Ngoài nước

Tác phẩm văn học duy nhất được lãnh tụ Lenin viết đề tựa

Nhà thơ, nhà báo và nhà văn chính luận nổi tiếng người Mỹ John Reed (1887-1920), đồng thời cũng là người sáng lập Đảng Công nhân Cộng sản Mỹ (CLP), tiền thân của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ (CPUSA), sau này chính là tác giả của ấn phẩm Ten Days That Shook the World (Mười ngày rung chuyển thế giới), được phát hành lần đầu trong tháng 3-1919 đề cập đến cuộc cách mạng “long trời lở đất” do những người Bolshevik tiến hành ở Nga hơn một năm trước. Điểm đặc biệt hơn nữa là đề tựa đầu sách bất hủ này do đích thân lãnh tụ V.I. Lenin lỗi lạc chấp bút. Từ đó, ấn phẩm của J. Reed lưu hành rất thành công trên khắp thế giới. Riêng tại Liên Xô cũ, quyển sách kỳ diệu này đã được tái bản hơn 40 lần bằng rất nhiều thứ tiếng khác nhau, cũng như được nhiều nhà xuất bản ở nước ngoài mua bản quyền để được in lại…

So-522--Tac-pham-van-hoc-duy-nhat-duoc-lanh-tu-Lenin-viet-de-tua---Anh-4
Nhà văn J. Reed lúc sinh thời.

Sức lôi cuốn về giá trị lịch sử của tác phẩm Ten Days That Shook the World không phải chỉ là – như bản thân tác giả giải thích – một “sự cô đọng lịch sử”. Ấn phẩm đã vạch rõ những sáng tạo sống động của Lenin về Chủ nghĩa xã hội, minh chứng học thuyết Leninist bằng hành động theo trình tự cụ thể, dựa trên những tư liệu lịch sử rõ ràng. Như Lenin vĩ đại nhấn mạnh trong lời tựa, rằng cuốn sách này “thể hiện sự thật sống động về các sự kiện rất quan trọng, để hiểu được cách mạng vô sản là như thế nào, chuyên chính vô sản là ra sao… Cuốn sách của John Reed hiển nhiên sẽ giúp giải thích câu hỏi này – một vấn đề cơ bản cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế”.

So-522--Tac-pham-van-hoc-duy-nhat-duoc-lanh-tu-Lenin-viet-de-tua---Anh-5
Bìa cuốn sách Ten Days That Shook the World in lần đầu tiên tại New York (Mỹ) vào đầu tháng 3-1919.

Với sự xúc động đặc biệt mọi người đọc những trang sách, trong đó J. Reed miêu tả nhà lãnh tụ cách mạng V.I. Lenin. “Đúng 8 giờ 40 phút, đám đông rung chuyển bởi tiếng vỗ tay như sấm dậy cùng tiếng hô chào mừng đến lạc cả giọng, khi các thành viên đoàn Chủ tịch trong đó có Lenin xuất hiện – đích thân Vladimir Ilyich Lenin vĩ đại. Một vóc người thấp nhỏ với vầng trán rất rộng, cằm nhọn cùng bộ râu bất hủ – trở thành hình tượng huyền thoại trong cả quá khứ và tương lai. Thần tượng của công chúng thực ra là một con người rất đỗi bình thường và giản dị, nhưng lại rất được yêu mến và kính trọng, sự yêu mến và kính trọng mà chỉ có số ít các yếu nhân trong lịch sử là có được. Một lãnh tụ nhân dân đặc biệt, với tầm tri thức khác thường, xa lạ với các tiện nghi kiểu cách, luôn làm chủ bản thân, kiên định, không nhân nhượng và tuyệt đối không có những mong muốn tầm thường. Có khả năng lý giải các vấn đề rắc rối nhất bằng những từ ngữ dễ hiểu nhất, cùng với sự phân tích sâu sắc từng bối cảnh cụ thể, trong sự phối hợp tinh anh một cách uyển chuyển và bạo dạn của trí óc”.

Nhà văn tiến bộ Anh Jim Eldridge, người đoạt Giải thưởng Quốc tế Lenin “Vì sự củng cố hòa bình giữa các dân tộc”, từng xúc động viết: “Thậm chí cả nhiều thập niên sau chúng tôi đã… khóc bởi vui sướng, khi đọc đoạn của J. Reed viết về Lenin, lúc người đứng trên diễn đàn và tuyên bố bắt đầu kỷ nguyên vĩ đại nhất trong lịch sử loài người”.

Trong bài điểm sách đầu tiên sau khi ấn phẩm Ten Days That Shook the World được phát hành, nhà văn Mỹ Floyd Dell (1887-1969) viết trên tạp chí The Liberator: “Xuyên suốt cả cuốn sách, tăng dần theo từng trang viết và ngày càng in đậm trong dấu ấn tâm tưởng chúng ta, đó là hình dáng của Lenin: chúng ta càng tiến bộ thêm qua việc đọc những dòng này bao nhiêu, càng hắt bóng xuống tất cả các vĩ nhân lịch sử mà chúng ta đã biết qua một con người phi thường, tôi muốn nói là một siêu nhân thấu hiểu mọi khía cạnh tinh tế tạo động lực đấu tranh của mọi người. Con người ấy trở thành động cơ chính của các sự kiện cách mạng không với sức mạnh từ những lời nói mỹ miều, mà chính từ sức mạnh tri thức hiếm có của mình”.

So-522--Tac-pham-van-hoc-duy-nhat-duoc-lanh-tu-Lenin-viet-de-tua---Anh-6
Bản tiếng Đức của đầu sách “Mười ngày rung chuyển thế giới” phát hành tại Hamburg năm 1922.

Ai cũng biết, rằng các tác phẩm văn học cũng như các tác giả của chúng đều có những số phận khác nhau. Riêng số phận cuốn sách Ten Days That Shook the World của J. Reed đúng là hết sức hy hữu, còn bản thân cốt truyện cũng thuộc dạng hiếm có và độc nhất vô nhị. Càng độc đáo hy hữu hơn nữa, là trong suốt ba thập niên trong sự nghiệp văn chương chính luận đồ sộ của mình, V.I. Lenin huyền thoại chỉ viết đề tựa cho một tác phẩm duy nhất – đó là “Mười ngày rung chuyển thế giới”.

Nhà lãnh tụ của giai cấp vô sản V.I. Lenin uyên bác từng có lần nói, rằng “Nếu như bản cửu chương toán học chẳng đụng chạm đến mối lưu tâm của ai cả, nhất định nó sẽ nhanh chóng bị thay đổi”. Số phận quyển sách của cây bút huyền thoại J. Reed cũng vậy, nhờ thiên tài của vị văn sĩ lỗi lạc, đã ghi lại cho các thế hệ muôn đời sau về cuộc cách mạng vĩ đại nhất trong lịch sử nhân loại!

Ngự Bình
(Theo báo Nga Sự thật Thanh niên Cộng sản)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 522

Ý Kiến bạn đọc