Thầy thuốc Văn nghệ

Suy dinh dưỡng

Suy dinh dưỡng là tình trạng thiếu hụt các chất dinh dưỡng cần thiết làm ảnh hưởng đến quá trình sống, hoạt động và tăng trưởng bình thường của cơ thể. Suy dinh dưỡng thường xảy ra khi có tình trạng giảm cung cấp chất dinh dưỡng hay tăng tiêu thụ chất dinh dưỡng. Các trường hợp giảm cung cấp chất dinh dưỡng thường gặp là không cung cấp đủ thức ăn, trẻ quá biếng ăn nên ăn không đủ nhu cầu và thức ăn chế biến không phù hợp. Các trường hợp tăng tiêu thụ chất dinh dưỡng thường gặp là trẻ bệnh nặng, nhất là bệnh kéo dài, trẻ nhiễm ký sinh trùng đường ruột, trẻ mắc bệnh đường ruột gây thất thoát chất dinh dưỡng. Trong đa số các trường hợp, suy dinh dưỡng xảy ra do kết hợp của cả hai cơ chế kể trên, nghĩa là vừa giảm năng lượng ăn vào vừa tăng năng lượng tiêu hao.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Suy-dinh-duong---Anh-1

Suy dinh dưỡng làm tăng tỉ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi và làm tăng các bệnh nhiễm trùng hô hấp hay tiêu hóa. Suy dinh dưỡng làm chậm phát triển thể chất và ảnh hưởng trên tầm vóc. Suy dinh dưỡng cũng làm chậm phát triển tâm thần, ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của não bộ.

Muốn phát hiện trẻ suy dinh dưỡng, cách đơn giản nhất là dùng biểu đồ tăng trưởng đính kèm trong sổ sức khỏe của trẻ em. Trẻ được xem là có nguy cơ suy dinh dưỡng nếu đứng cân liên tục trong vòng 3 tháng. Trẻ bị suy dinh dưỡng nếu đường phát triển cân nặng theo tuổi nằm bên dưới đường chuẩn.

Người ta chia ra ba mức độ:

Suy dinh dưỡng độ 1 khi cân nặng dưới mức trung bình 90%.

Suy dinh dưỡng độ 2 khi cân nặng dưới mức trung bình 75%.

Suy dinh dưỡng độ 3 khi cân nặng dưới mức trung bình 60%.

Làm sao phát hiện trẻ suy dinh dưỡng? Trong giai đoạn đầu, trẻ thường chỉ đứng cân kéo dài hay sụt cân. Trong giai đoạn sau trẻ mệt mỏi, quấy khóc, chán ăn, ít ngủ, chậm bò trườn, đi đứng và chậm mọc răng. Khi thăm khám, thầy thuốc thường thấy thể phù hay thể teo đét. Thể phù xảy ra khi trẻ chỉ được nuôi bằng chất bột. Dấu hiệu thường gặp nhất là phù trắng, mềm toàn thân do giảm đạm trong máu. Trẻ thiếu máu nên da xanh, niêm mạc lạt, tóc thưa và móng dễ gãy. Trẻ thiếu vitamin A nên còi cọc, khô giác mạc hay quáng gà. Trẻ mắc bệnh ở các cơ quan như gan thoái hóa mỡ, suy tim, rối loạn tiêu hóa.

Thể thứ hai là thể teo đét, trong thể này trẻ thiếu dinh dưỡng toàn bộ, vẻ ngoài nhăn nheo giống như ông già hay giống như con khỉ nên còn gọi là ban khỉ. Tiên lượng thường tốt hơn thể phù do tổn thương các cơ quan nhẹ hơn như gan không thoái hóa mỡ, không suy tim, không rối loạn tiêu hóa.

Để chẩn đoán, thầy thuốc cân đo, khám tổng quát và cho làm các xét nghiệm máu. Kết quả cho thấy tình trạng thiếu máu, hồng cầu giảm về số lượng và kích thước, chất đạm trong máu giảm, nhất là trong thể phù, giảm các men chuyển hóa và giảm các chất điện giải. Xét nghiệm phân có thể thấy ký sinh trùng đường ruột.

Đầu tiên cần điều trị tình trạng nhiễm trùng và nhiễm ký sinh trùng. Bổ sung các chất quan trọng như sinh tố A, sắt và axit folic. Cho ăn càng sớm càng tốt và nâng khẩu phần dinh dưỡng lên mức tối đa, kết hợp thêm các loại men tiêu hóa. Trong trường hợp rất nặng cần nuôi ăn qua ống thông dạ dày hay nuôi ăn bằng đường tĩnh mạch. Tăng khẩu phần ăn hàng ngày bằng cách cho ăn nhiều món trong cùng một bữa, tăng số lần ăn trong ngày nếu trẻ không thể ăn nhiều trong một lần, cho ăn càng đặc càng tốt. Tăng thêm dầu mỡ vào thức ăn của trẻ.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 480

Ý Kiến bạn đọc