Giới thiệu sách

NXB Kim Đồng ra mắt tuyển tập thơ – họa của nhà thơ Quang Dũng

Kỷ Niệm 100 Năm Ngày Sinh Nhà Thơ Quang Dũng (1921 – 2021)

 

Hướng tới kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Quang Dũng (1921 – 2021), trong tháng 8-2020, NXB Kim Đồng ra mắt tuyển tập Thơ – Họa với tựa “Nhà thơ Quang Dũng – người mang trong trắng đi tìm thanh cao” gồm 108 trang tuyển chọn những bài thơ, bức tranh nổi bật của nhà thơ Quang Dũng.

So-611--NXB-Kim-Dong-ra-mat-tuyen-tap-thi-hoa-cua-nha-tho-Quang-Dung---Anh-1

Đại diện NXB Kim Đồng cho biết:

- Tập sách Thơ – Họa này do con gái nhà thơ Quang Dũng là bà Phương Thảo kết hợp với họa sĩ Tô Chiêm biên soạn. Sách gồm 3 phần chính: Thơ – Tranh – và một số bài giới thiệu, phê bình. Thơ có 30 bài thơ. Tranh có 29 bức. Tất cả được sắp xếp theo trình tự thời gian, giúp độc giả dõi theo hành trình song hành giữa nghệ thuật và trải nghiệm sống của cố nhà thơ. Dưới mỗi tác phẩm, Quang Dũng thường để lại địa điểm và thời gian sáng tác. Đó là những nơi ông từng đi qua, những con người ông có cơ duyên gặp gỡ, giống một dạng nhật ký. Chúng ta đã biết, nhà thơ Quang Dũng tên thật là Bùi Đình Diệm, quê gốc ở làng Phượng Trì, xã Đan Phượng, huyện Hoài Đức (nay thuộc Hà Nội). Từng tham gia Đoàn Võ trang Tuyên truyền Biên khu Lào – Việt (Đoàn binh Tây Tiến). Tác phẩm văn học nổi tiếng nhất của ông – thi phẩm Tây Tiến (1949) – được viết trong giai đoạn này. Bài thơ là một trong những sáng tác nổi bật của giai đoạn Văn học Kháng chiến (1945 – 1954). Quang Dũng thành danh với vai trò nhà thơ, nên ít người biết ông còn là một họa sĩ chính danh. Trong bản khai lý lịch ngày 12/4/1961, phần “làm việc gì”, ông ghi: “Họa sĩ thuộc ngành Hội họa, chi hội Văn nghệ Liên khu 3 – năm 1952”. Đến nay, tác phẩm hội họa của Quang Dũng thất lạc nhiều, còn lại tròm trèm vài chục tranh màu nước, phác thảo, ký họa… Dù vậy, cũng tương đối đủ để đánh giá về góc hội họa trong con người ông. Chưa có tài liệu cụ thể về nơi ông theo học mỹ thuật, chỉ có thể phỏng đoán rằng ông học vẽ thời phổ thông, theo chương trình từ xa (Cours ABC de Dessins par correspondance), gửi bài tập sang Pháp để chấm, sau đó nhận tiếp bài tập từ Pháp chuyển về, tiền học thanh toán bằng tem thư. Nhiều họa sĩ thành danh cũng học theo cách này, như họa sĩ Năng Hiển, họa sĩ Thy Ngọc… Sau một thời gian sưu tầm và biên soạn, hôm nay NXB Kim Đồng trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc tuyển tập Thơ – Họa “Nhà thơ Quang Dũng – người mang trong trắng đi tìm thanh cao”. Cuốn sách ra đời vào dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà thơ Quang Dũng, phần nào tỏ bày cuộc đời nghệ thuật của ông. Chúng tôi chủ ý sắp xếp tranh và thơ ông theo trình tự thời gian, nhằm khắc họa rõ nét hơn hành trình nghệ thuật song hành với những trải nghiệm đường đời. Thơ Quang Dũng có nhiều dị bản, bản in trong sách dựa theo bút tích của ông trong các sổ tay, tài liệu… được gia đình và bạn bè gìn giữ.

Là người cùng gia đình nhà thơ Quang Dũng biên soạn Tuyển tập Thơ – Họa, họa sĩ Tô Chiêm phát biểu:

- Thơ Quang Dũng không chỉ “Thi trung hữu họa”. Nhiều bài thơ được thi sĩ chép ra sổ tay còn có tranh đi kèm. Ông thích tự làm bìa, tự minh họa cho thơ và bút ký của mình. Dường như người nghệ sĩ tài hoa ấy mong muốn những đứa con tinh thần có được sự hài hòa tuyệt đối.

Tranh Quang Dũng chủ yếu là phong cảnh. Những bức vẽ Nhớ Tây Tiến, Đường lên Tây Bắc, Làng ven đê sông Đáy, Mây đầu ô, Dốc Yên Phụ, Vườn đào Nhật Tân, Ba Vì… lưu giữ lại cảnh đẹp sông nước, cỏ cây. Tranh của ông thường được tô điểm bằng nhiều màu sắc nhưng ít chi tiết, con người xuất hiện không rõ khuôn mặt… mang lại cảm giác trầm buồn, xao xuyến và mơ hồ. Tranh của ông cũng phảng phất chất thơ.

Trong Tuyển tập Thơ – Họa, bà Phương Thảo, con gái nhà thơ Quang Dũng viết:

- Tôi có niềm tin chắc chắn rằng cha tôi ở trên cõi toàn mây với gió kia vẫn đang dõi theo và phù hộ cho tôi cóp nhặt được thêm những tư liệu quý giá để tuyển tập lần này ra mắt bạn đọc tươm tất hơn. Riêng tôi coi sự ra mắt cuốn sách như một lời tri ân của tác giả – nhà thơ Quang Dũng, cha tôi – tới những độc giả từng yêu mến thơ ông.

Nhà thơ Quang Dũng mất năm 1988 tại Hà Nội. Bài thơ “Tây Tiến” của ông được chọn dạy trong chương trình Trung học Phổ thông với những vần thơ bi tráng: “Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc/ Quân xanh màu lá dữ oai hùm/ Mắt trừng gửi mộng qua biên giới/ Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm…”.

Với cuộc đời cống hiến cho công cuộc kháng chiến và nghệ thuật, ông từng nhận Huân chương Chiến thắng hạng ba, Huân chương Kháng chiến hạng nhất và Giải thưởng Nhà nước về Văn học – Nghệ thuật.

Lê Văn – Kim Bản
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 611

Ý Kiến bạn đọc