Tản văn

Tết bò

Ngày nhỏ, tôi một buổi đi học một buổi chăn bò. Mà không phải chỉ tôi, cả mấy chị em tôi, cả mấy nhỏ xóm tôi đều thế. Chăn bò quanh năm. Công việc này không tốn nhiều sức. Chăn bò cũng vui. Tha hồ chơi. Có điều… ghét nhất là ngày Tết cũng phải… chăn bò! Có ai chăn bò lại mặc đồ mới, tôi càm ràm trong bụng, nước mắt vắn dài. Không muốn cũng phải làm. Có đứng dậm chân dậm cẳng cũng phải làm vì ba phán: “Bò cũng có Tết. Không cho bò ăn Tết, Ông Chuồng Bà Chuồng sẽ quở trách. Nhà này sống được là nhờ mấy con bò!”.

Ong-Nguyen-Nhin-thon-Phu-Xuan-B-xa-Xuan-Phuoc-huyen-Dong-Xuan-dang-lam-nghi-le-cung-Tet-bo
Ông Nguyễn Nhịn ở thôn Phú Xuân B, xã Xuân Phước, huyện Đồng Xuân đang làm nghi lễ cúng “Tết bò”.

Biết rồi! Bò cũng có Tết, ba không nói tôi cũng biết. Chăn bò từ hồi còn học lớp 3 cơ mà! Tết nào nhà chả “Tết” bò. Thật ra, tôi cũng… thích Tết bò và tôi dám chắc là lũ nhỏ xóm tôi đứa nào cũng thích Tết bò. Cứ tới Tết là tôi chờ cúng Tết bò, cũng tại tôi thích ăn bánh tét. Nhà người ta thường Tết bò vào mùng 4, mùng 5, còn nhà tôi thì mùng 3. Hỏi ba vì sao có sự khác nhau như thế thì ba bảo, không rõ, chỉ thấy ông cố, ông nội đều làm vậy nên ba cứ thế làm theo.

Mùng 2 Tết, mẹ tôi ngâm nếp, bày lá chuối ra ngồi gói bánh đặng sáng mùng 3 Tết bò. Trong chuồng có bao nhiêu con bò thì có bấy nhiêu cái bánh. Mỗi con bò sẽ có một kiểu bánh riêng. Con đực thì bánh gói thành cây dài gọi là bánh tét, bò cái thì cũng bao nhiêu vật liệu ấy nhưng sẽ gói thành hình vuông – bánh chưng, con choai choai thì cái bánh vừa phải, chú bê con thì đòn bánh tét, bánh chưng chút xíu. Dễ thương vô cùng, tôi và con Út thi nhau canh, giành cho được chiếc bánh nhỏ xíu đó.

Tết bò đơn giản, mấy đòn bánh tét, bánh chưng, miếng cốm, hoa, gạo muối… Và “tiết mục” được tôi trông chờ nhất là ba sẽ dán lên sừng con bò cộ tờ vàng mã, bò cái và bê con thì giữa trán. Trông ngộ lắm, Tết lùa bò đi, nhìn thấy mỗi con bò đều có tờ vàng mã trên đầu thế kia, cảm giác như bò cũng hân hoan vui sướng. Tôi cũng được an ủi nhiều. Tôi tự dặn mình: “Không được tủi vì Tết cũng phải đi chăn bò. Người vất vả, người có mấy ngày Tết để nghỉ ngơi. Bò cày kéo quanh năm, bò cũng phải có Tết! Đi chăn bò có nghĩa đi chơi Tết cùng bò!”.

Ba tôi bảo, ở đâu không biết nhưng ở quê mình (Phú Yên) thì tục Tết bò có từ rất lâu đời và được gìn giữ đến hôm nay. Tết bò có nghĩa là thờ cúng Ông Chuồng Bà Chuồng, cầu mong ông bà phù hộ cho đàn bò khỏe mạnh, sinh sôi nảy nở. Gia chủ mà không thể hiện thành tâm thành ý thì sẽ bị bề trên quở trách, đàn bò ương yếu.

Đó là câu hỏi của ngày còn nhỏ. Nay không còn ở cái tuổi làm “mục đồng” tôi mới hiểu đây là một tập tục đẹp, nét đẹp tâm linh chứ không phải mê tín. “Có thờ có thiêng có kiêng có lành”, ông bà mình vẫn bảo thế đấy thôi!

Nguyễn Thị Bích Nhàn
(Trường THCS & THPT Võ Văn Kiệt, Phú Yên)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 390

Ý Kiến bạn đọc