Tản văn

Tết Trường Sơn – năm Nhâm Tý 1972 nhớ mãi

 

Mất bao măng khô rồi, lấy gì ăn Tết năm nay, sự việc từ xuân Nhâm Tý năm 1972, suốt gần nửa thế kỷ đã qua, mỗi khi Tết đến xuân về lại khơi dậy ký ức trong lòng.

Mùa khô 1970-1971, Mỹ dùng máy bay AC 130 lắp thiết bị hồng ngoại với các loại súng 20 ly 6 nòng, 40 ly, đuổi bắn xe trên đường Trường Sơn. Chúng làm chủ bầu trời, khu vực Bắc – Nam đường 9 là trọng điểm, nó thay nhau túc trực suốt đêm, lùng sục, không một đoàn xe nào không bị chúng tấn công, gây cho bộ đội Trường Sơn nói chung, đặc biệt là Binh trạm 32 vô cùng khó khăn; có đêm toàn binh trạm cháy hơn 20 xe ô tô, nhiều cán bộ chiến sĩ lái xe hy sinh. Bộ Tư lệnh Trường Sơn chỉ đạo di chuyển Sở chỉ huy của Binh trạm 32 trên đường 128 B vào phía nam đường 9 bên đường 32 A để chỉ huy các lực lượng bảo đảm cho xe ô tô vận chuyển vượt qua đường 9; tất cả các con đường ô tô vào chi viện cho chiến trường đều phải đi qua đường 9.

Cuối năm 1971, chiếc ô tô ba cầu chở đoàn tiền trạm của cơ quan binh trạm bộ khởi hành từ vị trí Sở chỉ huy hiện tại vào vị trí mới, Ban Tham mưu Công binh cử Hạ sĩ Hoàng Kiền đi phục vụ khảo sát khu vực Sở chỉ huy mới và nhận vị trí của Ban tham mưu Công binh. Xe khởi hành từ 6 giờ tối, khoảng 2 giờ sáng dừng chân, trời tối đen như mực, tất cả xuống xe, hàng mang theo được chuyển xuống. Tìm mãi, toát hết mồ hôi ra, không thấy bao măng khô của Ban Công binh đâu! Có lẽ do đường xóc quá, rơi dọc đường mất rồi. Tôi bần thần, vô cùng lo lắng, bao nhiêu công sức của anh em trong Ban suốt 5 tháng mùa mưa vào rừng lấy măng, vắt trong rừng tre thì nhiều vô kể, thấy hơi người đến nó giương vòi lên tua tủa như rừng chông, nhìn thấy ai cũng ngán, nhiều người rất sợ. Măng mang về, đào lò sấy, mùa mưa không có củi, phải chặt cây xăng lẻ bổ ra làm củi, gỗ tươi mà nó cứ cháy ngùn ngụt. Sấy được mẻ măng công phu lắm, cả mùa mưa mới được bao măng khô làm rau mùa khô và ăn Tết. Mất hết rồi, Tết đến lấy gì ăn đây? Sở chỉ huy của Binh trạm di chuyển vào, toàn cơ quan tập trung đào hầm, mùa khô trên đất Nam Lào chang chang nắng lửa, 6 tháng liền không có hạt mưa, lấy đâu ra rau ăn, ăn Tết mới lo, rau rừng cũng hết, măng rơi mất rồi, tôi bị cả Ban phê phán kịch liệt, nhất là kỹ sư Phan Trí Hòa, nỗi buồn sâu thẳm, vô cùng ân hận, tại đường xấu chứ có tại mình đâu.

Xuan2021--Tren-duong-hanh-quan---Truong-Son---Vu-Giang-Huong---Anh-1
Trên đường hành quân – Trường Sơn (1971) – Vũ Giáng Hương.

Dịp sát Tết Nguyên đán năm 1972, đường kín gọi là đường K được mở ra, tiểu đoàn dân công hỏa tuyến tỉnh Nam Hà vào mở đường kín 24 phía Nam đường 9 – Nam Lào, thiếu cuốc xẻng làm đường. Tiểu đội khảo sát chúng tôi được giao nhiệm vụ ra kho công binh ở khu vực cũ lấy cuốc xẻng vào. Tôi xung phong đi kết hợp xin măng khô về ăn Tết. Tổ 5 người chúng tôi hành quân bộ từ 5 giờ sáng, đến khoảng 4 giờ chiều đến kho Công binh, nhận cuốc xẻng xong, tôi đến Y2 – Xưởng sửa chữa xe máy công binh của Binh trạm 32 gần đấy xin được 2 cân măng khô cho Ban Tham mưu Công binh, mừng lắm.

Sáng hôm sau, 5 anh em đeo ba lô cuốc xẻng nặng, tôi còn đèo thêm 2 cân măng khô, vượt dốc trèo đèo về đến vị trí mới là tối đêm, khi thông báo có măng khô, mọi người kéo đến xem, có măng khô ăn Tết, ai cũng mừng, đỡ ca thán mất măng hơn.

Làm mất 1 bao măng khô.
Xin được 2 ký bạn cho thật mừng.
Cả Ban Công binh tưng bừng
Tết này đã có măng rừng Trường Sơn.

Máy bay AC – 130 bắn phá ngăn chặn đã gây cho bộ đội Trường Sơn tổn thất vô cùng lớn, chỉ riêng mùa khô năm 1970-1971 thiệt hại rất nặng nề, 2.842 xe các loại bị bắn cháy, hỏng; 2.087 cán bộ chiến sĩ hy sinh, 4.627 cán bộ chiến sĩ bị thương. Mùa khô năm 1971-1972 còn ác liệt hơn nữa… Việc bảo đảm hàng đón Tết Nguyên đán Nhâm Tý năm 1972 vô cùng khó khăn. Tiểu đội khảo sát chúng tôi khá thông thạo địa hình, địa bàn khu vực đóng quân làm nhiệm vụ. Tôi dẫn đầu tổ 3 người gồm Hoàng Kiền, Nguyễn Đức Long, Trần Văn Thìn vào bản đổi quần áo, chăn chiên cho dân bản Lào được một ít gạo nếp và mấy con gà. Tìm đến bản cũ do gần đường ô tô bom đạn máy bay đánh phá, dân đã bỏ đi, hái được mấy quả đu đủ, một buồng chuối ít rau mùi tầu, lá dong, cắt được mấy cành hoa mai rừng mang về. Thế là vẫn có bánh chưng đón Tết. Bàn thờ Tổ quốc được lập lên, mâm hoa quả ngày Tết được bày lên bàn thờ, có bánh chưng xanh, cành mai vàng đón xuân vui Tết.

Bộ đội Trường Sơn vẫn giữ phong tục truyền thống là xông đất, xông nhà, nơi chiến trường đạn bom rực lửa, không có nhà mà chỉ có hầm. Ban Tham mưu Công binh có các bộ phận:

- Trưởng, phó ban ở 1 hầm.

- Tiểu ban Kế hoạch ở 1 hầm.

- Tiểu ban Thiết kế thi công ở 1 hầm.

- Tiểu ban Khí tài – Vật tư – Xe máy ở 1 hầm.

- Tiểu đội Khảo sát ở 2 hầm.

Mỗi bộ phận bao gồm 1 hầm bằng, đào hình chữ nhật sâu hơn 2 mét rưỡi, trên nóc lát gỗ tròn đường kính 25 đến 30 cm, đắp đất dày 1 mét; có 4 giường ngủ 4 góc, có 2 bàn làm việc. Hầm ngủ được nối thông với hầm chữ A vững chắc để phòng tránh khi bị bom đạn đánh vào khu vực. Trên nóc hầm có nhà bằng tre nứa, mái lợp bằng các bao nilon đựng hàng tháo ra để chống nước mưa cho hầm trong mùa mưa. Toàn bộ khu vực Sở chỉ huy đặt trong rừng già gần bờ suối. Đêm giao thừa tổ chức đi xông đất, xông hầm trong nội bộ Ban tham mưu Công binh, chúc nhau sức khỏe, mừng tuổi nhau, chúc nhau cùng quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vu để đánh cho Mỹ cút, đánh cho ngụy nhào như lời Bác Hồ đã chỉ đạo. Xông đất xông hầm xong anh em đi ngủ cả, bỗng có tiếng máy bay, đạn pháo cao xạ nổ liên tục, mảnh rơi rào rào xuống khu vực Binh trạm bộ. Tiếng máy bay phản lực rít trên đầu rồi nghe tiếng rơi bịch bịch mà không thấy tiếng nổ. Máy bay đi xa, chúng tôi lên xem, nó thả bom phốt-pho còn gọi là bom cháy. Một quả bom rơi trúng nóc hầm tôi nằm, phốt-pho cháy hết còn vỏ bom hình lục lăng cạnh khoảng 5 cm, dài khoảng 50 cm, may trên nóc hầm đắp đất sạch sẽ không có gì gây cháy, nhà che hầm cũng không bị cháy. Nhìn xung quanh các đám cháy loang lổ khắp rừng, nhưng khu vực đóng quân của cơ quan Binh trạm bộ, Sở chỉ huy và các Ban vẫn an toàn. Nó đã thả cây nhiệt đới đánh hơi thấy khu vực đóng quân của chúng tôi, may mà nó chỉ đánh bằng bom cháy nên chưa gây thiệt hại gì. Sáng hôm sau, mồng 1 Tết, anh chị em các cơ quan đi chúc Tết nhau giữa các Ban, thăm bạn bè, đồng hương, không khí đón năm mới, đón Tết tại Trường Sơn vẫn rộn lên trong lòng mỗi người.

Thế rồi đêm mồng 1 Tết nghe tiếng máy bay bay rất cao, sau đó tiếng máy bay phản lực xẹt qua, bỗng dưng tiếng bom nổ như sấm rền kéo dài mấy phút liền rồi thưa dần nhưng không dứt. Đài quan sát phòng không thông báo một tốp 3 máy bay B-52 thả bom bi nổ chậm, cùng máy bay phản lực thả bom phá trúng kho hàng của Binh trạm. Kho trong rừng già rất kín đáo, chúng thả cây nhiệt đới phát hiện ra nên cho máy bay đến đánh phá. Sau 2 ngày, mãi đến mồng 3 Tết tiếng bom bi thưa hẳn mới vào kiểm tra, 16 người nam nữ của Tiểu đoàn Dân công hỏa tuyến Nam Hà quê tôi và cán bộ chiến sĩ kho hàng hy sinh. Đi tham gia cứu thương binh, lấy tử sĩ mà lòng trào dâng niềm căm thù giặc Mỹ và niềm tiếc thương vô hạn với những người dân hiền lành quê hương và các đồng đội của chúng tôi ngã xuống nơi đây trên chiến trường Trường Sơn rực lửa. Thế là cái Tết năm thứ hai trên Trường Sơn đầy đau thương và căm thù, thôi thúc chúng tôi quyết tâm thực hiện nhiệm vụ góp phần chi viện sức người sức của cho chiến trường để giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất đất nước, để cùng nhân dân cả nước đón những cái Tết bình yên và đoàn tụ.

Chuẩn bị đón xuân mới Tết Nguyên đán Tân Sửu, nhớ lại năm đón Tết Nhâm Tý năm 1972, một kỷ niệm lưu nhớ mãi trong đời quân ngũ của tôi.

Thiếu tướng HOÀNG KIỀN
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số Xuân 2021

Ý Kiến bạn đọc