Thầy thuốc Văn nghệ

Tật đầu nhỏ

Tật đầu nhỏ là một tình trạng thần kinh hiếm gặp, trong đó đầu trẻ nhỏ hơn đáng kể so với các trẻ khác cùng lứa tuổi và giới tính. Cách đây không lâu, chúng ta từng nghe nói tới bệnh dịch Zika gây ra tật đầu nhỏ. Bệnh do một loài muỗi truyền, có tên Aedes aegypti cũng là loại muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết ở Việt Nam. Đôi khi phát hiện khi sinh, tật đầu nhỏ thường là kết quả của não phát triển bất thường trong tử cung hay không phát triển bình thường sau khi sinh. Ngoài dịch Zika, bệnh còn do nhiều yếu tố di truyền và môi trường gây ra. 

Dấu hiệu chính của tật đầu nhỏ là kích thước đầu nhỏ hơn đáng kể so với các trẻ khác cùng tuổi và giới tính. Kích thước đầu được đo bằng chu vi đầu của đứa trẻ. Sử dụng biểu đồ tăng trưởng chuẩn, phép đo được so sánh với trẻ khác. Đối với phụ nữ mang thai, thầy thuốc dùng siêu âm để phát hiện các trường hợp sọ nhỏ bất thường.

So-501--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Tat-dau-nho

Thầy thuốc thường phát hiện trẻ sơ sinh bị đầu nhỏ khi mẹ sinh em bé hay khi kiểm tra sức khỏe thường xuyên. Tuy nhiên, nếu nghi ngờ đầu của bé nhỏ hơn bình thường, hãy nói chuyện với thầy thuốc.

Tật đầu nhỏ thường là kết quả của sự phát triển não bất thường xảy ra trong dạ con hay trong giai đoạn sơ sinh và thường là do di truyền. Các nguyên nhân khác bao gồm chứng liền sọ sớm. Sự nối liền sớm của các khớp giữa các mảng xương tạo thành hộp sọ của trẻ làm cho não không phát triển. Điều trị chứng bệnh này cần đến giải phẫu để tách các xương ra.

Bất thường nhiễm sắc thể như hội chứng Down cũng dẫn đến chứng đầu nhỏ. Một số biến chứng của thai nghén hay sinh con làm giảm cung cấp oxy đến não bào thai.

Nhiễm trùng trong thai kỳ bao gồm toxoplasmosis, cytomegalovirus, bệnh sởi Đức và thủy đậu cũng gây ra tật đầu nhỏ. Ngày nay còn phải kể đến nhiễm siêu vi Zika.

Tiếp xúc với ma túy, rượu hay hóa chất độc hại cũng làm trẻ có nguy cơ bất thường não.

Suy dinh dưỡng nặng trong khi mang thai cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của não trẻ.

Một số trẻ bị tật đầu nhỏ có trí thông minh bình thường mặc dù đầu của chúng nhỏ hơn so với tuổi và giới tính. Nhưng tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng, các biến chứng bao gồm chậm phát triển ngôn ngữ và vận động, người lùn và tầm vóc ngắn, méo mặt, thiểu năng trí tuệ và động kinh.

Để xác định xem trẻ con có bị tật đầu nhỏ hay không, thầy thuốc hỏi thăm lịch sử sinh đẻ, lịch sử gia đình và khám sức khỏe. Thầy thuốc đo chu vi đầu của bé, so sánh với biểu đồ tăng trưởng và kiểm tra lại sự tăng trưởng trong các lần sau. Kích cỡ đầu của cha mẹ cũng được đo để xác định xem có yếu tố di truyền hay không. Đối với phụ nữ mang thai, thầy thuốc yêu cầu siêu âm thai để phát hiện tật sọ nhỏ sớm.

Trong một số trường hợp đặc biệt, thầy thuốc yêu cầu chụp CT đầu hay MRI đầu và xét nghiệm máu giúp xác định nguyên nhân gây ra tật đầu nhỏ. Xét nghiệm máu cũng giúp tầm soát siêu vi Zika.

Ngoại trừ trường hợp phẫu thuật chứng liền sọ sớm, thường không có phương pháp điều trị nào giúp mở rộng tật đầu nhỏ hay đảo ngược các biến chứng của bệnh này. Điều trị tập trung vào cách quản lý sinh hoạt của trẻ. Các chương trình can thiệp dành cho trẻ bao gồm liệu pháp tập nói, vật lý trị liệu và hướng dẫn nghề nghiệp giúp trẻ thích nghi với cuộc sống. Thầy thuốc đề nghị dùng thuốc cho biến chứng nhất định của tật đầu nhỏ, ví dụ như cơn co giật hay động kinh.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 501

Ý Kiến bạn đọc