Thầy thuốc Văn nghệ

Sỏi thận

 

Sỏi thận là những cặn làm từ khoáng chất và muối hình thành bên trong thận. Sỏi thận có nhiều nguyên nhân ảnh hưởng đến bất kỳ phần nào của đường tiết niệu từ thận đến bàng quang. Thông thường sỏi hình thành khi nước tiểu trở nên cô đặc cho phép các khoáng chất kết tinh và dính lại với nhau.

Sỏi thận không gây ra triệu chứng cho đến khi nó di chuyển quanh thận hoặc đi vào niệu quản. Tại thời điểm đó, ta gặp các dấu hiệu đau dữ dội ở bên hông và lưng, bên dưới xương sườn, đau khi đi tiểu, nước tiểu màu hồng, đỏ hoặc nâu, đi tiểu liên tục, sốt và ớn lạnh nếu có nhiễm trùng.

Sỏi thận thường không có nguyên nhân rõ ràng. Sỏi thận hình thành khi nước tiểu chứa nhiều chất tạo tinh thể như canxi, oxalat và axit uric. Có nhiều loại sỏi thận. Hầu hết sỏi thận là sỏi canxi, thường ở dạng canxi oxalat. Oxalat là một chất tự nhiên có trong thực phẩm. Một số loại trái cây và rau quả, cũng như các loại hạt và sôcôla có hàm lượng oxalat cao.

So-586--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Soi-than---Anh-1

Sỏi struvit là loại đá phù sa hình thành để đáp ứng với nhiễm trùng như nhiễm trùng đường tiết niệu. Những viên đá này phát triển nhanh chóng và trở nên khá lớn.

Sỏi axit uric hình thành ở những người không uống đủ chất lỏng, những người ăn chế độ ăn giàu protein và những người bị bệnh gút.

Sỏi cystin hình thành ở những người bị rối loạn di truyền khiến thận bài tiết quá nhiều axit amin.

Nếu nghi ngờ bị sỏi thận, thầy thuốc cho làm các xét nghiệm. Xét nghiệm máu tiết lộ có quá nhiều canxi hoặc axit uric trong máu. Xét nghiệm nước tiểu thu thập nước tiểu trong 24 giờ cho thấy bài tiết quá nhiều khoáng chất tạo sỏi. Xét nghiệm hình ảnh cho thấy sỏi thận trong đường tiết niệu. Các tùy chọn bao gồm chụp X quang bụng đơn giản đến chụp cắt lớp vi tính CT tiết lộ sỏi thậm chí rất nhỏ.

Các lựa chọn hình ảnh khác bao gồm siêu âm ổ bụng, tiêm thuốc nhuộm vào tĩnh mạch cánh tay và chụp X quang hay chụp cắt lớp CT thận.

Điều trị sỏi thận khác nhau tùy thuộc vào loại sỏi và nguyên nhân.

Hầu hết sỏi thận nhỏ không cần điều trị xâm lấn. Người bệnh cần uống nhiều nước từ 2 đến 3 lít mỗi ngày. Để giảm đau nhẹ, thầy thuốc khuyên dùng thuốc giảm đau như ibuprofen, acetaminophen hoặc naproxen.

Thầy thuốc kê toa thuốc chẹn alpha giúp thư giãn các cơ trong niệu quản, nhờ đó sỏi thận thoát ra nhanh hơn và ít đau hơn.

Sỏi thận lớn trên 10 ly không thể điều trị bằng các biện pháp bảo tồn.

Thầy thuốc có thể đề nghị phẫu thuật nội soi bằng sóng siêu âm ngoài cơ thể.

Sóng siêu âm tạo ra các rung động mạnh phá vỡ các viên sỏi thành những mảnh nhỏ truyền qua nước tiểu ra ngoài. Thủ tục kéo dài khoảng 45 đến 60 phút, có thể cần gây tê hoặc gây mê nhẹ.

Phẫu thuật loại bỏ sỏi rất lớn trong thận gọi là phẫu thuật nội soi cắt thận qua da, lấy sỏi thận bằng cách sử dụng camera và dụng cụ kẹp sỏi đưa vào qua một vết mổ nhỏ ở lưng.

Để loại bỏ một viên sỏi nhỏ hơn trong niệu quản hoặc thận, thầy thuốc đưa một ống mỏng có trang bị một camera qua niệu đạo và bàng quang đến niệu quản. Khi đã nhìn thấy sỏi, các công cụ đặc biệt sẽ phá vỡ nó thành những mảnh nhỏ thải qua nước tiểu.

Một số sỏi canxi là do tuyến cận giáp hoạt động quá mức, đây là tuyến nằm ở 4 góc của tuyến giáp, ngay dưới quả táo của Adam. Khi tuyến này sản xuất quá nhiều nội tiết tố tuyến cận giáp, nồng độ canxi trở nên quá cao và hình thành sỏi thận. Lúc này cần mổ cắt bỏ tuyến.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 586

Ý Kiến bạn đọc