Tản văn

Nhớ ngày giỗ nội

 

Năm nào cũng vậy, gần đến ngày giỗ ông nội là mọi người trong gia đình tôi dù bận rộn đến đâu cũng sắp xếp thời gian để trở về. Trước ngày giỗ ông, mẹ tôi phải chu tất bao công việc: dọn dẹp vệ sinh sạch sẽ nhà cửa, lau bàn thờ, rửa lại chén bát, chuẩn bị lá chuối, lá dừa để gói bánh… Tôi cũng tranh thủ về nhà để phụ giúp mẹ. Mỗi lần gặp nhau là hai mẹ con lại có dịp trò chuyện, thủ thỉ. Mẹ hay kể với tôi về ông nội bằng cả tấm lòng kính trọng, yêu thương.

So-615--Anh-minh-hoa---Nho-ngay-gio-noi---Anh-1

Ông nội là một người dân quê chất phác, hiền lành. Công việc nào ông cũng làm bằng đôi bàn tay lam lũ, chịu khó và thái độ rất hăng say. Đơm lờ đặt cá, làm ruộng, dệt chiếu… việc gì ông làm cũng thuần thục. Gần đến ngày giỗ của ông, tôi lại thấy ba hay ngồi lặng lẽ nhìn xa xăm, điếu thuốc trên tay tỏa những vòng khói ưu tư, trầm lắng. Có lẽ lúc ấy ba đang quay quắt nhớ về ông. Mẹ cũng nghẹn ngào nói với tôi rằng lúc còn sống ông nội chưa được nhàn hạ ngày nào. Cả đời ông chỉ biết hy sinh cho con cháu. Trước lúc đi xa, ông trăn trối, nhắn nhủ với con cháu trong nhà sống đùm bọc, yêu thương nhau và chăm sóc bà nội thật chu đáo. Lúc ấy còn nhỏ nhưng kí ức về ông vẫn vẹn nguyên và in mãi trong tôi. Khi đã trưởng thành, tôi càng không quên lời căn dặn trước lúc đi xa của nội. Cả nhà tôi lâu nay cũng thực hiện đúng lời hứa với ông. Dù có xảy ra chuyện gì, mọi người vẫn nhẹ nhàng bảo ban nhau, không để xảy ra xích mích hay nặng lời chia rẽ tình anh em, họ hàng.

Mẹ tôi về làm dâu nhà nội đã mấy chục năm rồi. Thời gian đã để mẹ hiểu từng sở thích, suy nghĩ của ông tôi. Trước ngày giỗ ông, mẹ đã dự tính sẵn trong đầu toàn các món ông thích, để đi chợ. Nào là cá lóc om bắp chuối, rồi cá bống kho tiêu… Những món ăn quê mộc mạc, chân phương. Nguyên liệu, rau quả có sẵn trong vườn nhà, dễ làm, dễ kiếm. Không cần phải cao sang mỹ vị, như thế là đã đủ với ông rồi. Cả đời gắn bó với sông nước, ruộng vườn nên hồn cốt nhà quê lam lũ đã ngấm vào ông, từ dáng đứng, dáng đi đến những món ăn ưa thích hằng ngày lúc ông còn sống. Vậy nên lần nào tới đám giỗ của nội, mẹ cũng chuẩn bị thật đầy đủ, tươm tất, không mâm cao cỗ đầy nhưng phải có cá rau bình dị, món quê dân dã. Từng món ăn đều được nếm thêm gia vị của tình yêu thương cùng nỗi lặng thầm nhớ ông của mọi người…

Mỗi năm nhà tôi chỉ có một ngày giỗ nên họ hàng hai bên nội ngoại, xóm giềng, con cháu ở xa cũng về tề tựu đông đủ. Vào ngày giỗ của ông, mới sáng sớm, các cô, các thím, phụ nữ trong nhà đã có mặt ở gian bếp để mỗi người một tay cùng nhau nấu nướng. Người ở xa về tay bắt mặt mừng, không quên mang theo chút quà biếu gọi là tấm lòng thơm thảo, đó là những thứ gần gũi, dân dã miền quê như trứng vịt, trái cây, nem chả… để góp chút lòng thành dâng lên ông bà, tổ tiên. Trong ngày ấy, từ nhà trên xuống nhà dưới, ai cũng có việc để làm, tiếng chuyện trò xôn xao, tiếng củi lửa reo vui tí tách. Nhà bếp có lẽ là nơi rộn ràng nhất, ai cũng tất bật, người xào nấu, người nhặt rau, thái củ, người cuốn chả, dồi thịt… Những bàn tay thoăn thoắt, đảm đang, những tấm lưng cần mẫn, chăm chút. Mọi người vừa làm vừa tâm sự chuyện công việc, chồng con, chuyện vui, chuyện buồn… tạo nên không khí thật ấm cúng. Khi giỗ xong, trước lúc mọi người ra về, bao giờ mẹ cũng gửi cho từng nhà một ít bánh trái làm quà.

Ngày giỗ chính là một nét đẹp truyền thống, là ngày để mọi người trong gia đình có dịp xích lại gần nhau hơn, giúp cho mối thâm tình thêm bền chặt, gắn kết. Con cháu thắp lên bàn thờ ông nén hương tưởng nhớ, cùng những lời cầu mong chân thành. Nhìn sợi khói trắng nhẹ nhàng lan tỏa, tôi thầm biết ơn nội cả một đời hi sinh cho con cháu không quản mưa nắng. Tôi thầm hứa với lòng mình phải sống thật tốt để xứng đáng với những kì vọng của ba mẹ, ông bà. Khi đã trở thành một người mẹ, tôi càng thấu hiểu những gian truân, hi sinh thầm lặng của ba mẹ dành cho mình. Mai này khi con tôi lớn, tôi sẽ dạy con: “Uống nước phải nhớ nguồn”, “Ăn quả phải nhớ kẻ trồng cây” như truyền thống bao đời người Việt luôn ghi nhớ…

Trần Thị Thắm
(Trường THCS Phước Hòa 2 – Bình Định)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 615

Ý Kiến bạn đọc