Thầy thuốc Văn nghệ

Sa sút trí tuệ

 

Sa sút trí tuệ là một nhóm triệu chứng ảnh hưởng đến trí nhớ, khả năng tư duy và xã hội cản trở cuộc sống hàng ngày.

Bệnh Alzheimer là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng sa sút trí tuệ ở người lớn tuổi, nhưng cũng có một số nguyên nhân khác.

Các triệu chứng sa sút trí tuệ khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân và thường bao gồm thay đổi nhận thức, mất trí nhớ, khó giao tiếp, khó phối hợp và vận động, lú lẫn và mất phương hướng.

Chứng mất trí nhớ là do tổn thương hay mất các tế bào thần kinh trong não. Tùy thuộc vào vùng não bị tổn thương, chứng sa sút trí tuệ gây ra các triệu chứng khác nhau.
Bệnh Alzheimer là nguyên nhân phổ biến nhất của chứng sa sút trí tuệ.

Nguyên nhân của bệnh Alzheimer có liên quan đến đột biến của ba gen truyền từ cha mẹ sang con cái.

Bệnh nhân có các mảng xơ và đám rối trong não. Những khối này làm hỏng các tế bào thần kinh khỏe mạnh.

So-614--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Sa-sut-tri-tue---Anh-1

Nguyên nhân thứ hai là sa sút trí tuệ mạch máu do tổn thương các mạch cung cấp máu cho não. Triệu chứng bao gồm khó giải quyết vấn đề, khó suy nghĩ, tập trung chú ý chậm lại.

Nguyên nhân thứ ba là chứng mất trí nhớ thể Lewy. Đây là những khối protein bất thường giống như quả bóng trong não của người mắc chứng sa sút trí tuệ này. Các dấu hiệu bao gồm thực hiện giấc mơ của một người khi ngủ, nhìn thấy những thứ không có (ảo giác thị giác) và khó tập trung chú ý. Các dấu hiệu khác bao gồm cử động không phối hợp hoặc chậm chạp, run và cứng đơ.

Không có cách nào chắc chắn để ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ, nhưng nên giữ tâm trí hoạt động tốt. Nên đọc, giải câu đố và chơi trò chơi chữ, chơi cờ tướng và rèn luyện trí nhớ.

Hoạt động thể chất và xã hội cũng trì hoãn sự khởi phát của chứng sa sút trí tuệ. Nên tập thể dục 150 phút mỗi tuần.

Điều trị huyết áp cao, cholesterol cao và bệnh tiểu đường. Huyết áp cao dẫn đến nguy cơ mắc một số loại bệnh sa sút trí tuệ.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh như chế độ ăn Địa Trung Hải giàu trái cây, rau, ngũ cốc nguyên hạt và axit béo omega-3.

Chẩn đoán sa sút trí tuệ đôi khi khó khăn. Người bị sa sút trí tuệ thường suy giảm nhận thức và mất khả năng thực hiện các chức năng hàng ngày như uống thuốc, thanh toán hóa đơn và lái xe an toàn.

Để chẩn đoán, thầy thuốc xem xét bệnh sử và các triệu chứng, tiến hành khám sức khỏe.

Thầy thuốc đánh giá chức năng suy nghĩ và các kỹ năng tư duy như trí nhớ, suy luận và phán đoán, kỹ năng ngôn ngữ và chú ý.

Thầy thuốc đánh giá nhận thức thị giác, sự chú ý, khả năng giải quyết vấn đề, chuyển động, giác quan, thăng bằng và phản xạ.

Thầy thuốc cho chụp cắt lớp CT và cộng hưởng từ MRI. Những lần chụp này kiểm tra bằng chứng của đột quỵ, chảy máu, khối u hay não úng thủy.

Hầu hết các loại sa sút trí tuệ không thể chữa khỏi, nhưng có nhiều cách để kiểm soát các triệu chứng.

Thuốc ức chế men cholinesteraz bao gồm donepezil và rivastigmin hoạt động bằng cách tăng tốc độ của một chất truyền tin hóa học liên quan đến trí nhớ và khả năng phán đoán.

Chất tạo màng Memantin hoạt động bằng cách điều chỉnh hoạt động của glutamat, một chất truyền tin hóa học khác liên quan đến các chức năng của não như học tập và trí nhớ.

Thay đổi môi trường như giảm lộn xộn và tiếng ồn giúp người bị sa sút trí tuệ tập trung và hoạt động dễ dàng hơn. Cần giấu những đồ vật đe dọa sự an toàn như dao và chìa khóa xe hơi.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 614

Ý Kiến bạn đọc