Kính văn nghệ

Sai 1 ly – đi 1 dặm

Các văn nhân mặc khách đang rần rần cái vụ “Con đường thi nhân” kìa anh Tư.

- Chuyện đáng tiếc diễn ra tại ngày Thơ Việt Nam ở Hà Nội đang làm cho nhiều người suy nghĩ, trong đó có chúng ta, phải không anh Ba? Nhưng ý tôi vầy nè, ngày Thơ Việt Nam là một hoạt động văn hóa, mục đích là tôn vinh, quảng bá thi ca. Mỗi năm Ban tổ chức nặn óc tìm cái mới để phục vụ các nhà thơ và các khách thơ, năm 2017, Đinh Dậu này, điểm mới của ngày Thơ chính là “Con đường thi nhân” nhằm giới thiệu các nhà thơ và các bài thơ nổi tiếng đã được lưu truyền, song hành cùng thời gian. Ban tổ chức trích vài câu thơ trong bài thơ đó cùng với chân dung tác giả để giới thiệu với khách thơ. Tuy nhiên, không hiểu là vô tình hay cố ý, mà một số sai sót đáng tiếc đã xảy ra như nhầm ảnh nhà thơ, trích dẫn thơ sai như mọi người đã biết. Tôi không thể lý giải được vấn đề này, vì Ban tổ chức không là người ngoại đạo, họ là những nhà văn, nhà thơ cầm chịch, nói nôm na dân giả là “có máu mặt, có số má trong làng văn chương Việt Nam”. Nhìn pa-nô có tên và thơ Hàn Mặc Tử, mà hình ảnh nhà thơ Yến Lan. Chẳng những vậy, trích câu thơ của Hàn Mặc Tử cũng sai luôn; câu đúng là: “Thơ tôi bay suốt một đời chưa thấu/ Hồn tôi bay đến bao giờ mới đậu”. Câu thơ in trên pa-nô là: “Thơ tôi/ bay suốt một đời khôn thấu/ Hồn tôi bay/ đến bao giờ mới đậu”. Còn thơ Nguyễn Du cũng bị trích sai; câu đúng là: “Trời còn để có hôm nay/ Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”. Câu viết trên pa-nô là: “Đời còn để có hôm nay/ Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”. Chưa kể hình ảnh các nhà thơ bị đóng khung viền đen như để tang, treo dưới những vòm sắt trông như bị treo cổ.

- Anh Tư, tôi nói nghe nè, tôi thấy sai có 1 chữ, có sao đâu? Thơ lưu truyền lâu quá rồi, có khi nhầm, có khi bị dân gian đọc trại ra theo trí nhớ, có khi khách thơ thấy chữ này không hay, chữ kia hay, sửa theo ý họ…

- Tại chúng ta là người “ngoại đạo”, nên thấy sai 1 chữ không sao, chứ người trong cuộc, là các nhà thơ, tác giả, họ quan trọng lắm đó, sai 1 chữ là sai cả ý thơ, tứ thơ, cảm xúc của cả bài thơ. Nên chuyện viết sai không thể chấp nhận được, huống gì thơ của ông này lại gắn mặt ông khác vào. Như tên và thơ Hàn Mặc Tử mà hình ảnh nhà thơ Yến Lan; còn tên và thơ của cụ Tam nguyên Nguyễn Khuyến (người Bình Lục, Hà Nam) thì lại gắn mặt ông Phan Thanh Giản (người Nam bộ, từng làm quan đến chức Thượng thư Bộ Lại triều Nguyễn, người đã mở cửa thành dâng 6 tỉnh Nam kỳ cho Pháp). Tôi thấy có nhà thơ nào đó đã nổi giận, bày tỏ rằng: “Một sự nhầm lẫn khó có thể nghĩ ra, dù rằng đó là người giàu trí tưởng tượng nhất, không thể có lời thanh minh nào khiến công chúng yêu thơ nguôi giận”. Còn nhà thơ Lâm Huy Nhuận, con trai của cố nhà thơ Yến Lan (1916-1998) cho rằng, Ban tổ chức ngày Thơ Việt Nam tại Hà Nội in nhầm hình bố của mình thành nhà thơ Hàn Mặc Tử là việc làm… hơi ẩu. Sai 1 ly, đi 1 dặm, thiệt buồn!

- Hay tại người thiết kế khung hình, ghi chép câu thơ là… nhà văn nên không thuộc mặt, thuộc thơ của các nhà thơ chăng anh Tư?

- Anh Ba đừng có cái suy nghĩ châm biếm nhe, đừng nói là “lỗi này tại thằng đánh máy” nhe. Nếu như anh nói, vậy sao ở triển lãm ảnh “60 năm Hội Nhà văn Việt Nam đồng hành, sáng tạo cùng đất nước” do Bảo tàng Hội Nhà văn Việt Nam thực hiện trong ngày Thơ Việt Nam 2017 tại Văn Miếu lại tiếp tục chú thích sai chính tả tên của nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, tên tác phẩm kịch của nhà văn Đào Hồng Cẩm. Tấm ảnh chú thích: “Chủ tịch Hồ Chí Minh và Ban Chấp hành Trung ương Đảng Lao động Việt Nam tại Việt Bắc năm 1953. Trong ảnh, hàng ngồi, người thứ 3 từ trái sang là cụ Hồ Tùng Mậu”. Cụ Hồ Tùng Mậu hy sinh hồi năm 1951 rồi, làm sao còn ngồi chụp ảnh được ở năm 1953?

- À, cái khâu này chắc tại… nhà văn hay nhà thơ phụ trách khâu triển lãm học lịch sử kém, cũng như học viết a, tờ, bờ sai…; chuyện viết sai chính tả này hay rơi vào người Trung và người Nam lắm đó.

- Này, anh đừng có ngồi đó mà xỏ xiên, sao cái gì anh cũng phản biện được vậy? Bây giờ anh nói tôi nghe thử, chuyện sai xảy ra vậy, giờ ai là người chịu trách nhiệm?

- A, cái này con nít mới đi học lớp 1 cũng biết, Thủ trưởng, Trưởng Ban tổ chức chịu trách nhiệm chứ còn ai vào đây nữa. Ông bà ta từng có câu: “Mũi dại, lái chịu đòn” mà. Trưởng Ban tổ chức ngày Thơ Việt Nam và Giám đốc Bảo tàng Hội Nhà văn Việt Nam phải chịu trách nhiệm.

- Tôi đọc báo thấy ông Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam trả lời việc in sai hình, sai thơ này với báo chí như vầy nè: – Đúng là có “việc nhầm lẫn” như báo chí đã phản ánh, nhưng vì do phải làm vào ban đêm nên có sự vội vàng. Chúng tôi cũng đã yêu cầu thay tấm pa-nô in hình nhà thơ Yến Lan đã chú thích là nhà thơ Hàn Mặc Tử.

- Vậy tôi góp ý, sau này mọi sự đều phải làm ban ngày hết nhé, để đừng có mà đổ tội cho ban đêm (cũng như từng đã đổ tội cho thằng đánh máy). Mà tôi thấy có một nhà thơ phát biểu trên báo như thế này:

- Khi văn hóa bị hiếp dâm thô bạo kiểu này thì Hội thơ trở thành lễ truy điệu của thi ca đương đại. Anh bạn nghĩ sao?

- …! 

Ba Cổ Chiêng
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 437

Ý Kiến bạn đọc