Người tốt - Việc tốt

Quan điểm nhân dân – Cốt lõi hệ tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ vĩ đại, nhà tư tưởng lớn của dân tộc ta và là một trong những nhà tư tưởng lỗi lạc của thế giới ở thế kỷ XX. Xuất thân trong một gia đình nhà nho yêu nước, sống trong thời kỳ dân tộc ta rên xiết dưới ách thống trị của giai cấp phong kiến suy tàn và bọn thực dân Pháp tàn ác, nên Bác Hồ rất yêu nước, thương dân, đồng thời Người nhận thức rõ năng lực cách mạng to lớn, tiềm tàng và khát vọng lớn lao nhất của nhân dân là độc lập, tự do, hạnh phúc. Quan điểm nhân dân là cốt lõi hệ tư tưởng cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Quan điểm nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh là một vấn đề lớn, có nội dung rất phong phú, bao trùm và xuyên suốt hệ thống tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Quan điểm nhân dân của Bác trước hết thể hiện ở lòng yêu nước, thương dân vô hạn, là tinh thần vì dân mà suốt đời phấn đấu hy sinh.

Bác từng nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành./ Riêng phần tôi thì làm một cái nhà nho nhỏ, nơi có non xanh nước biếc, để câu cá, trồng rau, sớm chiều làm bạn với các cụ già hái củi, em trẻ chăn trâu, không dính líu gì với vòng danh lợi” (“Hồ Chí Minh – Toàn tập”, tập IV, NXB Sự thật, 1984, tr.100). Bác đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, lãnh đạo quân dân ta đánh thắng hai đế quốc to và xây dựng CNXH ở miền Bắc. Vì yêu nước thương dân nên Bác suốt đời sống thanh bạch, giản dị, luôn luôn “Cần – Kiệm – Liêm – Chính, Chí công vô tư”. Cho đến lúc sắp đi xa, Bác còn để lại “muôn vàn tình thân yêu” cho toàn dân và căn dặn các cấp ủy Đảng, chính quyền: “Nhân dân lao động ta ở miền xuôi cũng như miền núi đã bao đời chịu đựng gian khổ, bị chế độ phong kiến và thực dân áp bức bóc lột, lại kinh qua nhiều năm chiến tranh… Đảng cần phải có kế hoạch thật tốt để phát triển kinh tế và văn hóa, nhằm không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân” (Di chúc). Tình cảm yêu thương nhân dân của Người thật là chí tình, chí nghĩa!

So-496--Quan-diem-nhan-dan-Cot-loi-he-tu-tuong-cua-Chu-tich-Ho-Chi-Minh---Anh-1
Bác Hồ với đồng bào vùng cao – Ảnh: Internet

Quan điểm nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện sâu sắc ở tư tưởng “Dân là chủ”.

Bác luôn luôn tâm niệm: Lấy dân làm gốc, lợi ích của nhân dân là trên hết. Cho nên, người cách mạng phải gần dân, đi sâu đi sát với nhân dân, học hỏi nhân dân, nắm bắt nhanh nhạy tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; từ đó mà đề ra những chủ trương, chính sách đúng đắn, kịp thời, hợp lòng dân. Về điểm này, Bác Hồ tiếp thụ tư tưởng tiến bộ của Nho giáo: “Dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh”, đồng thời phát huy tư tưởng ấy theo quan điểm của nhà cách mạng vô sản hiện đại. Bác thường phê phán nghiêm khắc tệ quan liêu, hách dịch, cửa quyền, sống xa hoa lãng phí, xa cách nhân dân của một bộ phận cán bộ, đảng viên (CBĐV). Ngày 15/11/1945, nói chuyện với học viên khóa 5, Trường Huấn luyện cán bộ Việt Nam, Bác căn dặn: “Phải nhớ rằng dân là chủ. Dân như nước, mình (tức CBĐV – ĐNĐ ghi chú) như cá, lực lượng bao nhiêu là nhờ ở dân hết. Phải làm sao cho dân yêu, dân mến. Chớ vác mặt làm quan cách mạng cho dân ghét, dân khinh, dân không ủng hộ” (Theo đồng chí Vũ Kỳ – “Bác Hồ và năm đầu tiên của nhà nước cách mạng”; báo Lao Động, số 140 + 141, ra ngày 1/9/1999). Trong bài nói chuyện của Bác với cán bộ và nhân dân Khu mỏ Hồng Quảng, ngày 4/10/1957, Bác nhắc nhở: “Cán bộ Đảng cũng như cán bộ chính quyền, ngay cả Bác là cán bộ cao nhất… đều là đầy tớ của nhân dân, phải hết lòng hết sức phục vụ nhân dân, phải cần, kiệm, liêm, chính”. Bác thường căn dặn CBĐV: “Phải là công bộc của dân”; “Phải xứng đáng là người lãnh đạo, người đầy tớ thật trung thành của nhân dân”. Là lãnh tụ tối cao của Đảng và Nhà nước, bận trăm công nghìn việc quốc kế dân sinh và tuổi cao sức yếu, Bác Hồ vẫn thường xuyên đi thăm hỏi đồng bào miền xuôi, miền ngược, hải đảo, đến với các cơ quan, xí nghiệp, đơn vị, trường học động viên các tầng lớp nhân dân hăng hái thi đua yêu nước. Với bộ quần áo nâu, đôi dép lốp, Bác lội ruộng, ra biển đánh cá, thăm hỏi bà con về tình hình sản xuất, thu hoạch mùa màng. Tâm tư nguyện vọng của nhân dân là tâm tư, nguyện vọng của Bác Hồ. Thật đúng như câu thơ Tố Hữu: “Người là Cha, là Bác, là Anh/ Quả tim lớn lọc trăm dòng máu nhỏ” (Sáng tháng Năm).

Quan điểm nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh tập trung thể hiện ở niềm tin tưởng sâu sắc của Người vào khả năng cách mạng, năng lực sáng tạo và sức mạnh to lớn vô tận của nhân dân.

Trong “Báo cáo chính trị” tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II (1951), Bác Hồ khẳng định: “Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi Tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán nước và cướp nước”.

So-496--Quan-diem-nhan-dan-Cot-loi-he-tu-tuong-cua-Chu-tich-Ho-Chi-Minh---Anh-2
Bác Hồ với các chiến sĩ lão thành cách mạng Xô Viết Nghệ Tĩnh, ngày 9-12-1961 – Ảnh: Internet.

Bác Hồ luôn luôn coi trọng vai trò to lớn của nhân dân trong sự nghiệp cách mạng. Cách mạng là sự nghiệp của nhân dân, do Đảng lãnh đạo. Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, ngày 14/11/1945, Người đã kêu gọi các bậc hiền tài ra giúp nước: “Chúng ta cần nhất bây giờ là: Kiến thiết ngoại giao./ Kiến thiết kinh tế./ Kiến thiết quân sự./ Kiến thiết giáo dục./ Vậy chúng tôi mong rằng đồng bào ta ai có tài năng và sáng kiến về những công việc đó, lại sẵn lòng hăng hái giúp ích nước nhà thì xin gửi kế hoạch rõ ràng cho Chính phủ. Chúng tôi sẽ nghiên cứu kế hoạch ấy một cách kỹ lưỡng, có thể thực hành được thì sẽ thực hành ngay” (“Hồ Chí Minh – Về vấn đề giáo dục”; NXB Giáo dục, Hà Nội – 1990, tr.43). Hơn một năm sau, ngày 20/11/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh lại ra Chỉ thị “Tìm người tài đức”: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài. Trong số 20 triệu đồng bào (dân số nước ta hồi đó – ĐNĐ ghi chú) chắc không thiếu người có tài đức…: các địa phương phải lập tức điều tra nơi nào có người tài đức, có thể làm được những điều ích nước lợi dân, thì phải báo cáo ngay cho Chính phủ biết” (sđd, tr.51). Những dịp nói chuyện với CBĐV, Bác thường nhắc lại câu nói của đồng bào Quảng Bình – Vĩnh Linh thời chiến tranh chống Mỹ: “Dễ vạn lần không dân cũng chịu. Khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Bác khởi xướng phong trào báo chí nêu gương “Người tốt, việc tốt”, trân trọng những việc làm tốt của người dân trong đời sống hàng ngày: “Người tốt, việc tốt nhiều lắm. Ở đâu cũng có. Ngành giới nào, địa phương nào, lứa tuổi nào cũng có” (sđd, tr.247). Bác dạy: “Lấy gương tốt trong đời sống nhân dân và cán bộ, đảng viên để giáo dục lẫn nhau còn là một phương pháp lấy quần chúng giáo dục quần chúng rất sinh động và có tác dụng rất lớn… Đó cũng là cách thực hành đường lối quần chúng trong công tác giáo dục” (sđd, tr.249). Bác kịp thời thưởng Huy hiệu của Người cho mỗi tấm gương “Người tốt, việc tốt”.

Trong niềm tin tưởng đối với nhân dân, Bác Hồ đặc biệt tin yêu, hy vọng ở thế hệ trẻ – tương lai của dân tộc.

Trong “Thư gửi cho học sinh, 9/1945”, Bác thể hiện những tình cảm ân cần, thiết tha: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp được hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em” (“Hồ Chí Minh – Về vấn đề giáo dục”, sđd, tr.37). Đến thăm một đơn vị Thanh niên xung phong đang phục vụ Chiến dịch Hoàng Hoa Thám trong cuộc kháng chiến chống Pháp, ngày 28/3/1951, Bác đọc thơ khích lệ và tỏ lòng tin tưởng đối với thanh niên: “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên” (sđd, tr.102). Và, trong bản “Di chúc”, Bác lại nhấn mạnh: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên” (sđd, tr.261). 

Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu thương, tin tưởng vào sức mạnh vô tận của nhân dân, cũng như Nguyễn Trãi (1380 – 1442), người Anh hùng dân tộc đã tin tưởng vào nhân dân: “Chở thuyền và làm lật thuyền mới biết sức dân mạnh như nước”! Lịch sử Đông – Tây – Kim – Cổ cho thấy: Sức mạnh tiềm ẩn của nhân dân chỉ có thể trở thành hiện thực khi được giai cấp cầm quyền tiến bộ biết tổ chức và lãnh đạo nhân dân làm cách mạng. Trong thời đại ngày nay, phải có một chính đảng tiên tiến, khoa học mới có thể phát huy tới mức cao nhất những khả năng sẵn có của nhân dân, để thực hiện lý tưởng nhân văn cao đẹp. Là người tổ chức và lãnh đạo nhân dân làm cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh là người đầu tiên của lịch sử dân tộc ta đã xây dựng được khối đại đoàn kết toàn dân to lớn, vững chắc, đưa cách mạng tới thắng lợi: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết./ Thành công, thành công, đại thành công”.

Quan điểm nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa có tính lịch sử truyền thống dân tộc, vừa thể hiện tinh thần nhân văn, khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin. Nói cách khác, Quan điểm nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh kết hợp hài hòa, sâu đậm tinh hoa văn hóa dân tộc và nhân loại.

Từ ngày có Đảng, những thắng lợi của cách mạng nước ta khẳng định vai trò cực kỳ to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh, khẳng định đạo đức mẫu mực, nhãn quan chính trị sáng suốt, thiên tài lãnh đạo và trí tuệ trác tuyệt của Người! Điều gì tạo nên nhân cách cao đẹp Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới? Điều cơ bản là quan điểm nhân dân triệt để và sâu sắc của nhà cách mạng vô sản lỗi lạc Hồ Chí Minh! Ngày nay, tiếp thụ quan điểm nhân dân của Bác Hồ, Đảng ta hết sức coi trọng việc lấy dân làm gốc, vì nhân dân mà phục vụ, đề cao vai trò “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát” đối với mọi công việc của đất nước, của Đảng, của mỗi CBĐV, kiên quyết chống tham nhũng, lãng phí, chống mọi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của CBĐV, nhằm đem lại cuộc sống ấm no, công bằng, tự do và hạnh phúc cho nhân dân – như ước nguyện của Bác Hồ vĩ đại.

Đào Ngọc Đệ
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 496

Ý Kiến bạn đọc