Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi

Tác giả Quốc ca vẽ tranh tặng tác giả Quốc kỳ

Tác phẩm nào cũng có chủ nhân của nó. Ở nước ta có rất nhiều tác phẩm văn học – nghệ thuật vô giá trở thành tài sản chung của cả nước. Ấy là những ca khúc “Tiến lên đoàn viên”, “Đội ca”, “Thanh niên làm theo lời Bác”, “Đoàn ca”, “Vì nhân dân quên mình”… Rồi đến các biểu tượng huy hiệu Đoàn, huy hiệu Đội, huy hiệu Thương binh… mỗi người sáng tác đều bộc lộ tài năng của mình cống hiến cho đoàn thể, quân đội. Vượt lên trên tất cả ở tầm quốc gia. Tất cả hai tác phẩm này phải đạt trình độ về chính trị và nghệ thuật khá cao. Bởi vì cờ Tổ quốc và quốc ca không chỉ sử dụng ở trong nước và cả ngoài nước, ở vị trí quan trọng và thiêng liêng nhất. Người sáng tác quốc ca được sử dụng từ khi khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đến nay là nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhạc sĩ Văn Cao. Ông họ Nguyễn, sinh năm 1923, quê Liên Minh, Vụ Bản, tỉnh Nam Định, mất 10-7-1995, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, hội viên sáng lập Hội Nhà văn Việt Nam (1957), hội viên Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Là nhạc sĩ đa tài (cầm, kỳ, thi, họa), ông là tác giả của nhiều ca khúc nổi tiếng: Thiên thai (1941), Đàn chim Việt (1942), Suối mơ… Ở tuổi 20, ông tham gia cách mạng hăng say. Năm 1944, mới 21 tuổi ông sáng tác bài hát “Tiến quân ca”. Sau được Hồ Chủ tịch chọn làm quốc ca. Bài hát “Tiến quân ca” được ca vang trong cuộc mít-tinh ngày 7/8/1945 của nhân dân thủ đô chào mừng nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời.

Co-Nhac-si-Van-Cao  Nguyen-Huu-Tien
Văn Cao và Nguyễn Hữu Tiến

Một lần hai vợ chồng nhạc sĩ Văn Cao trở về thăm quê hương Nguyễn Hữu Tiến (sinh 3-3-1901), nhà hoạt động cách mạng tiền khởi nghĩa làng Lũng Xuyên, xã Tiền Thắng, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam. Khi trở về Hà Nội sau mấy ngày trăn trở, Văn Cao đã hoàn thành bức tranh sơn mài “Chân dung Nguyễn Hữu Tiến” với nét mặt đăm chiêu nhìn về phía xa. Sự đăm chiêu ấy chính là giờ phút Nguyễn Hữu Tiến đang hình thành ý tưởng phác thảo lá cờ đỏ sao vàng năm cánh. Hiện nay bức tranh ấy được treo trong nhà lưu niệm Nguyễn Hữu Tiến tại quê hương ông trên nền đất cũ, nơi chôn nhau cắt rốn của tác giả quốc kỳ.

Người sáng tác quốc ca (Văn Cao) – vẽ người sáng tác quốc kỳ Nguyễn Hữu Tiến đấy cũng là chuyện lạ độc đáo trong giới nghệ thuật. Phải chăng Văn Cao biết ơn tác giả quốc kỳ đã gợi mở cho bài hát quốc kỳ (Cờ in máu chiến thắng mang hồn nước). Nên sau này Văn Cao về quê Nguyễn Hữu Tiến để “trả ơn” ông. Lúc sống họ không được gặp nhau (Nguyễn Hữu Tiến đã bị đế quốc Pháp xử bắn 28-8-1942 tại Hóc Môn, Sài Gòn – Gia Định, Văn Cao mất 1995). Chắc giờ ở “thế giới bên kia”, ông sáng tác quốc ca và ông sáng tác quốc kỳ đã gặp nhau.

Lê Hồng Thiện
(Tỉnh Hưng Yên)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 415

Ý Kiến bạn đọc