Thầy thuốc Văn nghệ

Sốt rét

Sốt rét là bệnh gây ra bởi ký sinh trùng truyền qua vết cắn của muỗi. Sốt rét gây ra các đợt tấn công ớn lạnh và sốt. Bệnh giết chết khoảng 600 ngàn người mỗi năm. Sốt rét vẫn còn phổ biến ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới. Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang làm việc để chế tạo ra vaccin phòng bệnh sốt rét. Nếu đi đến các địa điểm có sốt rét, nên dùng thuốc phòng ngừa trước, trong và sau chuyến đi. Nhiều ký sinh trùng sốt rét đề kháng với các loại thuốc điều trị bệnh.

Nhiễm sốt rét thường có các dấu hiệu ớn lạnh, sốt cao, vã mồ hôi, đau đầu kèm nôn ói.

So-496--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Sot-ret---Anh-1

Các dấu hiệu sốt rét bắt đầu trong vòng vài tuần sau khi bị muỗi cắn. Tuy nhiên, một số loại ký sinh trùng sốt rét ngủ trong cơ thể cả năm.

Sốt rét do một loại ký sinh trùng cực nhỏ lây truyền qua muỗi đốt. Sau khi muỗi cắn, nó truyền ký sinh trùng sốt rét cho người bệnh. Các ký sinh trùng sau đó đi đến gan, nơi nó ngủ yên trong khoảng thời gian một năm. Khi ký sinh trùng trưởng thành, chúng rời khỏi gan và vào hồng cầu gây ra các triệu chứng sốt rét. Vì ký sinh trùng sốt rét ở trong hồng cầu, người ta cũng mắc bệnh sốt rét khi tiếp xúc với máu nhiễm bệnh bao gồm từ mẹ sang con khi chưa sinh, truyền máu và dùng chung kim tiêm.

Sốt rét gây tử vong, đặc biệt là ở vùng nhiệt đới châu Phi nơi 90% tử vong do sốt rét xảy ra cho trẻ em dưới 5 tuổi. Tử vong do sốt rét có liên quan đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm bệnh sốt rét thể não do phù não gây hôn mê hay phù phổi gây khó thở và tử vong. Sốt rét làm suy thận hoặc suy gan, lá lách vỡ ra đe dọa tính mạng. Sốt rét gây vỡ các tế bào hồng cầu dẫn đến thiếu máu nặng.

Sốt rét nghiêm trọng gây ra lượng đường trong máu thấp cũng dẫn đến hôn mê và tử vong. Một số loại ký sinh trùng sốt rét tuy gây bệnh nhẹ, nhưng tồn tại trong nhiều năm và hay tái phát.

Nếu đi đến một nơi có sốt rét phổ biến, cần uống thuốc phòng trước, trong và sau chuyến đi giúp bảo vệ khỏi ký sinh trùng sốt rét. Các loại thuốc dùng để ngăn ngừa bệnh sốt rét cũng là loại thuốc sử dụng để điều trị bệnh. Các nhà khoa học trên khắp thế giới đang cố gắng phát triển một loại vaccin sốt rét an toàn và hiệu quả. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa có thuốc chủng ngừa sốt rét như ý.

Ở những quốc gia có sốt rét phổ biến, phòng ngừa cũng bao gồm việc tránh xa muỗi bao gồm xử lý các bức tường bằng thuốc trừ sâu giúp giết muỗi trưởng thành. Ngủ mùng mền phun thuốc trừ sâu, đặc biệt khuyến cáo cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ. Trong thời gian muỗi hoạt động từ sáng đến tối, mặc quần dài và áo sơ mi dài tay. Dùng thuốc xịt có chứa permethrin trên quần áo, chất xịt chứa DEET dùng trên da.

Xét nghiệm máu cho thấy sự hiện diện của ký sinh trùng giúp điều trị phù hợp. Một số xét nghiệm máu mất vài ngày, trong khi một số khác cho kết quả trong vòng dưới 15 phút. Các loại thuốc và thời gian điều trị khác nhau tùy thuộc vào loại ký sinh trùng sốt rét, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng và tùy thuộc vào tuổi tác. Thuốc chống sốt rét phổ biến nhất bao gồm Chloroquin, Quinin, Mefloquin, kết hợp atovaquon và proguanil là Malaron. Lịch sử thuốc chống sốt rét đánh dấu bởi cuộc đấu tranh liên tục giữa ký sinh trùng kháng thuốc và tìm kiếm các công thức thuốc mới. Thuốc Artemisin là loại thuốc mới còn hiệu quả cao.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 496

Ý Kiến bạn đọc