Thầy thuốc Văn nghệ

Sốt vàng da

Sốt vàng da là bệnh do siêu vi gây ra và lây lan qua một loại muỗi đặc biệt. Bệnh phổ biến nhất ở khu vực châu Phi và Nam Mỹ, ảnh hưởng đến du khách và cư dân.

Từ 3 đến 6 ngày đầu sau khi mắc bệnh sốt vàng da, còn gọi là giai đoạn ủ bệnh, người bệnh không gặp bất kỳ dấu hiệu nào. Sau đó, nhiễm trùng đi vào giai đoạn cấp tính và cuối cùng qua một giai đoạn độc hại với nhiều biến chứng đe dọa tính mạng.

Trong giai đoạn cấp tính, bệnh nhân sốt, đau đầu, đau cơ, đặc biệt là đau ở lưng và khớp gối, kèm theo buồn nôn, ăn mất ngon và chóng mặt. Một số người bị sốt vàng da cấp tính sau đó đi vào giai đoạn độc hại với các triệu chứng nguy hiểm hơn và đe dọa tính mạng bao gồm vàng da, vàng mắt, đau bụng và nôn mửa, chảy máu từ mũi, miệng và mắt, nhịp tim chậm, suy gan và suy thận, mê sảng, động kinh, hôn mê và tử vong.

So-491--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Sot-vang-da

Sốt vàng da do một loại siêu vi gây ra và lây lan qua muỗi Aedes aegypti. Những con muỗi này phát triển mạnh gần nơi cư ngụ của con người, nơi chúng sinh sôi nảy nở trong nước sạch. Khi muỗi cắn người nhiễm bệnh sốt vàng da, siêu vi xâm nhập vào dòng máu của muỗi và đi vào tuyến nước bọt. Khi con muỗi chích người khác, siêu vi sẽ đi vào dòng máu của người này và gây bệnh.

Ta có nguy cơ bị bệnh nếu đi đến một khu vực mà muỗi mang siêu vi sốt vàng da. Các khu vực này bao gồm châu Phi và Nam Mỹ. Nếu định đi đến những khu vực này, người bệnh nên tự bảo vệ mình bằng cách tiêm thuốc chủng ngừa sốt vàng da ít nhất vài tuần trước khi du lịch.

Sốt vàng gây tử vong đến 50% với những người bệnh nặng. Các biến chứng trong giai đoạn độc hại bao gồm suy thận và suy gan, vàng da, mê sảng và hôn mê.

Có vaccin hiệu quả cao để ngăn ngừa bệnh sốt vàng da. Bệnh có nhiều ở vùng châu Phi và một phần Nam Mỹ nên nếu sống ở khu vực này, hãy chủng ngừa sốt vàng da. Một liều vaccin sốt vàng da bảo vệ ít nhất 10 năm. Tác dụng phụ thường nhẹ, kéo dài từ 5 đến 10 ngày, bao gồm nhức đầu, sốt nhẹ, đau cơ, mệt mỏi và đau nhức ở chỗ chích.

Ngoài việc chủng ngừa, ta có thể bảo vệ chính mình bằng cách chống muỗi. Tránh hoạt động ngoài trời không cần thiết khi muỗi hoạt động mạnh. Mang áo sơ mi dài tay và quần dài khi đi vào những nơi nhiều muỗi. Nếu không có cửa sổ, nên dùng giường ngủ có màn.

Xịt thuốc chống muỗi có chứa permethrin vào quần áo, giày dép, thiết bị cắm trại và màn giường. Sản phẩm chứa DEET, IR3535 hay picaridin bảo vệ da lâu dài.

Hãy nhớ rằng các chất này cũng rất độc hại, và chỉ sử dụng trong thời gian ở ngoài trời. Không sử dụng DEET cho trẻ nhỏ hay trẻ sơ sinh dưới 2 tháng tuổi. Dầu bạch đàn, một sản phẩm tự nhiên cũng bảo vệ da giống như DEET.

Chẩn đoán sốt vàng da rất khó khăn trong giai đoạn sớm vì dễ nhầm lẫn với sốt rét, thương hàn hay sốt xuất huyết. Thầy thuốc đặt câu hỏi về lịch sử y tế và nơi du lịch, thu mẫu máu để xét nghiệm tìm siêu vi hay kháng thể đặc trưng.

Không có thuốc kháng siêu vi nào tỏ ra hữu hiệu trong điều trị bệnh sốt vàng da. Do đó, việc điều trị bao gồm chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ trong bệnh viện, cung cấp chất lỏng và oxy, duy trì huyết áp, chạy thận và điều trị các bệnh nhiễm trùng khác. Thầy thuốc khuyên bệnh nhân ở lại trong phòng, tránh xa muỗi để tránh truyền bệnh cho người khác.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 491

Ý Kiến bạn đọc