Tản văn

Tháng ba nắng cong đòn gánh mẹ

 

Ca dao nước mình có câu: “Thứ nhất là nắng tháng ba/ Tháng tư có nắng nhưng mà nắng non”. Vậy đích thị nắng tháng 3 là nắng nhất rồi. Nắng cháy da cháy thịt. Nhất là những tỉnh ven biển miền Trung nước ta, đi liền cái nóng của cát, cái bỏng rát của gió, nắng là nỗi ám ảnh thường trực không nguôi. Xưa đã vậy, nay biến đổi khí hậu toàn cầu, mưa nắng thất thường, nắng nóng dữ dội hơn nhiều. Mỗi lần đọc câu ca dao quen thuộc trên, lòng tôi không sao quên được hình ảnh mẹ tôi – một người phụ nữ miền Trung vất vả, cực khổ cả đời làm lụng nuôi con.

So-588--Anh-minh-hoa---Thang-ba-nang-cong-don-ganh-me---Anh-1

Tôi nhớ mẹ, vai gầy tóc rối, đôi mắt buồn buồn tần tảo cả đời nuôi mấy anh em tôi trong cảnh tột cùng khó nhọc. Phải nói rằng, trong vạn nghề mua gánh bán bưng, có lẽ mẹ tôi chưa “tha” nghề gì. Cái gì cảm giác thấy có đồng lời là mẹ lăn xả vào, bất chấp trời mưa hay nắng. Đời mẹ gắn liền với chiếc đòn gánh trên vai chợ gần chợ xa tất bật. Tận dưới vùng biển của một làng chài bốn bề gió cát, có được con cá con tôm nào là mẹ đều gánh lên tận các vùng núi cao đổi lấy hạt lúa củ khoai về lo cho cả nhà. Thời đó, đường sá đâu tráng nhựa phẳng lì như bây giờ, cứ gồ ghề lởm chởm đá. Mẹ bươn chải cả ngày, bàn chân chai sạn nhưng mẹ chưa một lần than van cùng chúng tôi. Đêm, thấy mẹ thắp ngọn đèn dầu, ngồi lấy dầu xoa xoa bóp bóp đầu gối, vào lòng bàn chân, lòng con trẻ thơ ngây chợt dâng một niềm chua xót. Cảm thấy thương mẹ là thế, nhưng tuổi chúng tôi còn quá nhỏ dại nào đã biết giúp được cho mẹ gì đâu. Anh lớn tôi nấu giúp nồi cơm, tôi thì giã chén nước mắm là cùng.

Thương mẹ nhất là vào cữ tháng 3 nắng quay quắt. Mỗi lần mẹ đi chợ về, hai má mẹ nóng đỏ lên, mồ hôi chảy xuống đầm đìa như tắm. Mẹ nói nóng dữ quá nhưng miệng lại cười tươi làm cho chúng tôi thương mẹ quá. Tháng 3, ngồi trong nhà nhìn ra đã cảm giác lóa mắt. Nắng như bắt nạt, dọa dẫm mọi người cứ thử bước ra mà xem, nó sẽ thiêu đốt ngay tức khắc. Những người dễ say nắng, hầu như chỉ nấp trong nhà, không dám bước ra vì sợ té ngã. Vậy mà mẹ tôi ngày nào cũng như ngày nào thân cò lặn lội đường xa đội bao nhiêu cái nắng chang chang trên đầu. Bao nhiêu giọt mồ hôi của mẹ đã rơi dọc trên đường làng, đường quốc lộ xe chạy bon bon mà mẹ phải gánh gồng bươn chải đi qua. Sau này, mẹ sắm được chiếc xe đạp, tự mình tập đi. Ban đầu mẹ nhát lắm vì sợ té, nhưng rồi cũng đành chịu té mấy lần để đi được xe đạp cho đỡ vất vả hơn. Đường xa gần 30 cây số, nếu gánh bộ, vừa đi vừa chạy lúp xúp thì về nhà tối muộn, có chiếc xe đạp dù gì cũng đỡ hơn. Có xe đạp rồi mẹ đi ngày hai bận. Chở cá, mắm từ vùng biển lên nguồn, sau đó chở các sản phẩm nông nghiệp từ nguồn quay về biển. Nếu thấy còn sớm, mẹ lại tiếp tục làm bận thứ hai, về nhà vào lúc trời tối mịt. Đi từ sớm tinh mơ, đặt được lưng nằm ngủ phải đến chín mười giờ đêm sau khi dọn dẹp mọi thứ trong nhà. Mẹ tất bật không có giờ nghỉ ngơi, thư giãn bao giờ.

Bây giờ chúng tôi lớn khôn, thương mẹ vô cùng thì mẹ đã không còn sức khỏe như ngày xưa nữa. Ăn uống hay làm cái gì cũng chậm chạp, thường mẹ ăn rất ít. Tôi biết, ấy là do những năm tháng tuổi trẻ mẹ đã quăng quật toàn bộ sức lực đời mình vào những ngày mưa nắng để làm ra hạt gạo nuôi nấng chúng tôi nên người. Thương mẹ bao nhiêu thì thấy trách mình chưa làm được gì cho mẹ, cứ lao phao trôi nổi xứ người. Miếng cơm bát nước đỡ đần cũng chưa được cận kề kính dâng lên mẹ. Mỗi mùa tháng 3 về, cái nắng bắt đầu loang khắp núi cao, rừng thẳm, chợt bồi hồi nhớ mẹ: “Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa/ Miệng nhai cơm bún lưỡi lừa cá xương”.

Lê Thành Văn
(Tỉnh Đắk Lắk)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 588

Ý Kiến bạn đọc