Góc nhỏ Sài Gòn

Sài Gòn – Cá và dòng kênh Nhiêu Lộc đáng yêu

Ngày 23 âm lịch tháng Chạp trước Tết có dịp đi lòng vòng chợ Bà Chiểu, chợ Cây Thị, chợ Cây Quéo (Bình Thạnh) tôi thấy rất nhiều các bà chị, bà má dùng thau to thau nhỏ đựng cá chép, cá vàng để bán phóng sinh. Đây là ngày đưa ông Táo về trời mà theo phong tục thì cá chép sẽ là phương tiện “ưu việt” để Táo quân cỡi về trời “báo cáo cuối năm”. Chẳng hiểu sao Táo quân chỉ đi bằng phương tiện cá chép, còn các loại cá khác đều bị khước từ. Và nhờ cá chép mà mấy con cá vàng thuộc loại cá cảnh cũng được ăn theo cuộc phóng sinh đầy ngoạn mục này.

Hình như những chú cá dễ thương này cũng biết hôm nay là ngày may mắn của nó nên chúng bơi lội một cách tung tăng vui vẻ trong các xô chậu nước sạch trong veo. Chắc chúng biết, thế nào trong chốc nữa cũng có người làm từ thiện đến mua chúng rồi đem ra sông rạch thả chúng xuống để chúng được tự do bơi lội khắp nơi. Đi qua các chợ ngày 23 âm lịch, tôi thấy một cảnh vui với những chú cá chép, cá vàng lấp lánh, lung linh tạo sóng. Chúng hân hoan quẫy lộn như những cô nàng, anh chàng cá vũ công. Đến khoảng hơn 10 giờ tối ra kênh Nhiêu Lộc ngồi chờ, quả nhiên thấy những bà mẹ, bà chị từ các chợ mang những túi ni lông đựng cá đi về bờ kênh. Họ lên trên cầu Hoàng Hoa Thám, Trần Khánh Dư đứng sát bên lan can cầu mở túi nghiêng đổ xuống kênh những chú cá họ vừa mua ở chợ Bà Chiểu, Cây Quéo về. Dưới ánh nắng chớm xuân, những chú cá chép, cá vàng uốn mình phóng vội xuống dòng nước êm ả phía dưới. Và đi dọc theo ven bờ con kênh tôi gặp rất nhiều phụ nữ ngày hôm ấy đem cá đi phóng sinh. Kênh Nhiêu Lộc hôm ấy như là ngày hội của một thế giới thanh bình cho cá chép và cá vàng. Giữa trưa tôi vẫn đứng trên cầu Trần Khánh Dư khoan khoái ngắm những đàn cá tung tăng bơi lượn. Có lẽ lâu nay chúng chỉ được nuôi nhốt ở các ao hồ bé bỏng, bẩn chật nào đó, mãi đến hôm nay chúng mới được thỏa thuê vẫy vùng giữa dòng kênh rộng, thông thoáng mặc sức cho giống loài cá tự do, thoải mái bơi lặn, rong chơi. Tôi cứ đứng ngắm hoài đàn cá mặc cho nắng ban trưa cận Tết gay gắt đổ lửa trên đầu.

Rồi mãi cũng ra Tết, tôi cũng mắc lo chạy theo mấy ngày xuân đi đó đi đây, “phượt” ngắn “phượt” dài nên quên mất đàn cá đáng yêu trên dòng kênh nước đẹp. Bất ngờ trưa ngày 14/2, ngày Valentine, ngày Tình yêu tôi lại tình cờ qua cầu Trần Khánh Dư. Ồ kìa đàn cá của tôi, chúng vẫn đang tung tăng bơi lội dưới chân cầu – Ngày Tình yêu – chẳng biết lũ cá có biết ngày ấy không nhưng hình như chúng đang vui vẻ lắm, những chiếc lưng ánh vàng, những chiếc vây lấp lánh ánh sáng mặt trời đã biến dòng kênh thành một mặt nước lóng lánh ánh sáng. Mặt kênh ban trưa đầy xôn xao chấp chóa. Chắc lũ cá cũng đang yêu nhau, thắm thiết ở ngày hội hân hoan của chúng.

Nhìn đàn cá bơi lội nhởn nhơ tự do dưới làn nước trong mát, tôi chợt nhớ đến tháng 5-2016 vừa qua, cũng trên dòng kênh này, trên 70 tấn cá chết được vớt lên trông rất thảm thương. Tình trạng cá chết từng xảy ra trong năm 2014 và 2015 (mỗi năm hai đợt) nhưng lần này cá chết dày đặc nhất so với từ trước đến nay, những người có trách nhiệm báo cáo rằng, nguyên nhân ban đầu dẫn đến cá chết là ô nhiễm hữu cơ và khí độc do cơn mưa đầu mùa cuốn lượng ô nhiễm này ra kênh. Kết quả xét nghiệm nước nói trên cũng tương đồng so với những lần cá chết trước đây, phân tích mẫu nước mới đây thấy có thêm nhiều chỉ tiêu vượt chuẩn như: pH, nhiệt độ trong nước… góp phần làm cho cá chết nhiều hơn so với trước đây. Nói tóm lại cho dễ hiểu, cá chết nhiều ở kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè là do đầu nguồn tuyến kênh này được nối với hệ thống cống thoát nước từ nhiều khu vực của Q.Tân Bình. Môi trường nước kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè dễ bị ô nhiễm do mưa đầu mùa kéo theo nước thải sinh hoạt, các chất dơ bẩn, thậm chí rác đổ dồn vào đoạn kênh này.

Đó là chuyện của tháng 5-2016, còn bây giờ, tháng 2-2017, tôi đang đứng đây trên cây cầu bắc ngang dòng kênh huyền thoại, dưới cái nắng ban trưa mà quên nắng, chỉ để ngắm nhìn mặt nước lấp lánh ánh vàng, phản chiếu tia nắng mặt trời và đàn cá tung tăng bơi lượn. Tôi bỗng có ý muốn mình cũng nên lao xuống nước để hóa thành cá và bơi như chúng trong ngày Tình yêu đầy ắp yêu thương còn đang ở giữa tiết xuân.

Minh Hiếu
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 438

Ý Kiến bạn đọc