Thầy thuốc Văn nghệ

Nguy cơ dịch sởi bùng phát

Trong mùa dịch sởi năm 2014, có hàng chục ngàn trẻ em mắc bệnh, trong đó hơn một trăm trẻ tử vong. Năm nay, cơ quan y tế đang nghi ngờ sẽ có một trận dịch tương tự vào mùa đông xuân. Vì vậy, ôn lại cách phòng chống bệnh sởi là việc nên làm.

Sởi là bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng do một loại siêu vi khuẩn gây ra. Trước khi thế giới đưa vaccin sởi vào chương trình tiêm chủng mở rộng năm 1963, dịch bệnh đã xảy ra khoảng 3 năm một lần và gây ra khoảng 2 triệu người chết mỗi năm.

Bệnh này vẫn là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trẻ nhỏ trên toàn cầu mặc dù đã có một loại vaccin an toàn và hiệu quả. Khoảng 90 ngàn người chết vì bệnh sởi vào năm 2016, chủ yếu là trẻ em dưới 5 tuổi.

Anh-minh-hoa---Thay-thuoc-van-nghe---Nguy-co-dich-soi-bung-phat

Sởi do một loại siêu vi gây ra, lây truyền qua tiếp xúc trực tiếp và qua không khí. Dấu hiệu đầu tiên của bệnh sởi thường là sốt cao, bắt đầu từ khoảng 10 ngày sau khi tiếp xúc với siêu vi và kéo dài đến 7 ngày. Trẻ bệnh sổ mũi, ho, hắt hơi, mắt đỏ và chảy nước ràn rụa, có những đốm trắng nhỏ bên trong má gọi là chấm Koplick. Sau vài ngày, ban đỏ bắt đầu xuất hiện ở mặt và cổ. Trong khoảng 3 ngày, ban lan ra toàn thân, cuối cùng xuống tay và chân. Phát ban kéo dài 5 ngày và sau đó biến mất. Hầu hết các ca tử vong liên quan đến sởi là do các biến chứng liên quan. Các biến chứng nghiêm trọng thường xảy ra ở trẻ em dưới 5 tuổi hay người già yếu. Các biến chứng nghiêm trọng nhất bao gồm mù lòa, viêm não, tiêu chảy nặng và mất nước, nhiễm trùng tai hay viêm phổi. Sởi nặng xảy ra đối với trẻ nhỏ suy dinh dưỡng, trẻ thiếu vitamin A, hệ thống miễn dịch suy yếu do HIV hay các bệnh khác.

Phụ nữ bị nhiễm sởi trong khi mang thai cũng có nguy cơ biến chứng nghiêm trọng và việc mang thai kết thúc trong sẩy thai hay sinh non. Những người hồi phục sau khi bị sởi được miễn dịch trong suốt quãng đời còn lại. Trẻ sơ sinh không được tiêm chủng có nguy cơ bị bệnh sởi cao nhất và biến chứng thường nặng, kể cả tử vong. Phụ nữ mang thai không được tiêm chủng cũng có nguy cơ.

Sởi vẫn còn phổ biến ở nhiều nước đang phát triển, đặc biệt là ở khu vực châu Phi và châu Á. Phần lớn ca tử vong do sởi xảy ra ở các nước có thu nhập bình quân đầu người thấp và cơ sở y tế yếu.

Không có điều trị đặc hiệu nào đối với siêu vi gây bệnh sởi. Có thể tránh được các biến chứng nặng nề từ bệnh sởi qua chăm sóc hỗ trợ, dinh dưỡng tốt, ăn uống đầy đủ và điều trị mất nước bằng dung dịch bù nước uống. Giải pháp này thay thế chất lỏng và các yếu tố thiết yếu khác bị mất khi trẻ tiêu chảy hay nôn. Kháng sinh cần được kê toa để điều trị nhiễm trùng mắt và tai hay viêm phổi.

Trẻ em mắc bệnh sởi nên bổ sung hai liều sinh tố A cách nhau 24 giờ. Liều này phục hồi mức sinh tố A thấp trong bệnh sởi xảy ra ngay ở trẻ em được nuôi dưỡng tốt và giúp ngăn ngừa mù mắt. Sinh tố A giảm phân nửa số người chết vì bệnh sởi.

Để phòng ngừa bệnh sởi, nên chủng ngừa sởi cho trẻ em kết hợp với các chiến dịch tiêm chủng mở rộng. Vaccin sởi được sử dụng trong hơn 50 năm và chứng tỏ rất an toàn, hiệu quả cũng như không tốn kém. Vaccin sởi thường kết hợp với vaccin ngừa bệnh ban Đức và quai bị. Hai liều vaccin được khuyến cáo nhằm bảo đảm miễn dịch và ngăn ngừa bùng phát bệnh.

Bs Đào Ty Tách
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 478

Ý Kiến bạn đọc