Thầy thuốc Văn nghệ

Rối loạn phân ly

 

Rối loạn phân ly là bệnh tâm thần do mất kết nối giữa suy nghĩ, ký ức, hành động và danh tính. Người mắc chứng rối loạn phân ly trốn tránh thực tại một cách không tự nguyện và không lành mạnh.

Các dấu hiệu bao gồm mất trí nhớ về thời gian, sự kiện và con người, cảm giác tách rời khỏi bản thân, nhận thức về mọi người xung quanh méo mó, cảm giác mờ nhạt về danh tính.

Người bệnh hay trầm cảm, lo lắng, suy nghĩ và có hành vi tự sát.

Có 3 chứng rối loạn phân ly chính.

- Chứng phân ly hay quên là mất trí nhớ nghiêm trọng không thể giải thích được do bệnh lý. Ta không thể nhớ lại thông tin về bản thân, các sự kiện và những người trong cuộc sống. Giai đoạn mất trí nhớ thường xảy ra đột ngột và kéo dài vài phút, vài giờ, có khi vài tháng hoặc vài năm.

So-616--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Roi-loan-phan-ly---Anh-1

- Rối loạn phân ly nhận dạng đặc trưng bởi “chuyển đổi” sang các nhận dạng thay thế. Ta cảm thấy có hai hay nhiều người đang nói chuyện trong đầu mình và ta có những danh tính khác nhau. Mỗi danh tính có một tên riêng, một lịch sử cá nhân riêng.

- Rối loạn phi cá nhân hóa liên quan đến cảm giác tách rời liên tục ở bên ngoài chính ta. Ta quan sát hành động, cảm xúc, suy nghĩ và bản thân của chính ta từ xa như đang xem một bộ phim.

Rối loạn phân ly thường là một cách đối phó với chấn thương. Các rối loạn hình thành ở trẻ em bị lạm dụng thể chất và tình dục trong thời gian dài, môi trường gia đình đáng sợ. Chiến tranh và thiên tai cũng dẫn đến rối loạn phân ly.

Người bị rối loạn phân ly có nhiều nguy cơ biến chứng như tự làm hại bản thân, có suy nghĩ và hành vi tự sát, rối loạn chức năng tình dục, nghiện rượu và ma túy, rối loạn trầm cảm lo âu, rối loạn giấc ngủ như ác mộng, mất ngủ và mộng du.

Chẩn đoán thường bao gồm loại trừ bất kỳ tình trạng bệnh lý nào gây ra các triệu chứng. Đầu tiên thầy thuốc khám sức khỏe toàn diện.

Thầy thuốc cho xét nghiệm loại bỏ các bệnh lý thực thể như chấn thương đầu, một số bệnh về não, thiếu ngủ hay say rượu.

Chuyên gia sức khỏe tâm thần đặt câu hỏi về suy nghĩ, cảm xúc và hành vi.

Tiêu chí chẩn đoán dựa theo cuốn “Chẩn đoán Rối loạn Tâm thần DSM-5” của Hoa Kỳ.

Đối với chứng hay quên phân ly, ta không thể nhớ thông tin cá nhân quan trọng như danh tính và lịch sử cuộc đời của mình.

Đối với rối loạn nhận dạng phân ly, ta thấy mình có hai hoặc nhiều danh tính hay tính cách riêng biệt.

Ta có những khoảng trống liên tục trong trí nhớ đối với các sự kiện hàng ngày.

Các triệu chứng không phải do rượu hay thuốc men, hoặc một tình trạng bệnh lý thực thể.

Đối với rối loạn phi cá nhân hóa, ta có trải nghiệm lặp đi lặp lại về cảm giác tách rời khỏi bản thân, ta là người quan sát bên ngoài những suy nghĩ, cảm giác, hành động chính mình.

Điều trị rối loạn phân ly thường bao gồm liệu pháp tâm lý và thuốc men.

Tâm lý trị liệu là phương pháp điều trị chính cho các rối loạn phân ly. Hình thức trị liệu này còn gọi là liệu pháp trò chuyện, tư vấn hoặc liệu pháp tâm lý xã hội, bao gồm việc nói chuyện với chuyên gia sức khỏe tâm thần.

Thầy thuốc giúp tìm hiểu nguyên nhân của tình trạng bệnh tâm thần và những cách đối phó với hoàn cảnh căng thẳng.

Mặc dù không có loại thuốc nào đặc trị cho chứng rối loạn phân ly, thầy thuốc thường kê toa thuốc chống trầm cảm, thuốc chống lo âu hay thuốc chống loạn thần giúp kiểm soát các triệu chứng tâm thần liên quan.

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 616

Ý Kiến bạn đọc