thắt cà-vạt ra tận cổng trường chờ. Thế là ngồi trên xe đã có câu thơ Bút Tre bật ra khiến mọi người cười vui vẻ:

Hoan hô thầy Nguyễn Sông La
Côm-lê, ca-vát đi ra đón đoàn…

Một lần thầy Tổ trưởng tổ Nghiệp vụ quản lý lên thành phố Hồ Chí Minh liên hệ đi tham quan thực tế cho đoàn. Thầy tổ trưởng được giới thiệu tới Trường Trung học cơ sở bán công Huỳnh Khương Ninh. Đang ngồi làm việc với thầy Hiệu trưởng, chợt thấy một người phụ nữ dáng đậm đà, mặc chiếc áo dài màu xanh da trời đi lướt qua, thầy Hiệu trưởng liền giới thiệu:

- Đây là chị Ngà, Chủ tịch Công đoàn, vợ nhạc sĩ Trần Tiến.

Nắm được chi tiết quan trọng ấy tổ trưởng liền phổ biến cho tất cả các học viên để chuẩn bị cho… ngày nhạc Trần Tiến trong buổi họp mặt giao lưu sẽ diễn ra với giáo viên trường bạn. Thế là các học viên – nhất là học viên trẻ ráo riết luyện tập những “Cô gái Sầm Nưa”, “Ngọn lửa cao nguyên”, “Giai điệu Tổ quốc”, “Ngẫu hứng sông Hồng”… Ngày đoàn đi tham quan mọi người đoán thế nào thầy Hiệu trưởng và cô Ngà cũng ra đón đoàn vậy thì phải có thơ, câu mở đầu: “Hoan hô cô Trần Bích Ngà” là chắc ăn rồi. Mặc áo dài cũng chắc ăn luôn. Nhưng còn đặc điểm gì để kết nối với áo dài nữa chứ, khuôn mặt, mái tóc ra sao? Do tính đãng trí thầy tổ trưởng chẳng nhớ mái tóc của cô Ngà ra sao, tóc tém, tóc xõa thì không ổn. Thôi thế thì tả tâm trạng vậy. Hớn hở hay rạng rỡ, thầy trò loay hoay và cuối cùng chọn rạng rỡ. Vậy là có được trọn vẹn câu thơ kiểu Bút Tre:

Hoan hô cô Trần Bích Ngà
Áo dài rạng rỡ đi ra đón đoàn.

Chị Ngà sau đó ít lâu lên làm hiệu trưởng nhà trường. Tuổi già vợ chồng nhạc sĩ Trần Tiến sống ở thành phố biển Vũng Tàu. Trần Tiến vẫn hăng say sáng tác theo kiểu Ngẫu hứng, lại còn ra sách. Chị Ngà sau những năm tháng gắn bó với trường Huỳnh Khương Ninh nay trở thành người nội trợ đảm đang chăm lo cho người chồng nhạc sĩ tài năng.

Bùi Quang Tú
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 437

Ý Kiến bạn đọc