Giới thiệu sách

Nơi chốn để đi về

Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều là người dẫn chuyện cho cuốn sách mang tên “Nơi chốn đi và về” của nhà thơ Trần Tiến Dũng và họa sĩ Lê Thiết Cương. Sách do Nhà xuất bản Hội Nhà văn cấp phép, Công ty sách Phương Nam ấn hành, dày 114 trang. Phát hành ra mắt người yêu sách vào ngày 26-2-2017.

Nhà thơ Trần Tiến Dũng sinh năm 1958, quê quán tại Gò Công – Tiền Giang. Tác phẩm thơ anh đã phát hành gồm có: Khối động (NXB Trẻ, 1997); Hiện (NXB Thanh niên, 2000); Bầu trời lông gà lông vịt (photocopy, 2003); Hai đóa hoa trên trán cho công dân hạng hai (photocopy, 2006); Mây bay là bay rồi (photocopy, 2010); thơ dịch ra Anh ngữ: Tạp chí văn chương Manoa, Mỹ. Tập, Contemporary Voices From the Eastern World: An Antholgy of Poems (Norton 2007). The deluge: New Vietnamese poetry (University Toronto Libraries, 2013).

Bia-sach-Noi-chon-de-di-ve

Tác phẩm văn xuôi của Trần Tiến Dũng: Hương vị miền Tây (in chung nhiều tác giả, 2016); Món ngon và gia vị cảm xúc (tùy bút, 2015); Ba ơi, tại sao? (NXB Phụ nữ 2014); Ba người (truyện in chung với Nguyễn Quang Thiều, Lê Thiết Cương, 2009); Không gian tiệm nước (tản văn, in chung nhiều tác giả); Sài Gòn (tản văn, in chung nhiều tác giả).

Còn họa sĩ Lê Thiết Cương sinh năm 1962 ở Hà Nội; nghề tay trái của anh là viết về văn hóa, nghệ thuật cho các báo và tạp chí: Tuổi Trẻ, Lao Động, Thế Giới Tiếp Thị, Tia Sáng, Nhân Dân, Vietnamnet… Anh cũng đã thiết kế bìa và minh họa cho các sách của nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình văn học. Văn xuôi đã in: Ba người (in chung với Nguyễn Quang Thiều và Trần Tiến Dũng 2009); Thấy (NXB Trẻ, 2016).

Và ở vị trí người dẫn chuyện, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã “biến” độc giả trở thành một kẻ hành hương về những vùng đất mà họ (Trần Tiến Dũng và Lê Thiết Cương) đã sống hoặc chỉ đi qua một lần. Theo cách suy nghĩ của Nguyễn Quang Thiều, thì đấy là cuộc hành hương tìm về những vẻ đẹp giản dị, bàng bạc, xa xôi và nhiều khắc khoải. Những vẻ đẹp ấy hiện ra trong cảm xúc và suy tưởng của hai tác giả về một đời sống bình dị của con người, về những giá trị văn hóa và lịch sử. Nhưng hình như lúc nào trong sự hiện ra của những vẻ đẹp ấy lại vọng tiếng kêu thảng thốt. Tiếng kêu thảng thốt ấy giống tiếng kêu của mỗi chúng ta khi tuột tay làm rơi mất một vật gì đấy của mình mà không thể nào lấy lại được nữa.

Trong mắt của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, với thơ ca và trong hội họa, cả hai người – nhà văn Trần Tiến Dũng và họa sĩ Lê Thiết Cương – là những người không lúc nào ngưng nghỉ kiếm tìm những cái mới trên con đường sáng tạo của họ. Nhưng trong thể loại, mà phải gọi chung là tản văn này, họ lại không làm thế. Họ thực sự không chọn lựa bất cứ một hình thức nào để bày tỏ. Vì sao thế ? Vì đó là “nơi chốn đi và về” của họ. Họ chỉ đơn giản ngồi xuống ở một đâu đấy và kể với một ai đó hoặc kể cho chính họ về những “nơi chốn đi về” trong cuộc đời họ. Họ kể một cách chân thực giống như họ giơ hai bàn tay của họ ra trước chúng ta và nói “Trên mỗi bàn tay tôi có năm ngón tay”. Cả hai đều kể về những “nơi chốn đi về” của riêng mình, nhưng mỗi người lại mang đến cho chúng ta một cách kể riêng biệt của mình. Với nhà thơ Trần Tiến Dũng, cách kể chuyện của tác giả này là cách nở của bông hoa, là mở ra từng cánh, từng cánh để cuối cùng những cánh hoa làm đầy bông hoa. Nhà thơ Trần Tiến Dũng thường bắt đầu từ một hình ảnh, một chi tiết độc lập rồi cứ thế hình ảnh này sinh ra hình ảnh khác, chi tiết này sinh ra chi tiết khác. Cuối cùng tất cả các hình ảnh và chi tiết độc lập ấy lại gắn kết vào nhau trong một tổng thể hài hòa khó tách rời ra được. Và nếu chúng ta thử tách rời chúng ra thì tất cả lại cùng biến mất.

Còn với cách kể của họa sĩ Lê Thiết Cương chính là chặng đường của một bông hoa đi đến cái hạt. Anh ấy thường đi từ một khái quát, một đại cảnh để từ đó kết dần, kết dần thành điển cuối cùng giống như nghệ thuật tối giản của anh trong hội họa. Khởi đầu là một bông hoa xum xuê với những cánh hoa và từ từ được lược đi từng cánh, từng cánh theo “đời sống” tự nhiên của một bông hoa để cuối cùng sự hiện hữu của bông hoa đó chính là một cái hạt. Nếu chúng ta đặt một bông hoa bên cạnh một cái hạt, chúng ta sẽ nhìn thấy hai vẻ đẹp hoàn toàn khác biệt nhưng lại đồng nhất. Cũng như nếu chúng ta dùng hình vẽ trên mặt phẳng để mô tả cách kể chuyện của họa sĩ Lê Thiết Cương thì đó là một vòng xoáy trôn ốc đi từ vòng ngoài cùng cho đến điểm cuối cùng. Còn nhà thơ Trần Tiến Dũng lại là vòng xoáy đi từ cái điểm đầu tiên ở trong cùng và cứ thế rộng ra cho đến vòng ngoài cùng. Nhưng cuối cùng, một con đường cụ thể nào đó chẳng quan trọng gì nữa khi mà họ còn một nơi chốn để đi về.

Lê Anh – Kim Dung
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 439

Ý Kiến bạn đọc