Thầy thuốc Văn nghệ

Sốt xuất huyết

Sốt xuất huyết là bệnh do muỗi truyền xảy ra ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, đặc biệt là ở Việt Nam bệnh có thể gây ra đại dịch nghiêm trọng. Bệnh thường biểu hiện qua sốt cao, phát ban, đau cơ và khớp. Trường hợp nặng, bệnh gây chảy máu nghiêm trọng, giảm huyết áp đột ngột và tử vong. Hàng triệu trường hợp mắc bệnh sốt xuất huyết xảy ra trên toàn thế giới mỗi năm. Các nhà nghiên cứu đã thành công trong việc tạo ra vaccin sốt xuất huyết nhưng hiện nay cách phòng ngừa tốt nhất vẫn là giảm môi trường sống của muỗi ở những nơi sốt xuất huyết còn phổ biến.

Các triệu chứng bắt đầu từ 4 đến 7 ngày sau khi bị muỗi cắn. Người bệnh sốt cao 39 đến 400C và có ít nhất là hai trong số các triệu chứng sau đây: đau đầu, đau cơ, đau xương và khớp kèm theo buồn nôn, ói mửa, đau hốc mắt và phát ban khắp người. Hầu hết mọi người hồi phục trong vòng một tuần. Tuy nhiên trong một số trường hợp, triệu chứng trở nên tồi tệ hơn và đe dọa tính mạng. Các mạch máu bị hư hỏng và rò rỉ, lượng tiểu cầu trong máu giảm thấp xuống gây xuất huyết và trụy mạch.

Dấu hiệu sốt xuất huyết nặng đe dọa đến mạng sống bao gồm đau bụng nặng, nôn mửa, chảy máu từ nướu hay mũi, có máu trong nước tiểu, trong phân và nôn mửa ra máu. Người bệnh bị chảy máu dưới da, khó thở hay thở nhanh, da lạnh và mệt mỏi.

So-494--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Sot-xuat-huyet---Anh-1

Sốt xuất huyết do bất kỳ một trong bốn loại siêu vi sốt xuất huyết D1, D2, D3 và D4 gây ra và lan truyền qua muỗi vằn Aedes aegypti.

Bệnh sốt xuất huyết nặng có thể gây biến chứng làm tổn thương phổi, gan hoặc tim. Huyết áp giảm xuống mức nguy hiểm gây ra sốc và tử vong.

Một loại vaccin sốt xuất huyết có tên gọi là Dengvaxia hiện đang được sử dụng cho những người từ 9 đến 45 tuổi sống trong khu vực có tỷ lệ sốt xuất huyết cao và tiêm 3 liều trong vòng 12 tháng.

Nếu đang sống hoặc đi du lịch ở vùng nhiệt đới nơi sốt xuất huyết phổ biến, những lời khuyên này giúp giảm nguy cơ bị muỗi cắn: Nên ở trong nhà có máy điều hòa hoặc che chắn tốt. Muỗi vằn hoạt động mạnh nhất từ ​​sáng đến tối, nhưng cũng cắn vào ban đêm.

Mặc quần áo bảo hộ, mặc áo sơ mi dài tay, quần dài, mang vớ dày.

Sử dụng chất chống muỗi Permethrin cho quần áo, giày dép, thiết bị cắm trại và mùng mền. Đối với làn da, nên sử dụng thuốc bôi có chứa 10% DEET.

Loại bỏ môi trường sống nơi muỗi đẻ trứng. Ít nhất mỗi tuần một lần, nên làm sạch các thùng rỗng có chứa nước đọng, thức ăn động vật và bình hoa.

Chẩn đoán sốt xuất huyết thường khó khăn, bởi vì các dấu hiệu và triệu chứng dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như cảm cúm, sốt rét và sốt thương hàn. Một số xét nghiệm có thể phát hiện bằng chứng về sốt xuất huyết, nhưng kết quả xét nghiệm thường quá muộn.

Không có phương pháp điều trị cụ thể đối với bệnh sốt xuất huyết. Thầy thuốc khuyên uống nhiều nước để tránh bị mất nước do nôn và sốt cao. Gọi thầy thuốc ngay nếu thấy bất cứ điều nào sau đây: giảm tiểu tiện, khô miệng hay khô môi, chảy máu cam, tay chân lạnh. Thuốc cetamol giúp giảm đau và giảm sốt. Tránh các thuốc giảm đau làm tăng biến chứng chảy máu như aspirin, ibuprofen và naproxen.

Nếu sốt xuất huyết trở nặng, người bệnh cần được chăm sóc hỗ trợ trong bệnh viện. Khi cần thiết, thầy thuốc cho truyền dịch bằng nước và các chất điện giải và theo dõi mạch, huyết áp chặt chẽ. Đôi khi, thầy thuốc truyền máu thay thế nếu người bệnh mất máu quá nhiều.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 494

Ý Kiến bạn đọc