Văn học nước ngoài

Nhân danh nghệ thuật

 

Clarence Beckham vừa yên vị trên cỗ xe lăn cùng đôi tay nổi gân chằng chịt chắp trước bụng, vừa chăm chú nhìn vị khách mới đến. Valerie Lang trông trẻ hơn nhiều so với giọng nói qua điện thoại, lại còn rất đẹp nữa là đằng khác. Đột nhiên ánh mắt tò mò của Clarence dừng lại trước đôi nhãn cầu sâu thẳm màu nước biển của người đối diện. Đây chính là “tạng” độc giả mà Beckham từng tràn trề hy vọng, khi quyết định chấp bút viết cuốn tiểu sử “li kỳ” trần thuật cuộc đời cô vợ quá cố.

Valerie mở đầu câu chuyện bằng cách giải thích lý do sao phải lặn lội từ Denver xa xôi tới tận đây, chủ yếu là do rất mê tranh của Eva Beckham, nhất là sau khi cuốn tự truyện về nữ họa sĩ nghiệp dư sớm nổi danh nhưng xấu số được phát hành. Sau khi gật đầu tỏ ý thông cảm với thịnh tình của bạn đọc khác giới, Clarence chuyển hướng nhìn qua đống họa phẩm chất đầy phía sau, rồi tự cật vấn rằng cần mất bao thời gian để đương sự quy kết tác giả tội… cố sát.

- Cuộc đời chị Eva luôn bị ám ảnh bởi những cái chết – V. Lang kết luận – Rặt những bi kịch.

“Bắt đầu rồi đấy”, Clarence thầm nghĩ trước khi nở nụ cười gượng: – Cô nói thật chí lý. Quá nhiều bất hạnh!

- Quả thực tôi vô cùng kinh ngạc – Người đẹp tiếp tục – Cớ sao nhiều điều bi đát chỉ chực “đổ ụp” xuống một cá nhân duy nhất?

- Thật đáng tiếc! – Chủ nhân cố thử lấp liếm – Nhưng quả thực tôi chưa hiểu hết ý cô…

Vị khách chợt thò tay vào túi xắc để bên cạnh và lôi ra cuốn “Ánh sáng cuối đường hầm hay là cuộc đời của Eva Beckham”, mà tác giả chính là kẻ đang hiện diện trước mặt.

- Tôi đã chăm chú đọc đi đọc lại những hai lần… Rồi manh nha hiểu ra nên quyết đọc thêm lần nữa cho vỡ lẽ…

Clarence khó nhọc xoay bánh cỗ xe lăn tiến về phía trước rồi hỏi vặn lại:

- Nhưng cô bắt đầu hiểu ra cái gì mới được kia chứ?

- Xem ra thoạt đầu ngài rất yêu chiều vợ mình, phải không thưa ngài Beckham?

- Đúng thế! – Chủ nhân gật đầu tỏ ý tán đồng – Thậm chí cung phụng tất cả mọi thứ hòng đáp ứng sở thích của bà ấy, nhất là với lãnh vực hội họa.

- Bà nhà từng có hứng khởi sáng tác những lúc bi lụy, có phải vậy không?

Clarence trầm ngâm như thể đang nung nấu điều gì, nhưng thực ra Beckham thầm khen trong đầu về sách lược truy tìm tội phạm của Valerie Lang, qua lối hỏi không khác gì kiểu lấy cung kẻ tình nghi…

- Mọi chuyện khởi sự hết sức trôi chảy – Chủ nhân thẽ thọt – Nhưng thoạt nhiên tới độ tuổi “băm” bà ấy cảm thấy không còn hứng múa cọ trên giá vẽ nữa, đồng nghĩa với niềm đam mê duy nhất bị chôn vùi. Điều này đã phủ một bóng đen lên đời sống vợ chồng.

- Cho đến khi em trai Eva thiệt mạng?

- Đúng vậy. Việc cậu George trượt chân ngã xuống sông khiến bà ấy rất buồn… Tôi động viên rằng chỉ còn cách dốc tâm vào những nét cọ may ra mới vơi đi nỗi sầu muộn. Những bức họa u uất theo chủ đề “sự chối từ” não nùng ấy, té ra lại được giới buôn tranh tới tấp đặt hàng…

- Rồi đột nhiên bà Eva lại rơi vào trạng thái trầm cảm và không còn hứng thú vẽ vời gì nữa?

- Thì như trong cuốn tự truyện tôi đã đề cập đấy thôi.

- Cho tới giai đoạn sau cái chết bi thảm của cô bạn gái Emily?

- Emily vốn là người bạn thân nhất với bà xã. Khi hay tin Eva chẳng mặn mà với hội họa nữa, cô ấy liền đề nghị chúng tôi cùng ra biển nghỉ ngơi cho khuây khỏa. Chúng tôi dùng xe hơi tới San Diego rồi thuê một chiếc thuyền buồm. Dong thuyền suốt mấy ngày quanh vịnh Island… Bỗng một buổi sáng chợt phát hiện ra rằng Emily đã mất tích từ đêm hôm trước, xác cô ấy mãi mãi không thể tìm ra vì dòng hải lưu quá mạnh.

- Và rồi Eva lại lao vào vẽ?

- Cô phán đoán chính xác đấy. Trọn 5 năm ròng kể từ sau vụ ấy nàng chỉ đeo đuổi đề tài phong cảnh biển, cùng chủ đề “đại dương mờ ảo” khiến bọn lái buôn nghệ thuật cứ mê tít thò lò. Eva trở thành một cây cọ sành sõi và bắt đầu có tiếng, dĩ nhiên tiền thu nhập từ tranh cũng rất khá. Như mọi người cả thôi, ai cũng có sở thích kiếm tiền trang trải cuộc sống.

So-545--Anh-minh-hoa---Nhan-danh-nghe-thuat---Anh-1

- Thế rồi cái chu kỳ “mất hứng vẽ” lại quay về? – Nữ độc giả hỏi và nhìn thẳng vào mắt chủ nhân.

- Mãi sau vụ tử nạn của cô em gái Karolina thì Eva mới có khả năng tái thực hiện sở trường cũ.

- Trong sách ngài có kể là chiếc xe hơi của Karolina bị mất thắng?

- Chúng tôi vừa tới làm khách nhà cô ấy thì xảy ra sự việc. Karolina tông thẳng vào gốc cây cổ thụ dưới con dốc gần nhà, chẳng hiểu sao không ai nhắc cô ta chuyện kiểm tra dầu thắng định kỳ… Trong nhà chỉ có ba chị em, nên Eva thất điên bát đảo vì người thân cuối cùng đã lìa đời.

- Nhưng sau rốt chị ấy vẫn còn nghị lực để vẽ…

- “Trong cái rủi đều có cái may”, nếu không có những trường hợp bất hạnh kia, thì bà ấy đã chính thức chấm dứt sự nghiệp nghệ thuật ngay ở tuổi mới 33, lứa tuổi phong độ sung sức nhất cho các kiệt tác hội họa như nhận định của giới phê bình sành sõi.

- Theo tôi… – V. Lang liền lên giọng, đôi mắt màu xanh đã chuyển qua gam lửa đỏ rực từ bao giờ – Chính ông là thủ phạm của những trường hợp bi đát đó. Hèn hạ thủ tiêu Emily và Karolina nhằm khôi phục sức vẽ của Eva.

- Nhưng… Không dám, thưa cô Lang!… Điều này thật vô lý!… – Chủ nhân nói với giọng ấp úng.

- Thật thế ư? Ông chẳng kể rằng sẵn lòng làm tất cả cốt vì sở thích nghệ thuật của bà nhà. Chỉ duy nhất George thiệt mạng bởi lẽ tự nhiên. Sau khi phát hiện ra “bí quyết” giúp Eva phát triển tài năng, ông đã rắp tâm tiến hành tội ác! – Nữ độc giả giơ cuốn sách dứ dứ trước mặt kẻ đối diện – Tất cả đều rõ ở trong này. Hung thủ đã tự kể chuyện mình khác gì “vạch áo cho người xem lưng”.

Clarence chợt cười thầm trong bụng, đồng thời suy tưởng tới các diễn biến “cần có” tiếp theo. Sau rốt chủ nhân nhìn xuống đôi cẳng tay chằng chịt gân của mình, trước khi buông lời thống thiết:

- Cô đúng là một bạn đọc kỹ lưỡng, thưa cô Lang.

Clarence nhìn người ngồi trước mặt với đôi mắt đẫm lệ cùng lời cầu khẩn:

- Nhưng xin cô hãy chiếu cố tới đống tranh đằng sau xem.

Khi nữ khách ngoái lại phía sau, Beckham cố nhích xe lên chút nữa:

- Cô có thấy nỗi buồn sâu thẳm thể hiện trong các sáng tác của Eva không? Nữ họa sĩ cùng tác phẩm song hành đã chạm tới ngưỡng của sự bất tử…

- Có chiều sâu thật đấy! – V. Lang tỏ ý thán phục rồi chầm chậm lắc đầu – Nhưng vì chúng mà gây án mạng thì…

- Nghệ thuật luôn có giá của nó! – Chủ nhân nói giọng quả quyết.

- Thế mạng sống của bản thân tác giả có nằm trong cái giá ấy không? Chính ông ra tay sát hại Eva, đúng không? Đang tâm giết vợ để chiếm đoạt tài sản cùng danh vọng…

- Không! – Clarence hét váng lên – Đấy là một chuyện bất hạnh thực sự.

- Tôi đã xem biên bản hiện trường vụ tai nạn bên sở cảnh sát – V. Lang củng cố giả thuyết của mình – Một nhân chứng ghi nhận sự giằng co tay lái giữa ông và bà Eva.

- Chẳng ai điều khiển xe hơi lúc ấy cả! Xin hãy tin lời tôi! – Chủ nhân van nài và nhìn thẳng vào mắt vị khách – Eva là tất cả cuộc đời tôi!

Cặp mắt của V. Lang xem ra đã dịu đi phần nào:

- Vâng, đến nước này thì ít nhiều tôi cũng tin lời ngài được…

Clarence cảm thấy nhẹ cả người, ngước sang thấy Valerie đang sửa lại đầu tóc trong chiếc gương con:

- Cô sửa soạn đi đâu vậy?

- Cũng chẳng biết nữa…

- Thế cô có đến chỗ cảnh sát thật không?

- Có, nhưng không thể tìm ra bằng chứng xác đáng hòng quy tội ngài.

- Trong sách tôi vẫn nói mình là kẻ vô tội đó thôi…

- Nhưng thật ra ngài vẫn rất yêu Eva?

- Yêu cả Eva lẫn sự nghiệp của nàng. Tôi yêu nhiều lắm, vả lại tình yêu với nghệ thuật đâu có tội lỗi gì…

Chủ nhân chìa bàn tay gầy nhẳng ra lúc chia tay:

- Cô nhớ kể với bạn đọc cùng chí hướng những điều vừa chứng kiến nhé.

Nữ khách nắm chặt tay tác giả và đáp:

- Vâng… Dù sao cũng xin ngài thứ lỗi cho sự đường đột thái quá từ tôi.

Còn lại một mình, C. Beckham lấy sức vươn vai ra chiều mãn nguyện. Cuốn tiểu sử ly kỳ sẽ có được những độc giả tâm đắc, vầng hào quang quanh Eva thêm chói lọi song hành với việc lùng mua tranh của nữ họa sĩ nghiệp dư quá cố. Điều duy nhất Clarence giữ kín trong lòng, chưa hề thổ lộ với ai cho đến tận lúc này mới chính là toàn bộ sự thật câu chuyện. Eva Beckham đã âm thầm thủ tiêu mọi người thân cốt “vực dậy” năng lực sáng tạo đang mai một. Clarence thừa biết điều đó, nhưng cố tảng lờ như không hòng chiều theo sở thích của vợ. Cho đến một ngày Clarence suýt trở thành nạn nhân kế tiếp của Eva, bởi mục đích của nàng là cống hiến cho nghệ thuật bằng mọi giá. Sau kỳ nghỉ cuối tuần, Eva nằng nặc đòi được cầm vô-lăng khi trở lại nhà. Trên đường lộ cao tốc buổi đêm, cô đã cố tình bật pha dài chiếu đèn trực diện vào chiếc xe tải chạy ngược chiều, với dự tính xảy ra va chạm ngay chỗ chồng ngồi… Khốn thay cỗ xe tải chỉ tạt ngang đầu hất chiếc xe con qua luồng đường đối diện, đúng lúc chiếc xe tải khác trờ tới… Hậu quả là Eva chết ngay tại chỗ, còn Clarence phải ngồi xe lăn đến hết đời.

Trong quá trình viết tiểu sự tự thuật về người vợ quá cố, Clarence đã cố ý thay đổi một vài tình tiết, khiến độc giả bình thường dễ ngộ nhận rằng Eva là nạn nhân của người chồng “sát thủ”, và chính điều này sẽ làm nàng càng thêm nổi danh trong lòng công chúng hiếu kỳ… Rồi tới sự xuất hiện đột ngột của nữ độc giả Valerie Lang, khiến Clarence Beckham quyết định thú nhận tất cả trước cơ quan điều tra để lương tâm được thanh thản phần nào, cho dù có thể sống phần đời còn lại sau song sắt nhà tù bởi tội danh “không tố giác tội phạm”.

- Phải thế chứ! – Kẻ tật nguyền bỗng tự lớn giọng an ủi – Sự nhân danh nghệ thuật lúc nào cũng cần có cái giá xứng đáng.

So-545--Bruce-Holland-Rogers---Anh-1

Bruce Holland Rogers Là Một Văn Sĩ Người Mỹ Chuyên Viết Truyện Ngắn, Nổi Tiếng Qua Bút Hiệu Hanovi Braddock. Những Tác Phẩm Của Ông Đã Gặt Hái Được Thành Công Vang Dội Qua Các Phần Thưởng Danh Giá, Như Hai Lần Được Trao Giải Nebula Về Tác Phẩm Khoa Học Viễn Tưởng Tiêu Biểu Trên Văn Đàn Hoa Kỳ, Cũng Là Giải Thưởng Văn Học Viễn Tưởng Lớn Nhất Ở Mỹ; Hai Lần Đoạt Giải World Fantasy Tôn Vinh Các Cây Bút Viễn Tưởng Hàng Đầu Thế Giới; Giải Pushcart Của Văn Học Mỹ; Giải Bram Stoker; Giải Micro; Cũng Như Được Đề Cử Giải Thưởng Edgar Allan Poe Của Mỹ Cho Tác Phẩm Phi Hư Cấu Hay Nhất Và Giải Premio Ignotus Của Văn Học Tây Ban Nha. Ngoài Ra, Nhà Văn Tên Tuổi B.h. Rogers Còn Được Mời Tham Gia Giảng Dạy Tại Các Kỳ Hội Thảo Về Sáng Tác Văn Học Ở Đan Mạch, Hy Lạp, Phần Lan, Bồ Đào Nha Và Hungary.

Bruce Holland Rogers (Mỹ)
Ngự Bình (dịch)
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 545

Ý Kiến bạn đọc