Thầy thuốc Văn nghệ

Tăng cholesterol trong máu

Cholesterol là một chất mỡ trong máu. Tuy cơ thể cần cholesterol để xây dựng các cơ quan như não bộ, nhưng cholesterol cao làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch. Cholesterol cao gây ra các mảng xơ mỡ trong mạch máu làm cho máu khó chảy qua động mạch. Giảm lượng máu đến tim làm tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim, giảm lưu lượng máu đến não gây ra chứng đột quỵ

Xét nghiệm máu hằng năm là cách duy nhất để phát hiện cholesterol cao. Thầy thuốc kiểm tra thường xuyên hơn nếu tiền sử gia đình có cholesterol cao, có bệnh tim mạch hay các yếu tố nguy cơ như hút thuốc lá, tiểu đường và huyết áp cao.

Anh-minh-hoa---Tang-Cholesterol-trong-mau

Cholesterol là chất mỡ nên không thể tan trong máu mà phải gắn vào một chất đạm gọi là lipoprotein, do đó ta có các loại cholesterol khác nhau như loại có tỉ trọng thấp LDL, còn gọi là “mỡ xấu”, hay tích tụ trong thành động mạch gây xơ cứng và hẹp. Loại thứ hai có tỉ trọng cao HDL, còn gọi là “mỡ tốt” vì chuyên thu gom các cholesterol dư thừa.

Các yếu tố nguy cơ như không hoạt động, dư cân béo phì và chế độ ăn uống không lành mạnh góp phần làm tăng LDL tức mỡ xấu và giảm HDL tức mỡ tốt. Nguy cơ cũng tăng lên nếu đàn ông có vòng eo trên 100 cm hay phụ nữ có vòng eo trên 90 cm. Tập thể dục giúp tăng HDL hay “mỡ tốt” và giảm LDL hay “mỡ xấu”. Thuốc lá gây tổn thương thành mạch máu, làm tăng khả năng tích tụ mỡ, làm giảm HDL hay “mỡ tốt”.

Cholesterol cao, đặc biệt là LDL thường gây xơ vữa động mạch, làm giảm lưu lượng máu qua động mạch gây cơn đau thắt ngực. Nếu mảng xơ vữa rách hay vỡ ra, cục máu đông hình thành chặn dòng chảy của máu đến tim gây ra cơn đau tim. Tương tự, nếu cục máu đông chặn lưu lượng máu đến não gây ra đột quỵ.

Một xét nghiệm máu kiểm tra mức cholesterol thường bao gồm:

• Cholesterol toàn phần
• Cholesterol LDL tức mỡ xấu
• Cholesterol HDL tức mỡ tốt
• Triglycerid cũng là một loại mỡ xấu trong máu.

Cholesterol toàn phần:

Dưới 200 mg / dL chấp nhận được
Trên 240 mg / dL rất cao

LDL cholesterol

Dưới 70 mg / dL tốt nhất cho người có bệnh tim hay tiểu đường.
Dưới 100 mg / dL tối ưu cho người có nguy cơ mắc bệnh tim.
190 mg / dL trở lên: quá cao

cholesterol HDL

40 mg / dL cho nam
50 mg / dL cho nữ
60 mg / dL trở lên tốt nhất

Triglycerid

Dưới 150 mg / dL chấp nhận được
Trên 200mg / dL cao
Trên 500 mg / dL rất cao.

Đối với trẻ em, Hội Tim mạch khuyến cáo kiểm tra cholesterol trong độ tuổi từ 9 và 11, và lặp lại trong độ tuổi từ 17 và 21.

Thay đổi lối sống như tập thể dục và ăn uống lành mạnh là cách đầu tiên chống lại cholesterol cao. Nhưng nếu cholesterol vẫn ở mức cao, thầy thuốc khuyên nên dùng thuốc như:

Nhóm thuốc statin như atorvastatin và rosuvastatin ngăn gan tổng hợp cholesterol, loại bỏ cholesterol trong máu, hấp thu bớt cholesterol đóng trên thành động mạch nên có khả năng đảo ngược bệnh mạch vành. 

Nhóm thuốc cholestyramin và colestipol làm hạ cholesterol gián tiếp bằng cách gắn vào acid mật khiến gan phải dùng cholesterol để làm axit mật nên giảm cholesterol.

Nhóm thuốc mới ezetimib ức chế hấp thu cholesterol từ ruột non và kết hợp với thuốc statin cho kết quả rất tốt.

Một loại thuốc tiêm mới giúp gan hấp thụ nhiều cholesterol LDL như Alirocumab và Evolocumab có tác dụng rất mạnh, nhưng chỉ dùng cho người có bệnh di truyền tăng LDL hay người không dung nạp với statin.

Các loại thuốc fenofibrat như Lipanthyl làm giảm triglycerid bằng cách giảm sản xuất cholesterol có mật độ rất thấp VLDL vì VLDL chứa chủ yếu là triglycerid.

BS Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 412

Ý Kiến bạn đọc