Kính văn nghệ

Sai một ly…

Giới nghệ sĩ đang râm ran cái vụ chú thích ảnh trong quyển sách ảnh 150 năm hình bóng Sài Gòn do nhà nhiếp ảnh Tam Thái sưu tầm, giới thiệu đó, ông bạn có quan tâm không?

- À, có chớ, mấy ngày nay cũng tốn bộn tiền cà phê cho cái vụ này. Ông bà mình nói đúng “sai 1 ly, đi 1 dặm”. Ông Tam Thái ổng nói, ổng hổng có vui khi để xảy ra sai sót như vậy, bởi vì ổng lấy bức ảnh này từ trên mạng internet, nhưng không nhớ rõ là lấy từ đâu, rồi nhìn ảnh mà chú thích chứ không dựa trên nguồn nào cả. Trời ạ, ổng lấy ngay cái ảnh chế về dòng người di tản trên nóc nhà bằng trực thăng trưa 29-4-1975 tại Sài Gòn của người khác đưa vào sách của mình ở trang 268 sách ảnh 150 năm hình bóng Sài Gòn. Bức ảnh gốc là của phóng viên Hà Lan Hubert Van Es chụp dòng người di tản trên nóc nhà bằng máy bay trực thăng trưa 29-4-1975 tại Sài Gòn. Còn bức ảnh in trong sách của ông Tam Thái là một bức ảnh đã được sửa lại bằng photoshop, tác giả của bức ảnh này là họa sĩ thiết kế Trương Huyền Đức, sau khi phát hiện tác phẩm của mình có mặt trong sách của người khác đã lên tiếng xác nhận “chủ quyền”. Trương Huyền Đức đã chua xót thốt rằng: “Tác phẩm chế” của mình được in như một bức ảnh tư liệu lịch sử, và “chuyện lấy cái hình, không hài bằng chuyện viết thêm chú giải như thật để hợp thức hóa cái hình”…

Kinh-van-nghe---sai-mot-ly
Ảnh gốc (trên) và ảnh chế

- Vậy ông Tam Thái phải có bổn phận trả lời những người đã mua cuốn sách này, cũng như họa sĩ Trương Huyền Đức rằng: “Cái chú thích đó ở đâu ra?”.

- Tôi thì muốn gởi lời cám ơn ông Tam Thái vì nhờ tấm ảnh này mà tôi biết thêm một điều nữa, là ngoài những chuyện đạo văn, đạo thơ, đạo nhạc, đạo kịch bản sân khấu, điện ảnh, đạo tranh… và bây giờ lại sửa lịch sử. Sao chúng ta cứ tự làm mình lùn đi như vậy? Theo cái đà này thì biết đến bao giờ người Việt cao lớn được chứ?

- Còn tôi thì nghĩ rằng, cả người chế ảnh và người cầm nhầm ảnh chế đều cần phải xem lại nhân cách của mình. Đây là một cách photoshop quái ác có thể bóp méo lịch sử. Thời bây giờ loạn rồi, có ai chịu đứng ra thiết lập lại kỷ cương trật tự không nhỉ? Chứ không thì rồi đây ai muốn “lái” lịch sử sao cũng được. Thiệt buồn, chế gì không chế, đi chế ảnh lịch sử.

- Trong ảnh gốc là cảnh người di tản chen nhau trèo lên nóc một tòa nhà, trên đường Thống Nhất, để được trực thăng chở đi. Còn trong ảnh chế là hình ảnh người đàn ông giơ chân đạp cầu thang khiến nhiều bóng người rơi xuống. Bức ảnh này được chú thích: “Nhưng khi quá đầy, cái cầu thang dã chiến bị đạp văng ra…”, tôi nghĩ, người đạp được cái cầu thang mà trên đó có cả trăm người thì cũng thuộc dạng siêu nhân.

- Mà lạ thiệt, làm sách ảnh tư liệu mà cứ lên mạng xào ảnh, rồi tự chế chú thích, rồi in thành sách, rồi bán lấy tiền bỏ túi, đơn giản vậy thôi ư? Vậy còn bao nhiêu ảnh chế như thế mà độc giả cho đến nay vẫn tưởng như thật?

- Ông Tam Thái cũng hay thật, lấy ảnh photoshop không kiểm chứng mà lại dám đem in thành sách, là hành động coi thường bạn đọc. Đây cũng là bài học cho những ai cứ đi lấy hình trên mạng để sử dụng in ấn mà không xác minh hay nghiên cứu kỹ. Hình tìm kiếm có thể miễn phí nhưng cái giá phải trả cho sai sót là rất lớn. Mong rằng các anh chị em làm về ngành xuất bản lưu ý hơn.

- Tôi có câu hỏi như thế này nè, mấy vụ như thế này nếu như không ai phát hiện thì sao?!

- Thì huề cả làng chứ sao, hỏi thừa quá ông bạn ạ.

- Nghe nói Nhà xuất bản Trẻ đã lên tiếng, rằng thì là, trước tiên là xin lỗi bạn đọc vì đã để lọt hình ảnh “chế” không đáng có (số 515, trang 268) vào quyển sách 150 năm hình bóng Sài Gòn, “làm mất đi giá trị của quyển tư liệu”. Kế tiếp là thông báo, bạn đọc nào đã lỡ mua phiên bản đầu tiên của ấn phẩm thì Nhà xuất bản Trẻ sẽ đổi lại sách bằng phiên bản mới có chỉnh sửa, bổ sung…

- Ôi giời, kỳ này bạn đọc nào đã lỡ mua sách của ông Tam Thái là hơi bị mỏi chân đó, vì ông ấy sai có 1 ly mà bạn đọc phải đi 1 dặm để đổi sách.

- Tôi có đề nghị, sau này ai có phát hiện sách in sai, làm ơn im lặng để bạn đọc khỏi phải mỏi chân đi đổi sách mà tác giả cũng không phải mỏi miệng đính chính.

Trương Bến Tre
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 415

Ý Kiến bạn đọc