Thầy thuốc Văn nghệ

Phình động mạch chủ

Phình động mạch chủ bụng là chứng nở rộng phần dưới của động mạch chủ, đây là mạch máu cung cấp máu cho cơ thể. Bởi vì động mạch chủ là nguồn cung cấp chính của cơ thể nên phình động mạch chủ khi vỡ có thể gây chảy máu đe dọa tính mạng. Tùy thuộc vào kích thước và mức độ phình động mạch chủ bụng mà điều trị có thể khác nhau: chờ đợi hay phẫu thuật cấp cứu.

Phình động mạch chủ bụng thường phát triển chậm và không có triệu chứng nên khó phát hiện. Khi phình động mạch chủ bụng lớn lên có thể nhận thấy xung động gần rốn, đau liên tục ở bụng và đau lưng. Mặc dù chưa biết chính xác nguyên nhân gây phình động mạch chủ bụng, nhưng một số yếu tố có thể đóng vai trò như hút thuốc lá làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ. Xơ vữa động mạch khi chất béo tích tụ trên mạch máu cũng làm tăng nguy cơ phình mạch. Huyết áp cao làm tăng nguy cơ phình động mạch chủ bụng. Chấn thương như tai nạn xe hơi có thể gây phình động mạch chủ bụng.

So-506--Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Phinh-dong-mach-chu---Anh-1

Trong một số trường hợp, phình động mạch chủ bụng là do di truyền.

Các dấu hiệu phình động mạch chủ vỡ ra bao gồm đau bụng hay đau lưng đột ngột, vã mồ hôi, chóng mặt, buồn nôn, huyết áp thấp và mạch nhanh yếu.

Một biến chứng khác của phình động mạch chủ là nguy cơ huyết khối. Nếu cục máu đông vỡ ra và chặn mạch máu, nó gây đau và làm tắc nghẽn dòng máu đến chân.

Phình động mạch chủ bụng thường phát hiện trong một cuộc kiểm tra. Thầy thuốc cảm thấy bụng phình lên bất thường. Phình động mạch chủ cũng thường gặp trong khi chụp X quang hay siêu âm bụng. Để chẩn đoán chứng phình động mạch chủ bụng, thầy thuốc xem xét lịch sử y khoa gia đình. Nếu nghi ngờ, thầy thuốc cho siêu âm bụng. Trong suốt cuộc kiểm tra này, người bệnh nằm trên một bàn khám. Kỹ thuật viên dùng đầu dò di chuyển từ khu vực này sang khu vực khác. Đầu dò sẽ gửi hình ảnh tới màn hình máy tính để kiểm tra chứng phình động mạch. Chụp cắt lớp vi tính CT cung cấp hình ảnh rõ ràng về động mạch chủ, phát hiện kích thước và hình dạng của phình mạch. Đôi khi thầy thuốc tiêm thuốc nhuộm vào mạch máu giúp nhìn thấy rõ hơn các hình ảnh mạch máu. Chụp cộng hưởng từ MRI cũng là kiểm tra hình ảnh để chẩn đoán chứng phình động mạch. MRI sử dụng từ trường và sóng vô tuyến tạo ra hình ảnh của mạch máu. Thầy thuốc cũng tiêm thuốc nhuộm vào các mạch máu để giúp nhìn thấy rõ hơn các hình ảnh mạch máu.

Mục tiêu điều trị là ngăn ngừa chứng phình mạch bị vỡ. Nói chung, lựa chọn điều trị là giám sát y tế hay phẫu thuật. Quyết định phụ thuộc vào kích thước của phình động mạch chủ và tốc độ phát triển. Nếu phình động mạch chủ bụng còn nhỏ và không có triệu chứng, thầy thuốc đề nghị theo dõi, có cuộc hẹn thường xuyên để đảm bảo phình mạch không phát triển và tồi tệ hơn. Thầy thuốc yêu cầu siêu âm bụng ít nhất 6 tháng một lần. Phẫu thuật được đề nghị nếu phình mạch quá to khoảng 5 cm hay lớn hơn. Thầy thuốc cũng phẫu thuật nếu phình mạch phát triển quá nhanh. Phẫu thuật mở bụng bao gồm cắt bỏ phần hư hỏng của động mạch chủ và thay thế bằng một ống ghép. Thủ tục này mất hơn một tháng để hồi phục hoàn toàn. Phẫu thuật nội mạch là phương pháp ít xâm lấn được sử dụng nhiều hơn để sửa chữa chứng phình mạch. Thầy thuốc ghép một ống thông mỏng đưa qua động mạch ở chân và luồn vào trong động mạch chủ. Thời gian hồi phục thường ngắn hơn nhiều so với phẫu thuật mở bụng.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 506

Ý Kiến bạn đọc