Thầy thuốc Văn nghệ

Rối loạn lưỡng cực

Rối loạn lưỡng cực là tình trạng sức khỏe tâm thần gây ra những thay đổi tâm trạng cực đoan bao gồm các mức cao và thấp. Khi chán nản, ta cảm thấy buồn, vô vọng và mất đi sự thích thú hay niềm vui. Khi chuyển sang cuồng sảng, ta cảm thấy hưng phấn đầy năng lượng. Những thay đổi tâm trạng này ảnh hưởng đến giấc ngủ, hành vi và khả năng suy nghĩ.

So-522--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Roi-loan-luong-cuc

Các dấu hiệu của rối loạn lưỡng cực bao gồm lo âu, u sầu và rối loạn tâm thần.

Các ý nghĩ và hành vi tự sát rất phổ biến ở những người bị rối loạn lưỡng cực.

Nguyên nhân chính xác của rối loạn lưỡng cực không rõ ràng, nhưng có một số yếu tố tham gia vào như yếu tố sinh học. Những người bị rối loạn lưỡng cực dường như có thay đổi về thể chất trong não. Di truyền đóng vai trò quan trọng trong rối loạn lưỡng cực. Rối loạn lưỡng cực phổ biến hơn ở những người có thân nhân như anh chị em hoặc cha mẹ mắc bệnh. Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm ra gen liên quan đến rối loạn lưỡng cực. Rối loạn lưỡng cực không được điều trị có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến mọi lĩnh vực trong cuộc sống như ma túy và rượu, tự tử hay cố gắng tự tử. Nếu chẩn đoán mắc chứng rối loạn lưỡng cực, một số chiến lược giúp ngăn ngừa các cơn cuồng loạn hay trầm cảm. Gọi ngay cho thầy thuốc nếu cảm thấy đang rơi vào một giai đoạn của trầm cảm hay cuồng sảng. Tránh dùng ma túy và rượu. Sử dụng rượu hay các loại thuốc kích thích có thể làm trầm trọng thêm các triệu chứng. Dùng thuốc đúng theo chỉ dẫn của thầy thuốc. Ngừng thuốc hay giảm liều có thể gây ra hiệu ứng cai nghiện.

Để xác định xem có rối loạn lưỡng cực hay không, thầy thuốc khám sức khỏe tổng quát, kiểm tra thể chất và xét nghiệm để xác định bệnh. Thầy thuốc giới thiệu đến một bác sĩ tâm thần để nói chuyện về những suy nghĩ, cảm xúc và các mẫu hành vi. Người bệnh điền vào bản tự đánh giá hay bảng câu hỏi về tâm lý. Các thành viên gia đình hay bạn bè thân thiết có thể được yêu cầu cung cấp thông tin về người bệnh.

Điều trị tốt nhất do một bác sĩ tâm thần có kỹ năng điều trị các rối loạn lưỡng cực. Điều trị cũng bao gồm một nhà tâm lý học, nhân viên xã hội và y tá tâm thần. Tùy theo nhu cầu, việc điều trị bao gồm thuốc men. Thông thường, cần phải bắt đầu dùng thuốc để cân bằng tâm trạng. Rối loạn lưỡng cực đòi hỏi phải điều trị suốt đời. Những người bỏ qua điều trị duy trì có nguy cơ cao tái phát và biến thành chứng cuồng sảng hay trầm cảm toàn diện. Nếu có vấn đề với rượu hay ma túy, cần điều trị lạm dụng thuốc. Thầy thuốc khuyên nhập viện nếu người bệnh đang hành xử nguy hiểm như cảm thấy muốn tự tử hay bị tách ra khỏi thực tế. Điều trị tâm thần tại bệnh viện giúp bình tĩnh và an toàn hơn. Các phương pháp điều trị chính cho rối loạn lưỡng cực bao gồm các loại thuốc và tư vấn tâm lý. Một số loại thuốc được sử dụng để điều trị rối loạn lưỡng cực bao gồm chất ổn định tâm trạng như lithium, carbamazepin và lamotrigin. Nếu các triệu chứng trầm cảm hay hưng cảm vẫn tồn tại, cần thêm một loại thuốc chống loạn thần như olanzapin, risperidon hay asenapin. Thầy thuốc thêm thuốc chống trầm cảm giúp kiểm soát trầm cảm. Thuốc chống lo âu benzodiazepin giúp không lo lắng và cải thiện giấc ngủ. Tâm lý trị liệu là một phần quan trọng của điều trị rối loạn lưỡng cực. Chúng tập trung vào việc ổn định nhịp điệu hàng ngày như ngủ, thức dậy và giờ ăn.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 522

Ý Kiến bạn đọc