Truyện ngắn

Thách cưới

Tháng sau con gái bà Lan mới tổ chức cưới, nhưng suốt mấy tuần nay bà cứ bồn chồn. Không phải bà lo cho đứa con gái còn vụng dại mới nứt mắt ra đã đi lấy chồng, mai này khi về nhà người ta sẽ đối nhân xử thế, làm ăn ra sao? Bà cũng chẳng lo cỗ bàn làm to, làm bé ra sao, bởi việc này đã có chồng bà tính toán… Chuyện bà đắn đo, nghĩ suy nhiều nhất chính là việc ăn lấy của họ nhà trai bao nhiêu, mà phong tục ở cái làng quê này khi con gái đi lấy chồng thì nhà gái được quyền thách cưới và nhà trai phải đáp ứng theo yêu cầu! Sở dĩ bà Lan phải nát óc nghĩ chuyện thách cưới là vì theo như bà thổ lộ với bà bạn hàng xóm, nếu lấy của nhà trai ít quá chẳng bõ công đẻ con gái, còn ăn lấy nhiều quá cũng bị mang tiếng là gả bán con, điều tiếng để đời…

Anh-minh-hoa-2
Ảnh minh hoạ.

Trước hôm con gái làm lễ đăng ký kết hôn, bà Lan gọi chồng ra bàn luận. Bà bảo:

- Tôi muốn bàn với ông nó chuyện nhà mình sẽ thách cưới bên nhà chồng con Liên bao nhiêu, theo hình thức nào?

- Không thách cưới gì hết cả! – ông Nam, chồng bà thẳng thừng tuyên bố – Bà không thấy nhà chồng nó nghèo khổ, khốn khó sao mà còn nghĩ tới cái chuyện thách cưới…

- Cái tục lệ ở làng này xưa nay vẫn thế ông không biết sao? Gì thì gì mình cũng phải thách một chút cho ra tấm ra món, cho thiên hạ người ta đỡ cười chê là nhà mình cho không, biếu không con gái.

- Tôi đã nói rồi, mình sẽ không thách cưới đồng nào hết cả, mà chỉ yêu cầu nhà chồng nó mang một cái lễ trầu cau nho nhỏ sang để cúng ông bà tiên tổ. Tôi sẽ không yêu cầu nhà trai phải mang tiền mấy triệu, hay mang lễ vật, rượu, gạo, thịt… sang, bởi nếu mình có gả bán thì nhà họ cũng sẽ đáp ứng đủ, nhưng mai này chính vợ chồng nó phải gánh nợ và trả nợ, như vậy mình tự làm khổ con mình…

- Vâng, thôi thế thì tùy ông quyết, tôi đàn bà đàn bẹt nên không nghĩ tới được những điều hay lẽ phải…

Trước hôm đại lễ, đoàn quan khách họ nhà chồng của Liên sang bàn bạc với nhà gái để muốn biết ý nhà gái yêu cầu những lễ vật gì phải mang sang. Vẫn như đã bàn luận với vợ, ông Nam tuyên bố với họ nhà trai:

- Theo phong tục của làng, xã ta thì con gái khi đi lấy chồng, cha mẹ đều có quyền thách cưới ít nhiều! Thế nhưng, với nhà tôi, vợ chồng chúng tôi sẽ xóa bỏ tục lệ này, chỉ yêu cầu họ nhà trai cho xin một cái lễ trầu cau nho nhỏ để cúng lễ tiên tổ xin phép cho cháu theo chồng.

Một cái lễ nhỏ với trầu, thuốc trị giá chỉ vài trăm ngàn đồng được họ nhà trai đáp ứng trước hôm xin dâu, và đám cưới của Liên diễn ra cũng rất giản dị với tiệc ngọt và mấy mâm cơm đãi khách ở tỉnh xa về, với vài món ăn giản đơn đạm bạc. Vì là một đám cưới “phá cách” khi không thách cưới, không cỗ bàn linh đình nên dân làng cũng dị nghị lời bàn ra tán vào. Người thì bảo: “Con gái xinh thế mà đem cho không biếu không!”, không ít kẻ rỉ tai nhau: “Kinh tế nhà gái đâu đến nỗi nào đâu mà tổ chức đám cưới úi xùi quá…!”.

Vâng, quả là chuyện không thách cưới, và tổ chức tiệc cưới giản đơn tiết kiệm như gia đình nhà ông Nam ở xóm tôi quả là quá hiếm, bởi xưa nay ở cái làng quê thuần nông nghèo khó này người ta vẫn luôn đua nhau tổ chức tiệc cưới cho con cái một cách linh đình tốn kém bằng những khoản tiền đi vay, thậm chí vay lãi cao ngất ngưởng. Ngay như cái chuyện thách cưới cũng vậy, cứ con gái đi lấy chồng là nhà gái thách lên thách xuống như thể gả bán con. Có nhà gái thách cưới số tiền cả nhiều chục triệu bạc làm họ nhà trai “bạc mặt” lo cho kỳ đủ, bởi họ cũng muốn đẹp mặt với thiên hạ. Một lễ thách cưới ở quê tôi thường là: mấy triệu tiền mặt, vài ba chục cân thịt lợn, vài cân trà, mấy cây thuốc lá, măng, miến, gạo… và nhiều thứ vật dụng để làm cỗ đãi họ hàng. Chính vì phải lo phần tiệc cỗ bàn cưới hỏi ở nhà mình, cộng thêm khoản khá nặng gánh là số tiền phải đáp ứng tục thách cưới của nhà gái nên các gia đình có con trai lấy vợ thì khi đám cưới qua đi đều để lại một khoản nợ không nhỏ. Chỉ khổ cho các đôi trẻ phải trả nợ dần. Đã có các cuộc cãi vã, thậm chí tan vỡ hạnh phúc ở các đôi vợ chồng trẻ chỉ vì chuyện thách cưới mà nguyên nhân do nhà gái trót ăn lấy quá nhiều, quá “nặng” dẫn tới những chỉ trích nhiếc móc để đời về sau.

Nguyễn Gia Long
(Q.9, TP.HCM)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 383

Ý Kiến bạn đọc