Truyện ngắn

Thiên chức làm thầy

 

- Xin bác, xin cô tha cho thằng bé một lần.

Miệng nói tay ngăn, tôi sấn vào gạt đỡ những cú đánh tới tấp vào đầu vào người thằng bé đang co rúm người vì sợ hãi. Tôi kéo tay thằng bé, len qua đám đông chạy trốn.

- Đánh cho nó chừa cái thói ăn cắp.

- Mới bây lớn đã bày đặt móc túi, giật dọc.

- Con nhỏ đó chắc là đồng bọn với nó chứ gì.

Tôi với thằng bé chạy thục mạng, bỏ lại phía sau những lời chửi bới. Cũng may đó chỉ là những bà nội trợ miệng dữ bụng hiền nên tôi với thằng bé mới chạy thoát. Mệt quá, tôi đứng lại thở phì phì, ngẫm nghĩ vừa tức vừa mắc cười. Tôi cũng là dân “Bỉ vỏ” ư? Mà cũng phải thôi! Dám cả gan nhào vô can ngăn, lôi thằng móc túi chạy trốn thì không phải sư phụ cũng là sư tỷ của nó. Nếu mọi người biết tôi là cô giáo thì… sao nhỉ? Tôi mở khẩu trang, ngồi dưới bóng cây ven đường. Thằng bé rón rén ngồi xuống bên cạnh tôi, mặt cúi gằm, mắt len lén nhìn tôi.

- Em tên gì?

Thằng bé ngẩng mặt lên, lưỡng lự một lúc mới trả lời thật khẽ:

- Lượm.

- Em móc túi mẹ con bà ấy bị bắt tận tay phải không?

Thằng bé làm thinh gật đầu, mặt không ra vẻ lầm lì cũng không ra vẻ xấu hổ.

- Móc túi như thế mỗi ngày em kiếm được bao nhiêu?

Thằng bé tròn mắt nhìn tôi giây lâu rồi chớp chớp mắt đáp:

- Tùy.

Thấy tôi nhướng mày chờ nghe, thằng bé giải thích thêm:

- Tùy cái bóp móc được, tùy buổi chợ đông thưa, tùy… hên xui.

- Vậy em có thường bị bắt, bị đánh đập như hồi nãy hôn? Em hổng sợ à?

- Bị bắt bị đánh năm thì mười họa mới dính một lần, còn đói thì ngày nào chẳng đói. Bị đói còn khổ hơn bị đau nhiều – Thằng bé trả lời, mặt tỉnh bơ.

- Sao em không kiếm sống bằng việc khác như bán vé số, làm thuê, phụ bán hàng, dọn hàng chẳng hạn. Móc túi, ăn trộm, ăn cắp là rất xấu, em cũng biết vậy mà?

- Cũng đi lượm bọc mủ, kẹt lắm mới… Mà móc túi những người giàu thì có sao? Họ sống thừa mứa, mất chút đỉnh có ăn nhằm gì.

- Em sai rồi. Lấy của cải tiền bạc của người khác làm của riêng mình cho dù người đó là ai đi nữa thì cũng là việc làm không tốt.

Thằng bé không trả lời tôi, mắt nó như nhìn đăm đắm vào cõi xa xăm nào… Một lát, nó nói giọng buồn bã:

- Đã đi bán vé số rồi nhưng mất cả xấp vì bị người lớn giả bộ hỏi mua rồi lên xe máy chạy mất. Bọc mủ thì đi lượm bữa có bữa không, đi xin việc không người bảo lãnh chẳng ai dám nhận.

- Vậy người nhà, ba mẹ của em đâu?

Thằng bé bỗng ứa nước mắt, nó giơ cánh tay quẹt ngang mắt rồi vụt đứng lên, bỏ chạy. Tôi chưng hửng nhìn theo nó, thầm hỏi: Mình đã nói điều gì mếch lòng thằng bé chăng?

So-621--Tinh-thuong-va-trach-nhiem---Anh-1
Tình thương và trách nhiệm – tranh cát. (Nguồn: www.tranhcatbieudien.com).

*
Hôm nay trời lại mưa. Mưa gì mà mưa hoài, có thấy dự báo áp thấp nhiệt đới gì đâu? Mấy ngày bận gác thi chấm bài nên tôi không ra chợ, vừa tan trường tôi đội áo mưa chạy về nhà tập thể nấu mì ăn trừ cơm. Tôi nhìn thấy thằng bé Lượm khi bước ra ngoài khép cánh cửa cho mưa khỏi tạt vào. Khuôn mặt nó choắt sạm đen quắt lại vì lạnh, đầu tóc áo quần lếch thếch ướt đẫm nước mưa. Thằng bé nhìn tôi, ánh nhìn rụt rè như van lơn cầu cứu, như lo sợ tủi thân. Tôi cầm tay thằng bé dẫn vào nhà, đưa cho nó chiếc khăn lông và bộ đồng phục thể dục của một học sinh ở lớp tôi chủ nhiệm trả lại vì mặc không vừa hôm đầu năm học. Tôi đổ thêm nước vào xoong, nấu thêm tô mì.

Thằng bé từ phòng tắm bước ra, người như con mèo ướt bị bệnh trong bộ đồ xanh rộng thùng thình. Em nuốt không kịp nhai tô mì Miliket mà tôi đã cho thêm hai quả trứng gà và nắm rau bồ ngót. Em uống cạn ly trà gừng pha đường, đưa trả tôi cái ly không ấp úng:

- Em… em bỏ móc túi luôn rồi!

Lần này em không nói trống không mà xưng em, dẫu tiếng “em” lướt nhanh trên môi tưởng chừng như không nghe kịp.

- Vậy ra em nhịn đói suốt 3 ngày nay à? – Tôi sửng sốt nhìn em.

Em gật đầu rồi lại lắc đầu:

- Phải… mà cũng hổng phải. Hôm kia ngày rằm em vô chùa ăn cơm chay. Em chỉ không có gì ăn bữa qua tới giờ hà.

Tôi nén tiếng thở dài trong lòng.

- Sao em biết cô ở đây?

- Em biết chứ, cô là cô giáo mà. Em theo cô mấy bữa nay mà sao không biết được. Em… Cô có chuyện gì làm… mướn em… rồi cô cho em ăn cơm với.

Tôi nhìn em, bao ý nghĩ cảm xúc đan xen nhau. Lại dây vào chuyện rắc rối nữa đây. Má tôi thường càm ràm ca cẩm tôi là đứa bốc đồng, chuyên dính vào những chuyện không đâu; con gái con lứa mà tính khí quá quắt như con trai, thấy việc gì không vừa ý là nhảy vào bất chấp hậu quả, ngữ ấy sao này có chồng nó đánh cho bầm mặt. “Con giống ba mà má. Tại má sanh lộn con là con gái chi, phải chịu thôi”. Tôi thường chống chế “tội lỗi” của mình như thế cho má cười quên mắng. Trước lúc tôi về đây nhận nhiệm sở, má đã “tụng” bên tai cả tuần về cố tính cố tật của tôi vậy mà tôi vẫn cứ quên. Giáo viên mới ra trường, ở nhà tập thể, lương tập sự thì nuôi thêm cơm thằng bé sao kham? Tiền xe, tiền áo quần má và các anh chị phải cho thêm thì cưu mang một đứa trẻ đâu phải là chuyện dễ. Nhưng từ chối em, bỏ mặc em thì… làm sao tôi có thể. Tôi không cầm lòng được khi nhìn vào đôi mắt trong veo ấy với cái nhìn khắc khoải, mong đợi, tin cậy của em. Tôi nuốt cục nghẹn ở cổ, ừ nho nhỏ:

- Tạm thời em ở đây ăn cơm với cô. Cô sẽ giúp em tìm việc làm. Mà này, em đã học tới lớp mấy rồi?

- Em chưa đi học. Em dắt má nuôi bị mù đi ăn xin từ bé. Từ hồi má nuôi em chết, em cũng đi xin nhưng ít ai cho tiền nên…

Số phận lựa chọn con người nhưng con người vẫn có thể vượt lên số phận nếu có một điểm tựa, một niềm tin. Máu trong huyết quản tôi như chảy nhanh hơn khiến tôi quả quyết gật đầu:

- Được rồi, cô sẽ giúp em tìm việc làm. Cô cũng sẽ xin cho em học bổ túc ban đêm rồi cô kèm phụ. Mệt lắm đó nhưng em phải cố, hứa chắc là không bỏ ngang giữa chừng mới được, nhe.

Tôi nheo mắt để ngăn nước mắt chực chảy ra khi nhìn em cười. Hơi tiếc, lúc ấy tôi không kịp bấm mấy kiểu ảnh ghi lại nụ cười bằng mắt, bằng miệng, bằng cả tâm hồn tươi roi rói trên khuôn mặt bé choắt đen sạm của em.

*
- Cô viết bản tường trình rồi nộp cho tôi.

Thầy hiệu trưởng đặt xấp giấy A4 lên bàn, dằn mạnh cây viết bíc lên rồi đóng sầm cánh cửa bỏ ra ngoài. Đây là lần thứ hai tôi vào phòng làm việc của hiệu trưởng. Bằng khen của Thủ tướng công nhận trường đạt chuẩn quốc gia. Bằng khen của Sở Giáo dục về hội thi đổi mới phương pháp của trường. Giấy khen của Phòng Giáo dục, Công đoàn ngành về thi đua phong trào… nhiều đến đặc bức tường. Tôi cúi xuống nhìn chăm chăm vào tờ giấy trắng, bên tai còn văng vẳng những lời trách cứ hằn học của thầy hiệu trưởng: “Sao cô đi lo chuyện bao đồng? Ai cho phép cô đưa trẻ bụi đời về nhà tập thể giáo viên? Thằng bé đó có dính dáng gì tới cô mà cô dây dưa cho ra chuyện? Lùm xùm tai tiếng tới công an, tới Phòng Giáo dục đâu phải chuyện chơi. Rồi vì cô mà năm học này trường sẽ bị cắt thi đua, vì cái thằng nhỏ móc túi đó mà công lao của cả tập thể đem đổ sông đổ biển. Đâu phải đơn giản cô làm cô chịu thôi đâu. Tội nghiệt lớn như vậy cô có gánh nổi không?”.

Tội nghiệt ư? Tôi không muốn khóc mà sao nước mắt cứ chảy ra ướt nhòe trang giấy. Sao mọi việc lại có thể như thế được? Bà chủ quán tạp hóa cạnh nhà tập thể bị mất trộm. Bà một hai đề quyết em Lượm là thủ phạm. “Ăn cắp quen tay, ngủ ngày quen mắt”. Bà mắng tôi: “Giáo viên gì mà tiếp tay cho kẻ cắp. Không phải nó lấy thì ai vô đây?”.

Trước mắt tôi lúc này cứ hiển hiện cái nhìn trong veo, đầy đau đớn thương tổn của em khi bị bà chủ quán cùng người nhà ập vào lôi ra ngoài để đưa đến công an làm cho ra lẽ.

Em vùng vẫy cố thoát khỏi tay mẹ con bà chủ quán, ôm chầm lấy tôi nức nở:

- Em không làm việc xấu đó cô ơi. Em không lấy trộm thiệt mà, đừng đưa em tới công an, em sợ lắm”.

Tôi đứng chết lặng nhìn những bàn tay múp míp vàng chóe vòng nhẫn túm chặt thằng bé lôi xềnh xệch trên mặt đất. Máu nóng dâng lên đến đỉnh đầu khiến tôi chẳng thể suy nghĩ gì thêm. Tôi nhào vô xô dạt những kẻ đang xoắn lấy em, quắc mắt nói như hét:

- Tự tôi sẽ đưa em Lượm đến công an xã. Nếu không có bằng chứng xác thực, em vô tội tôi sẽ kiện các người tội vu khống, hành hạ trẻ em, xâm phạm gia cư bất hợp pháp, nhục mạ giáo viên.

Tôi dẫn em vào nhà trước sự sửng sốt đến bất động của mẹ con bà chủ quán. Em ngước khuôn mặt nhem nhuốc nước mắt lẫn bụi đất nhìn vào mắt tôi:

- Em không lấy trộm của họ. Em bỏ tật xấu luôn rồi, cô tin em đi.

Tôi bóp nhẹ bàn tay gầy guộc của em, nói thầm trong lòng: “Cô tin em mà”.

Em cười. Trái tim nhỏ bé non nớt của em đã nghe được lời nói của |lòng tôi.

… Tôi lau nước mắt, rút tờ giấy khác cắm cúi viết, ký tên, cẩn thận đặt giữa bàn rồi rời khỏi phòng. Cánh cửa sau lưng khép lại thật khẽ thật êm mà sao nghe nhói cả tim. Lần này chắc bị má chửi 6 tháng, bị đòn, bị bỏ đói cũng nên.

*
Bước vào phòng không kịp ngồi xuống, thầy hiệu trưởng đọc như nuốt lấy từng con chữ trên tờ công văn có đóng mộc đỏ của công an xã.

“Em Lượm vô tội. Đã bắt được tên trộm cửa hàng tạp hóa của bà Lê Thị Bông từ một vụ trộm khác. Thủ phạm đã khai nhận và ký tên vào tờ lấy khẩu cung sáng nay”.

Thở phào nhẹ nhõm, thầy với tay cầm tờ giấy trên bàn. Thầy nheo mắt, tháo kính chùi vào vạt áo rồi đeo vào đọc đi đọc lại mấy lượt những dòng chữ tròn vo đều đẹp: “Đơn xin thôi việc… Tôi nghĩ rằng việc dạy học không chỉ đơn thuần là một nghề mà là thiên chức và đam mê. Con người là sinh vật đẹp đẽ nhất nên nghề dạy học tuyệt vời cao cả biết bao. Truyền thụ kiến thức, dạy dỗ một đứa trẻ thành một con người đúng nghĩa là bổn phận, trọng trách của người thầy. Em Lượm không phải là học trò của trường nhưng em cũng là một đứa trẻ, hơn nữa là một trẻ mồ côi tội nghiệp không nơi nương tựa. Tôi thành thật xin lỗi vì đã gây hậu quả cho trường, ảnh hưởng đến thành tích thi đua của tập thể giáo viên, nhưng nếu có thể bắt đầu lại từ đầu thì tôi cũng sẽ làm y như thế. Tôi tin em Lượm vô tội”.

Mặt trời khuất chìm sau rặng cây bên bến sông lâu rồi mà thầy hiệu trưởng vẫn ngồi trầm ngâm bên chiếc bàn có gắn tấm bảng hiệu bằng mica nền xanh đậm với hai chữ trắng “Hiệu trưởng” thật sắc nét.

Nguyễn Thị Tuyết Mai
(GV Trường THCS Cần Đốt – Long An)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 621

Ý Kiến bạn đọc