Tản văn

Nhớ xóm đèn dầu!

Tôi có người bạn qua Mỹ định cư 16 năm mới về thăm lại quê hương. Từ sân bay Tân Sơn Nhất đến nhà đã hơn 1 giờ sáng. Chưa kịp tắm rửa anh đã kéo tay tôi bảo lấy xe chạy ra “xóm đèn dầu” ăn hột vịt lộn.

Tất nhiên, tôi biết anh bay đường dài, lại thức đêm, khác múi giờ nên đói bụng, nhưng khi nghe anh nhắc đến tên “xóm đèn dầu”, thật lòng tôi hơi bất ngờ, khác những người tôi từng gặp toàn hỏi tìm nhà hàng với các món đặc sản.

Hỏi anh sao lại đến “xóm đèn dầu”, anh nói nhớ lắm, nhớ những ngọn đèn đêm nhỏ xíu lắt lay trước mùa gió biển, nhớ mùi hột vịt, mùi chả hấp, nhớ bà Năm, thím Hiền, cô Thúy… và anh cười và anh nhớ cả những cô nàng thời “hợp tác xã mua bán” hay đòi anh dắt xuống “xóm đèn dầu” ăn khuya.

“Xóm đèn dầu” hồi ấy nằm cạnh bãi đất trồng dương thuộc xã Tân An, Hàm Tân, Bình Thuận, nay là khu vực vòng xoay Thống Nhất, phường Tân An, thị xã La Gi, Bình Thuận.

Gọi “xóm đèn dầu” vì đêm đêm người bán hàng ở đây chong trên mỗi bàn ăn một cái đèn dầu hột vịt nhỏ xíu, đứng ở xa nhìn vào, trông giống như bức tranh chợ đêm thời cổ tích.

So-502--Anh-minh-hoa---Nho-xom-den-dau

Ngồi chong đèn bán đêm có mấy gánh chè, vài gánh hột vịt lộn, bánh canh… Nhưng người bán, người mua rộn rịp từ tối đến khuya, những mùa đá bóng “xóm đèn dầu” khách đông tới gần sáng.

Tuổi thanh niên thời bao cấp của chúng tôi ngày ấy, sau những đêm sinh hoạt hội đoàn hay rủ bạn gái kéo nhau đến “xóm đèn dầu” ăn chè tán gẫu. Hôm nào cha mẹ cho được vài đồng rủng rỉnh thì hột vịt, bánh canh hoặc tô xúp chấm bánh mỳ.

Khi La Gi lên thị xã, vòng xoay Thống Nhất mở ra, “xóm đèn dầu” ngày xưa từ từ biến mất, nhường chỗ cho những quán hàng mới mở điện đốm sáng choang. Nhưng cái tên “xóm đèn dầu” thì dân vẫn quen gọi y thời bao cấp.

Không nhiều về số lượng, chỉ chưa đầy 10 quán mà đã làm nên thương hiệu “phố ăn đêm”, sống “vượt thời gian” cũng là điều đáng để suy ngẫm.

Nổi tiếng ở đây đơn giản chỉ có 3 món: hột vịt lộn, bánh canh chả cá và phở các loại. Khách đến là những người lao động bình dân, cộng với số khách vãng lai và những người “bỗng dưng” nửa khuya đói bụng.

11, 12 giờ đêm khách thường xuyên của “xóm” là cánh xe ôm, anh em công nhân hốt rác, ít khách vãng lai xuống chuyến xe đêm ghé quán ăn khuya chờ người thân đến đón…

La Gi bây giờ, qua lúc 0 giờ, muốn tìm tô bánh canh, bát phở, cái trứng vịt… chắc chắn chỉ có ở “xóm đèn dầu”.

Lâu đời trong nghề bán hột vịt lộn tại đây phải nói đến chị Thúy. Thúy “hột vịt” với 30 năm ngồi luộc trứng. Chị bán từ thời còn con gái, bán đến lúc lấy chồng rồi sinh con đẻ cái. Bán từ thời chong đèn thổi lửa phì phò bên góc hè tối om, đến khi bếp từ, bếp ga lửa cháy xanh lè. Một đêm chị bán vài trăm trứng, số tiền lời kiếm được cũng kha khá. Nhờ vào hột vịt, con cái chị được học hành đàng hoàng, nhà cửa xây cất khang trang.

Đồng hành với gánh hột vịt chị Thúy có bà Hiền phở, bà Năm bánh canh, những con người đã ngồi mòn đất “xóm đèn dầu”, từ lúc đầu xanh đến khi đầu bạc.

Cái “xóm đèn dầu” ăn đêm ngó lặng lẽ và bình dân vậy, nhưng không biết sao nó lại đi vào lòng người La Gi đến lạ. Ai đã từng sống La Gi hẳn khó lòng quên được “xóm đèn dầu”, đâu xa vài bữa là thấy thèm mùi chả, mùi chè, thèm tiếng dương rít rít trong đêm, cả mấy ngọn đèn dầu hột vịt lắt lay trước gió.

Thì ra quê hương là vậy! Đâu cần gì to tát, chỉ mấy cái trứng vịt, tô bánh canh, cô bán hàng ngày xửa ngày xưa, và cái xóm đèn dầu hắt hiu bên phố nhỏ.

Ngô Văn Tuấn
(Hội VHNT Bình Thuận)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 502

Ý Kiến bạn đọc