Tản văn

Thêm một lần với núi

Mùa thu, lại thêm một lần lên với núi! Ban đầu, tôi định chọn Mù Cang Chải là nơi để ngắm ruộng bậc thang lần nữa. Cái màu lúa vàng óng mê hoặc của ruộng bậc thang Mù Cang Chải vẫn chập chờn trong mỗi giấc mơ. Nhưng rồi đọc báo, nghe đài, xem tivi, thấy quảng cáo về lễ hội ruộng bậc thang Yên Bái ra rả quá, cho nên nén lòng bỏ qua Mù Cang Chải. Mặc dù khao khát lắm thêm một lần ngất ngây với một trong “tứ đại đỉnh đèo” Tây Bắc là con đèo Khau Phạ oai hùng rẽ mây trắng mà trườn giữa khoảng không bất tận, nhưng nỗi sợ lễ hội trong tôi còn lớn hơn nhiều. Bởi vì nơi đâu có lễ hội là nơi đó đông không còn có chỗ chen chân. Rác thả lung tung và thiên nhiên náo động. Thị trấn Mù Cang Chải và thị trấn Tú Lệ nhỏ xinh không phải là nơi thích hợp để chứa hàng nghìn du khách đang hừng hực khí thế lên với núi rừng chỉ để kiếm ít ảnh tự sướng tung ngay lên “phây-búc” cho mọi người lác mắt. Ai biết được có bao nhiêu hạt lúa mẩy vàng đã rụng khi những bước chân vô tình, vô ý của du khách rầm rập lao vào tận giữa ruộng. Họ nghĩ đứng giữa vạt lúa mà chụp ảnh thì những tấm ảnh ấy mới đẹp, mới lãng mạn, mới nên thơ…

Thieu-nu-dan-toc-va-ruong-bac-thang-o-Mu-Cang-Chai
Thiếu nữ dân tộc và ruộng bậc thang ở Mù Cang Chải – Ảnh: vietpowertravel.com.vn

Cho nên tôi chọn Bắc Hà và Si Ma Cai, hai huyện heo hút của Lào Cai. Tuy rằng biết ở Bắc Hà với Si Ma Cai ruộng bậc thang không nhiều và không đẹp đến mê hồn như Mù Cang Chải. Ruộng bậc thang Mù Cang Chải đẹp bởi những quả đồi nơi đây thấp hơn, tạo hình tròn trịa. Người dân vỡ ruộng kín các quả đồi, từ đỉnh xuống tận chân, quả đồi này nối tiếp quả đồi kia san sát, nên mùa vàng Mù Cang Chải nhìn thật no mắt với những bậc thang lúa chín nối nhau như muôn đợt sóng miên man. Chụp ảnh ruộng bậc thang muốn đẹp, nhất thiết phải lên Mù Cang Chải. Ở Bắc Hà và Si Ma Cai lại khác, núi cao, độ dốc lớn, địa hình chia cắt mạnh nên không phải núi nào, chỗ nào cũng vỡ được ruộng bậc thang. Với những vách núi gần như dựng đứng, không thể nào bạt đất để có những bậc thang ruộng con con, cho nên chỉ những sườn núi thoai thoải bên những thung lũng mới có thể tạo ruộng bậc thang. Nhưng không vì thế mà ruộng bậc thang bớt đi vẻ quyến rũ, dẫu cho nhiều khi giương máy ảnh lên, không thể thu vào ống kính trọn vẹn hồn vía của những bậc thang lúa trong mây.

Dẫu không phải lần đầu lên với núi, nhưng những cảm xúc trong tôi vẫn vẹn nguyên một cách lạ lùng. Những lo âu, muộn phiền, bức bối ngay lập tức lùi lại phía sau khi mắt chạm màu xanh thần thoại của núi rừng. Đứng trước thiên nhiên hùng vĩ ấy, tự nhiên những nhỏ mọn, tầm thường tan biến hết, tự nhiên thấy tâm hồn mình được tẩy rửa để trở về với những trong trẻo nguyên sơ. Đặt bàn chân lên lối mòn ngoằn ngoèo men dốc núi dựng lên bản Phéc Bủng của Bắc Hà, mới thấy thương những đôi vai gầy ngày ngày cõng lúa ngô, cõng cỏ voi về bản, cõng rượu ngô xuống chợ, mới thấy yêu hơn những bàn chân nhỏ xíu ríu rít rủ nhau xuống trường học. Tôi gặp một cô bé chừng 10 tuổi, đang cõng lúa vừa gặt về nhà. Ánh mắt trong veo và nụ cười rạng rỡ tỏa nắng của em dù bó lúa thật to đang đè nặng trên vai nói với tôi rằng tình yêu và niềm tin cuộc sống nhiều khi giản dị đến không ngờ. Mùi khói bếp buổi chiều, mùi phân bò, phân lợn lẫn trong mùi thóc mới thân thuộc đến nghẹn ngào. Ngay cả trong căn nhà tồi tàn nhất bản, với lời giới thiệu của cô giáo Loan, Trường Mầm non Phéc Bủng, rằng đây là hộ nghèo nhất bản, tôi cũng vẫn gặp những nụ cười tươi tắn chứ không phải những lời thở than, oán thán. Soi vào nụ cười ấy, tự nhiên cứ thấy mình nhỏ bé biết bao.

Dẫu không phải lần đầu lên với núi, tôi vẫn lặng người ngắm nắng sớm huy hoàng trên những vạt ruộng bậc thang Lầu Thí Ngài. Thung sâu thăm thẳm dưới kia và trời xanh vô tận ở trên đầu. Núi tiếp núi giăng thành trước mặt. Lúa lặng lẽ chín vàng trên nương mà nói được bao lời về những vật lộn mưu sinh khốc liệt giữa con người với thiên nhiên rất đỗi bao dung, hào phóng nhưng cũng rất đỗi nghiệt ngã, có lúc tàn khốc đến tận cùng. Thị trấn Si Ma Cai nhỏ xinh nằm gọn trong thung lũng, giữa ngày rồi vẫn có cái vẻ ngái ngủ rất đáng yêu. Giữa ngày mùa nên bản Sín Tẩn (xã Sán Chải, Si Ma Cai) vắng teo. Chỉ có tiếng trẻ con rúc rích chơi đùa bên trong những căn nhà tường trình đất đơn sơ, hiên treo đầy những túm ngô vàng óng. Những con chó nằm uể oải ở hiên nhà, gối đầu lên đống củi, lơ đãng nhìn khách lạ. Khái niệm trộm cắp không tồn tại ở nơi này nên những chú chó được nuôi không phải để canh giữ, đề phòng những gì bất trắc mà là để bầu bạn với con người.

Dẫu không phải lần đầu lên với núi, tôi vẫn ngất ngây với những vạt hoa rừng nở hồn nhiên, hào phóng khắp nơi nơi. Những cây hoa chuông buông rủ những đài hoa trắng muốt như những quả chuông nhỏ chỉ đợi gió ùa qua là ngân lên thứ thanh âm thần thánh của núi rừng. Những cây đào cổ thụ thân mốc xám xòe hoa thắm không câu nệ đến thời gian hay thời tiết. Mới chớm thu mà đào đã nở thật nhiều. Không cần chờ đợi đến mùa xuân, cũng không băn khoăn về việc có ai ngắm đào vào giữa mùa lúa chín hay không, hoa vẫn lặng lẽ dâng tận cùng sắc thắm. Những vạt hoa dại li ti màu trăng trắng, tim tím, hồng hồng nở tưng bừng dẫu ở ven đường mòn hay trong tận cùng góc núi, ở bờ suối vắng hay dưới thung xa, dẫu cho có thể cả một đời hoa không một ai thấy, không một bàn tay nâng niu, không người gọi đến tên và cũng không một ánh nhìn, dù vô tình, lơ đãng lướt qua.

Dẫu không phải lần đầu lên với núi, tôi vẫn say mê ngắm lũ trẻ hồn nhiên chơi đùa bên nương vắng. Trẻ con miền núi, mắt đứa nào cũng trong veo như nước. Những chú trâu béo tròn đủng đỉnh gặm cỏ và những đứa trẻ nắc nẻ cười trong những trò chơi mà người lớn không thể nào hiểu nổi nó hấp dẫn ở đâu. Có khi chỉ là nhảy lò cò ở mảnh ruộng vừa gặt xong còn trơ gốc rạ. Có khi chỉ một vốc sỏi vừa nhặt dưới lòng suối cạn cũng thành thứ đồ chơi tiêu hết cả buổi chiều. Nhìn vào mắt trẻ con, thấy cuộc sống không có gì đáng sợ. Thấy cuộc sống không có gì đáng gọi là khó khăn, buồn nản. Dẫu cho lũ trẻ kia, rất có thể từ nhỏ đến giờ chưa được nếm một hộp sữa hay một cây kẹo ngọt…

Thêm một lần lên với núi, thêm một lần gột rửa lòng mình để trở về trong trẻo, nguyên sơ. Mùa thu xanh như cổ tích ở bốn bề. Vị nồng nàn, đắm đuối của rượu ngô Bắc Hà ủ men hồng mi say đượm vẫn còn đọng mãi trên môi. Cứ tự hỏi không có những lần lên với núi thế này, mình sẽ sống ra sao những tháng ngày dằng dặc giữa thị thành bụi bặm, hối hả, đẩy xô. Mỗi lần tưởng rơi vào ngõ cụt, lại nhớ đến ánh mắt trong veo của trẻ con miền núi mà đứng lên bước tiếp, tìm đường.

Việt Nga
(Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Dương)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 427

Ý Kiến bạn đọc