Ngoài nước

Nhân Lễ Trao Giải Thưởng Điện Ảnh Quốc Tế Oscar Lần Thứ 88 (28-2-2016) – Giải Oscar được xét và trao như thế nào?

Không một ai – ngay cả những người được giải – có quyền biết trước điều gì sẽ xảy ra trong đêm 28 rạng ngày 29-2 tại Nhà hát Dolby kề “đại bản doanh” của kinh đô điện ảnh Hollywood. Luật sư Frank Johnson và người đồng nghiệp Steve Caplan của ông luôn hiện diện với vẻ bí ẩn “dễ ghét”. Đó là hai nhân vật chủ chốt không thể thiếu suốt mấy thập niên nay, giúp cấu thành nên lễ hội Oscar lôi cuốn hàng tỷ người trên hành tinh mỗi năm. Hai người này được trao quyền kiểm những lá phiếu bình chọn, được gửi tới từ 5.989 thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Hoa Kỳ (AMPAS). Tất cả các thành viên đều là những nhà chuyên môn có uy tín trong ngành sản xuất phim của nước Mỹ, chính họ sẽ quyết định xem những ai sẽ được trao bức tượng nhỏ bằng đồng mạ vàng cao 31 cm và nặng cả 4 kg này.

Chu-tich-Ampas
Chủ tịch AMPAS D. Fairbanks (trái) trao bức tượng Oscar
cho nữ diễn viên Mỹ Janet Gaynor (1906-1984),
người đầu tiên đoạt giải Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.

Từ nhiều năm nay, cách thức bình chọn vẫn không thay đổi. Đầu tiên, Ban lãnh đạo AMPAS gửi tới mọi thành viên danh sách các bộ phim được sản xuất trong thời gian kề cận, đã và đang được trình chiếu trên màn ảnh lớn tại các rạp chiếu bóng trên toàn quốc trong năm qua. Độ cuối tháng giêng dương lịch, các đại diện của mọi nghề khác nhau trong bộ môn nghệ thuật thứ bảy phải gửi về AMPAS tờ phiếu bình chọn 5 người xuất sắc nhất. Với nghi thức: đạo diễn bầu đạo diễn, diễn viên bầu diễn viên, quay phim bầu quay phim, hóa trang bầu hóa trang… Còn danh hiệu “Phim hay nhất trong năm” thì tất cả mọi thành viên đều tham dự bình chọn.

Khoảng đầu tháng 2, người ta thông báo chính thức danh sách đề cử sắp xếp thứ tự từ hạng 1 đến hạng 5 – cho từng chuyên ngành khác nhau trong điện ảnh. Có tới 26 ngành nghề chuyên môn, nghĩa là sẽ có 26 bức tượng Oscar được trao. Rồi những phim đã được bình chọn theo cách này tiếp tục “so tài” trong suốt gần 3 tuần lễ liền tại các rạp ở Los Angeles và vùng phụ cận, để mọi thành viên thuộc AMPAS đều có dịp xem chúng. Mỗi người trong họ sau đó đều phải gửi phiếu bình mới của mình cho tới hạn chót là ngày 20-2. Tất cả mọi phong bì đựng phiếu bầu được cất kỹ trong các két sắt đựng hồ sơ thuộc văn phòng của luật sư F.Johnson, chỉ được mở kiểm vào buổi chiều trước thềm đêm trao giải – dưới sự trợ giúp của máy tính điện tử, cũng như các đại diện làm chứng uy danh khác. Tên tuổi của những người đoạt giải được đem tới địa điểm cử hành lễ hội trong những phong bì dán kín.

Hồi xưa lễ trao giải thưởng điện ảnh thường niên của AMPAS rất đơn giản, được tổ chức lần đầu vào năm 1929 do Chủ tịch AMPAS là nghệ sĩ Douglas Fairbanks (1883-1939) chủ trì. Một sự kiện chẳng có gì đáng chú ý cả. “Oscar” vẫn chưa được sinh ra. Tượng được đặt tên vào năm 1931, khi bà Margaret Herrick (1902-1976), Giám đốc điều hành kiêm thủ thư của AMPAS chợt thốt lên: “Bức tượng trông giống ông chú Oscar của tôi quá!”. Cái tên Oscar có từ đó – một “ngôi sao sinh ra từ các siêu sao”.

Với năm tháng uy tín của giải ngày càng cao và được cả thế giới quan tâm theo dõi. Tất nhiên đôi khi cũng có những sơ xuất sai sót hiểu lầm. Như dạo năm 1935 khi Will Roger, chủ tọa phần trao giải cho đạo diễn xuất sắc nhất, đang cầm bức tượng hướng vào một người và nói: “Của anh đấy, Frank ạ!”. Tức thì Frank Capra đứng dậy để lên bục nhận giải… Té ra không phải, mà là của Frank Lloyd. Mọi người có mặt đều cảm thấy bất tiện; hay trong lễ trao giải của năm 1943, nữ diễn viên Greer Garson (1904-1996) đã khiến khán giả rất ngạc nhiên. Khi lên nhận giải bởi vai đóng trong phim Mrs. Miniver (Bà Miniver), cô đã nói “tràng giang đại hải” cả tiếng đồng hồ, cám ơn dài dòng tất cả mọi người mà cô đã gặp trong… đường đời (!); còn trong năm 1978, nam diễn viên kiêm đạo diễn nổi tiếng Woody Allen đã “nhổ” vào lễ hội vì ủng hộ thái quá cho giới quảng cáo, khi lên nhận bức tượng Oscar thứ 3 của mình với câu: “Muốn lên tới đỉnh vinh quang, các diễn viên bắt buộc phải dựa vào những nhà quảng cáo hùng mạnh!” (?!)…

Lễ hội được truyền hình trực tiếp tới hơn một nửa khán giả màn ảnh nhỏ trên hành tinh. Giống như nhiều lễ hội văn hóa quy mô quốc tế khác: trong bầu không khí hài lòng chung, giữa các ân nhân… Dù phim có giá trị nghệ thuật đến đâu đi nữa, nhưng mang tính thương mại dạng “hốt bạc” rất hiếm khi được xét bình chọn. Điều đó lý giải tại sao Walt Disney (1901-1966), chỉ đơn giản với thể loại hoạt hình lại chiếm “ngôi vô địch tuyệt đối” với 39 giải Oscar. Còn Paul Newman (1925-2008), siêu tài tử “ăn khách” lừng danh qua biệt hiệu “Người đàn ông của mọi thời” thì… rất chật vật với bức tượng Oscar.

Quang Long
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 394

Ý Kiến bạn đọc