Nghiên cứu - Phê bình - Trao đổi - Mục con

Nguồn gốc chữ “Good-Bye”

Khi chào tạm biệt ai đó đôi lúc bạn nói hoặc viết Good-bye, nhưng có bao giờ bạn nghĩ từ này có nguồn gốc thế nào không? Trước khi đi tìm từ nguyên, chúng ta tìm hiểu sơ qua các nghĩa của Good-bye. Từ điển Merriam-Webster định nghĩa từ này như sau:

1. Một lời nói hoặc cử chỉ báo hiệu kết thúc lúc chia tay –  thường sử dụng biểu thị cảm xúc (a concluding remark or gesture at parting —often used interjectionally).

2. Một lời tiễn biệt đầy nước mắt (a taking of leave – a tearful good–bye).

Ngoài good-bye người ta còn sử dụng những cách viết khác như goodbye, good bye, good-by hay goodby. Những cách viết này được sử dụng từ thập niên 1590, có nguồn gốc từ chữ godbwye xuất hiện trong thập niên 1570. Nhiều nhà nghiên cứu cho rằng godbwye là chữ viết tắt từ câu God be with ye (Chúa ở cùng bạn) xuất hiện khoảng cuối thế kỷ 14. Ye là từ cổ của you, còn động từ be được dùng nguyên mẫu trong cách diễn đạt trang trọng. Do đó, ngày nay, một số từ điển giải thích từ good-bye có nguồn gốc từ câu God be with you cũng không có gì khác biệt so với câu God be with ye.

Nhìn chung, good – bye là từ chịu ảnh hưởng từ cách nói xã giao có tính công thức khi gặp mặt hay tạm biệt như: good evening, good day,  good night, … 

God là một từ trong ngôn ngữ Germanic, thuộc ngữ hệ Ấn – Âu, có nguồn gốc từ quyển Codex Argenteus của đạo Cơ Đốc trong thế kỷ thứ 6. Trong tiếng Anh cổ, god xuất phát  từ chữ ǥuđan trong ngôn ngữ Tiền-Germanic (Proto-Germanic, dạng ngôn ngữ Germanic sơ khai). Khi viết hoa, nó có nghĩa là đấng siêu nhiên, vị thần hoặc Chúa trong Công giáo. God còn là từ biểu thị Chúa trong Độc thần giáo (monothelitism) – thuyết cho rằng Chúa Jesu có bản chất nửa người nửa thánh nhưng chỉ có duy nhất một ý chí, hoặc nói về những vị thần trong Đa thần giáo (polytheism).

Trong tiếng Anh cổ, good (tính từ) chẳng liên quan gì tới God. Nó có nguồn gốc từ chữ gothaz cũng trong ngôn ngữ  Tiền-Germanic. Nhưng trong tiếng Anh cổ, good (danh từ) được viết là gōd (có “o” dài), do đó câu God be with ye được viết tắt là godbwye rồi chuyển thành good-bye là hợp quy luật ngữ âm tiếng Anh. 

Vương Trung Hiếu
Tuần Báo Văn Nghệ TP.HCM số 415

 

Ý Kiến bạn đọc