Thầy thuốc Văn nghệ

Rối loạn nhân cách

 

Rối loạn nhân cách là một dạng rối loạn tâm thần mà lối suy nghĩ, hoạt động và hành vi cứng nhắc và không lành mạnh. Một người bị rối loạn nhân cách gặp khó khăn trong nhận thức, gây rắc rối trong các mối quan hệ xã hội, công việc và trường học.

Rối loạn nhân cách thường chia thành ba cụm. 

Rối loạn nhân cách cụm A đặc trưng bởi suy nghĩ hay hành vi kỳ quặc bao gồm rối loạn nhân cách hoang tưởng và rối loạn nhân cách phân liệt.

Người bị rối loạn nhân cách hoang tưởng mất lòng tin và nghi ngờ người khác, cho rằng người khác đang cố gắng làm hại hay lừa dối mình.

So-615--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Roi-loan-nhan-cach---Anh-1

Người bị rối loạn nhân cách phân liệt thiếu quan tâm đến các mối quan hệ xã hội, thích ở một mình. 

Rối loạn nhân cách cụm B đặc trưng bởi suy nghĩ hay hành vi kịch tính bao gồm rối loạn nhân cách chống đối xã hội, rối loạn nhân cách bất định, rối loạn nhân cách theo lịch sử và rối loạn nhân cách tự ái.

Người bị rối loạn nhân cách chống đối xã hội không quan tâm đến nhu cầu và cảm xúc của người khác, liên tục nói dối, ăn cắp, sử dụng bí danh, lừa đảo, hung hăng, bạo lực.

Người bị rối loạn nhân cách bất định có hành vi bốc đồng và rủi ro, cờ bạc và ăn uống vô độ, có hành vi tự sát.

Người bị rối loạn nhân cách lịch sử không ngừng tìm kiếm sự chú ý, quá quan tâm đến ngoại hình.

Người bị rối loạn nhân cách tự ái tin rằng mình đặc biệt quan trọng hơn những người khác, hay tưởng tượng về quyền lực, phóng đại thành tích và tài năng.

Rối loạn nhân cách cụm C đặc trưng bởi suy nghĩ và hành vi lo lắng, sợ hãi bao gồm rối loạn nhân cách tránh né, rối loạn nhân cách phụ thuộc và rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế.

Người bị rối loạn nhân cách tránh né thường nhạy cảm với những lời chỉ trích, rụt rè và cô lập.

Người bị rối loạn nhân cách phụ thuộc thấy phụ thuộc quá nhiều vào người khác và cảm thấy cần được chăm sóc.

Người bị rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế thường quan tâm đến trật tự và quy tắc.

Nhân cách hình thành trong thời thơ ấu thông qua tương tác của gen và môi trường.

Một số đặc điểm tính cách là do cha mẹ truyền lại thông qua các gen di truyền. 

Môi trường xung quanh khi ta lớn lên, mối quan hệ với các thành viên trong gia đình và những người khác cũng tạo thành nhân cách.

Phương pháp điều trị tốt nhất phụ thuộc vào loại rối loạn nhân cách, mức độ nghiêm trọng và hoàn cảnh sống. Thông thường, phương pháp tiếp cận theo nhóm là tốt nhất để đáp ứng các nhu cầu về tâm thần, y tế và xã hội. 

Tâm lý trị liệu là cách chính để điều trị chứng rối loạn nhân cách.

Trong thời gian trị liệu tâm lý với chuyên gia sức khỏe tâm thần, ta nói về tâm trạng, cảm xúc, suy nghĩ và hành vi của mình. Ta học cách đối phó với căng thẳng và kiểm soát chứng rối loạn cảm xúc.

Không có loại thuốc nào đặc biệt dùng để điều trị chứng rối loạn nhân cách. Tuy nhiên, một số loại thuốc tâm thần giúp điều trị các triệu chứng rối loạn nhân cách.

Thuốc chống trầm cảm hữu ích khi ta có tâm trạng chán nản, tức giận, bốc đồng, cáu kỉnh hay vô vọng.

Thuốc chống loạn thần còn gọi là thuốc an thần kinh cũng hữu ích nếu các triệu chứng bao gồm mất liên lạc với thực tế hay có vấn đề lo lắng tức giận.

Thuốc chống lo âu cũng hữu ích nếu ta lo lắng, kích động hay mất ngủ. 

Trong một số trường hợp, rối loạn nhân cách nghiêm trọng đến mức cần phải nhập viện để được chăm sóc tâm thần. 

Bác sĩ Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 615

Ý Kiến bạn đọc